3148
edits
Changes
Նոր էջ «{{Person | name-am = Հակոբ Ե Շամախեցի | name-am-aliases = | name-ru = Акоп Е Шамахеци | name-ru-aliases = | name-lat = | name...»:
{{Person
| name-am = Հակոբ Ե Շամախեցի
| name-am-aliases =
| name-ru = Акоп Е Шамахеци
| name-ru-aliases =
| name-lat =
| name-en = Hakob E Shamaxeci
| name-fr =
| image = Boy.jpg
| birth-date = 17-րդ դ.
| birth-place = Շամախի, Ադրբեջան
| death-date = 21.03.1763
| death-place = Վաղարշապատ, Հայաստանի Հանրապետություն
| description = Ամենայն հայոց կաթողիկոս:
}}
=Կենսագրություն=
Ծնվել է 17-րդ դ. Ադրբեջանի Շամախի քաղաքում:
Մահացել է 1763թ. մարտի 21-ին Հայաստանի Հանրապետության Վաղարշապատ քաղաքում:
==Կրթություն==
*Ուսանել է Էջմիածնում:
==Աշխատանքային գործունեություն==
*1759թ.-ից Ամենայն հայոց կաթողիկոս:
*Դասավանդել է Էջմիածնի վանական դպրոցում:
*Հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ:
*Եղել է Մայր աթոռի միաբանության անդամ, հռչակվել՝ «գիտուն և շնորհաշատ» վարդապետ, տիրապետել տարբեր լեզուների:
==Այլ==
*1743թ. կազմել է Գավազանագիրք՝ շարադրելով կաթողիկոսարանի անցուդարձերը:
*Նորոգել է երևանամերձ Ձորագյուղի անապատը՝ դարձնելով «տուն հայրապետանիստ», կարգավորել Էջմիածնի վանքապետական կալվածագրերը:
*Ամփոփված է Էջմիածնի Ս. Գայանե եկեղեցու բակում:
*Պարսկական խաների ու կովկասյան լեռնականների ասպատակություններին վերջ տալու և Արևելյան Հայաստանը պարսկական տիրապետությունից ազատագրելու նպատակով կապեր է պահպանել ժամանակի նշանավոր գործիչների՝ Հովսեփ Էմինի, վրաց Թեյմուրազ 2-րդ և Հերակլ 2-րդ թագավորների և այլոց հետ:
*Դեռևս 1740–ական թվականներին Հակոբ «նրբամիտ գիտնազգեանս» վարդապետ Շամախեցուն իր հոգևոր ծնողը համարող Սիմեոն Երևանցին գնահատում է «ներկայումս իբրև նոր իմն արեգակն փայլի գիտութեամբ և հանճարով ի սուրբ և յերկնանման յԱթոռոջս...»:
*1731–1735թթ. հոգևոր գործունեություն է ծավալել է Նոր Ջուղայում:
*1746թ. Նադիր շահի կողմից Ղազար Ջահկեցու նկատմամբ հալածանքների և ապա Էջմիածնից փախուստի ժամանակ նրա տեղապահ լինելու պատճառով ձերբակալվել է նաև Հակոբ Շամախեցին և տարվել Երևանի բերդը: Բերդարգելության շրջանում շարադրել է աղոթքների ու ոտանավորների ժողովածու` «Հաց նեղելոց» վերնագրով: Այստեղ հեղինակը հանգամանորեն խոսում է աղոթքի ուժի մասին: Հակոբ Շամախեցին այնուհետև լայն միջնորդություններ է կազմակերպել Նադիր շահին համոզելու` Հայոց կաթողիկոսին ազատ արձակելու և կրկին իր Աթոռին վերադարձնելու նպատակով:
*Հայերեն և պարսկերեն լեզուներով վարել է Էջմիածնի պաշտոնական գրագրությունը, կանոնավորություն է մտցրել հայաշատ կենտրոնների հետ Էջմիածնի կաթողիկոսական աթոռի գրագրությունների ու ելևմտից հաշվեգրքերի մեջ:
*1753թ. Աղեքսանդր Բ Բյուզանդացի կաթողիկոսի հրամանով կրկին նշանակվել է տեղապահ: Աղեքսանդր Բ–ի մահից հետո, հինգ տարի (1755–1759) վարել է կաթողիկոսարանի գործերը: Հակոբ Շամախեցին կաթողիկոս է ընտրվել 1759թ. օգոստոսի 15–ին Կոստանդնուպոլսում գումարված կաթողիկոսական ընտրական ժողովի կողմից, որտեղ չեղյալ է հայտարարվել Սահակ արքեպ. Կեղեցիի (Ահագին) ընտրությունը:
*Կաթողիկոս ընտրվելուց հետո կարգավորել է Էջմիածնի վանքապատկան կալվածքները, իրականացրել Երևանի Ձորագյուղի անապատի նորոգությունը և այն դարձրել Հայրապետանիստ եկեղեցի:
*Քաջալերել է հայ ազատագրական շարժման գործիչներին, 1760թ.–ի գարնանը Մայր Աթոռում ընդունել է Հովսեփ Էմինին և խրախուսել նրա ազատագրական ձեռնարկները:
*1760թ. հուլիսի 20–ին Հակոբ Ե Շամախեցին դիմումնագիր է հղել Ռուսաց կայսրուհի Ելիզավետա l–ին` Հայաստանը պարսկական տիրապետությունից ազատագրելու խնդրանքով: Նամկագրություն է ունեցել Վրաց Թեյմուրազ ll և Հերակլ ll թագավորների հետ: Թեյմուրազի միջոցով նամակ է ուղարկել Ելիզավետա l–ին: Ռուսաստան Թեյմուրազի հապճեպ ճանապարհվելու պատճառով նամակի բնագիրը, սակայն, մնացել է Մայր Աթոռում:
=Տե՛ս նաև=
*Ով ով է.հայեր(կենսագրական հանրագիտարան:Երկու հատորով),ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ,Երևան,Հայկական հանրագիտարան հրատ.,Հ.1,Աբալյան-Ղուշչյան,2005:
*[http://nakhshkaryan.blogspot.com/2013/09/1759-1763.html#.VAC7s_mSx5M ՀԱՅՈՑ ՀԱՅՐԱՊԵՏԸ - Տ. Հակոբ Ե Շամախեցի (1759 - 1763):]
[[Category:Կաթողիկոսներ]]
| name-am = Հակոբ Ե Շամախեցի
| name-am-aliases =
| name-ru = Акоп Е Шамахеци
| name-ru-aliases =
| name-lat =
| name-en = Hakob E Shamaxeci
| name-fr =
| image = Boy.jpg
| birth-date = 17-րդ դ.
| birth-place = Շամախի, Ադրբեջան
| death-date = 21.03.1763
| death-place = Վաղարշապատ, Հայաստանի Հանրապետություն
| description = Ամենայն հայոց կաթողիկոս:
}}
=Կենսագրություն=
Ծնվել է 17-րդ դ. Ադրբեջանի Շամախի քաղաքում:
Մահացել է 1763թ. մարտի 21-ին Հայաստանի Հանրապետության Վաղարշապատ քաղաքում:
==Կրթություն==
*Ուսանել է Էջմիածնում:
==Աշխատանքային գործունեություն==
*1759թ.-ից Ամենայն հայոց կաթողիկոս:
*Դասավանդել է Էջմիածնի վանական դպրոցում:
*Հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ:
*Եղել է Մայր աթոռի միաբանության անդամ, հռչակվել՝ «գիտուն և շնորհաշատ» վարդապետ, տիրապետել տարբեր լեզուների:
==Այլ==
*1743թ. կազմել է Գավազանագիրք՝ շարադրելով կաթողիկոսարանի անցուդարձերը:
*Նորոգել է երևանամերձ Ձորագյուղի անապատը՝ դարձնելով «տուն հայրապետանիստ», կարգավորել Էջմիածնի վանքապետական կալվածագրերը:
*Ամփոփված է Էջմիածնի Ս. Գայանե եկեղեցու բակում:
*Պարսկական խաների ու կովկասյան լեռնականների ասպատակություններին վերջ տալու և Արևելյան Հայաստանը պարսկական տիրապետությունից ազատագրելու նպատակով կապեր է պահպանել ժամանակի նշանավոր գործիչների՝ Հովսեփ Էմինի, վրաց Թեյմուրազ 2-րդ և Հերակլ 2-րդ թագավորների և այլոց հետ:
*Դեռևս 1740–ական թվականներին Հակոբ «նրբամիտ գիտնազգեանս» վարդապետ Շամախեցուն իր հոգևոր ծնողը համարող Սիմեոն Երևանցին գնահատում է «ներկայումս իբրև նոր իմն արեգակն փայլի գիտութեամբ և հանճարով ի սուրբ և յերկնանման յԱթոռոջս...»:
*1731–1735թթ. հոգևոր գործունեություն է ծավալել է Նոր Ջուղայում:
*1746թ. Նադիր շահի կողմից Ղազար Ջահկեցու նկատմամբ հալածանքների և ապա Էջմիածնից փախուստի ժամանակ նրա տեղապահ լինելու պատճառով ձերբակալվել է նաև Հակոբ Շամախեցին և տարվել Երևանի բերդը: Բերդարգելության շրջանում շարադրել է աղոթքների ու ոտանավորների ժողովածու` «Հաց նեղելոց» վերնագրով: Այստեղ հեղինակը հանգամանորեն խոսում է աղոթքի ուժի մասին: Հակոբ Շամախեցին այնուհետև լայն միջնորդություններ է կազմակերպել Նադիր շահին համոզելու` Հայոց կաթողիկոսին ազատ արձակելու և կրկին իր Աթոռին վերադարձնելու նպատակով:
*Հայերեն և պարսկերեն լեզուներով վարել է Էջմիածնի պաշտոնական գրագրությունը, կանոնավորություն է մտցրել հայաշատ կենտրոնների հետ Էջմիածնի կաթողիկոսական աթոռի գրագրությունների ու ելևմտից հաշվեգրքերի մեջ:
*1753թ. Աղեքսանդր Բ Բյուզանդացի կաթողիկոսի հրամանով կրկին նշանակվել է տեղապահ: Աղեքսանդր Բ–ի մահից հետո, հինգ տարի (1755–1759) վարել է կաթողիկոսարանի գործերը: Հակոբ Շամախեցին կաթողիկոս է ընտրվել 1759թ. օգոստոսի 15–ին Կոստանդնուպոլսում գումարված կաթողիկոսական ընտրական ժողովի կողմից, որտեղ չեղյալ է հայտարարվել Սահակ արքեպ. Կեղեցիի (Ահագին) ընտրությունը:
*Կաթողիկոս ընտրվելուց հետո կարգավորել է Էջմիածնի վանքապատկան կալվածքները, իրականացրել Երևանի Ձորագյուղի անապատի նորոգությունը և այն դարձրել Հայրապետանիստ եկեղեցի:
*Քաջալերել է հայ ազատագրական շարժման գործիչներին, 1760թ.–ի գարնանը Մայր Աթոռում ընդունել է Հովսեփ Էմինին և խրախուսել նրա ազատագրական ձեռնարկները:
*1760թ. հուլիսի 20–ին Հակոբ Ե Շամախեցին դիմումնագիր է հղել Ռուսաց կայսրուհի Ելիզավետա l–ին` Հայաստանը պարսկական տիրապետությունից ազատագրելու խնդրանքով: Նամկագրություն է ունեցել Վրաց Թեյմուրազ ll և Հերակլ ll թագավորների հետ: Թեյմուրազի միջոցով նամակ է ուղարկել Ելիզավետա l–ին: Ռուսաստան Թեյմուրազի հապճեպ ճանապարհվելու պատճառով նամակի բնագիրը, սակայն, մնացել է Մայր Աթոռում:
=Տե՛ս նաև=
*Ով ով է.հայեր(կենսագրական հանրագիտարան:Երկու հատորով),ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ,Երևան,Հայկական հանրագիտարան հրատ.,Հ.1,Աբալյան-Ղուշչյան,2005:
*[http://nakhshkaryan.blogspot.com/2013/09/1759-1763.html#.VAC7s_mSx5M ՀԱՅՈՑ ՀԱՅՐԱՊԵՏԸ - Տ. Հակոբ Ե Շամախեցի (1759 - 1763):]
[[Category:Կաթողիկոսներ]]
