https://am.hayazg.info/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=Ltadevosian 2026-06-08T05:05:39Z Մասնակցի ներդրում MediaWiki 1.28.0 https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%8C%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D5%BD&diff=28688 2018-01-29T07:18:36Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մելիքյան Ռոմանոս Հովակիմի<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = <br /> <br /> | name-ru-aliases = Меликян, Романос Овакимович<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Melikyan Romanos<br /> | name-fr =<br /> | image = Ռոմանոս_Մելիքյան.jpg<br /> | birth-date = 01.10. 1883<br /> | birth-place = Ղզլար, Դաղստան, Ռուսական կայսրություն<br /> | death-date = 30.03.1935<br /> | death-place = Թիֆլիս, Վրստան<br /> | description = Կոմպոզիտոր, խմբավար,մանկավարժ, հասարակական գործիչ:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1883 թ. հոկտեմբերի 1-ին Ռուսական կայսրությունունում, Ղզլարում (Դաղստանի շրջան):<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *1902 թ. ավարտել է Նոր Նախիջևանի թեմական դպրոցը: <br /> *1902-1905 թթ. սովորել է Դոնի Ռոստովի երաժշտական դպրոցում: <br /> *1910-1914 թթ. սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում:<br /> *1906 թ. ընդունվել է Մոսկվայի Ժող. կոնսերվատորիան:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1908-1910թթ.աշխատել է Թիֆլիսի Հովնայնյան դպրոցում:<br /> *1908թ. Ա. Մ. Մանուկյանի հետ ստեղծել է ՛՛Երաժտական լիգան՛՛:<br /> *1915 թ. զբաղվել է մանկավարժական և հասարակական գործունեությամբ<br /> * 1921 թ. Հայաստանի կառավարության հրավերով ձեռնամուխ է եղել ստեղծելու երաժշտական ստուդիա (1921թ.) և կոնսերվատորիա (1923 թ.):<br /> *1920-ական թթ. Ռ. Մելիքյանը Հայաստանում կազմակերպել և ղեկավարել է ինքնագործ երգչախմբեր<br /> <br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Ռ. Մելիքյանի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ են գրավում երգն ու ռոմանսը: Հայկական դասական ռոմանսի սկզբնավորողն է: Նշանակալի են ՙՙԱշնան տողեր՚՚ (1916-1918), ՙՙԶմրուխտի՚՚ (1916-1918 հրտ.՝ 1928), ՙՙԶառ-վառ՚՚ (1922, հրտ.՝ 1949 թ.), ՙՙՆոր օրերի երգեր՚՚ վոկալ շարքերը: Մելիքյանի Ժող. երգերից սկզբնավորվող մեղեդական ոճն աչքի է ընկնում խոր անհատականությամբ, իսկ հարմոնիայի և հնչյունային երանգավորմանասպարեզում նրա նորարարությունները նպաստել են ազգային երաժշտության հչյունային վառ ու գունեղ երանգապնակի ստեղծմանը:<br /> Ռ. Մելիքյանի անունով է կոչվում Երևանի երաժշտական ուսումնարանը:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: 45359 b.jpg|<br /> Պատկեր: Romanos Melikyan.jpg|<br /> Պատկեր: Romanos-melikyan.jpg|<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=JM4c9TxIY4E Աշնան տողեր:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=_f5U6h1ezOM «Վարդը» (1964 թ.):]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=muIeElFE3Ls ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԸ. ՌՈՄԱՆՈՍ ՄԵԼԻՔՅԱՆ:]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%8C%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D5%BD&diff=28687 2018-01-29T07:16:38Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մելքոնյան Ռոմանոս Հովակիմի<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = <br /> <br /> | name-ru-aliases = Меликян, Романос Овакимович<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Melikyan Romanos<br /> | name-fr =<br /> | image = Ռոմանոս_Մելիքյան.jpg<br /> | birth-date = 01.10. 1883<br /> | birth-place = Ղզլար, Դաղստան, Ռուսական կայսրություն<br /> | death-date = 30.03.1935<br /> | death-place = Թիֆլիս, Վրստան<br /> | description = Կոմպոզիտոր, խմբավար,մանկավարժ, հասարակական գործիչ:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1883 թ. հոկտեմբերի 1-ին Ռուսական կայսրությունունում, Ղզլարում (Դաղստանի շրջան):<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *1902 թ. ավարտել է Նոր Նախիջևանի թեմական դպրոցը: <br /> *1902-1905 թթ. սովորել է Դոնի Ռոստովի երաժշտական դպրոցում: <br /> *1910-1914 թթ. սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում:<br /> *1906 թ. ընդունվել է Մոսկվայի Ժող. կոնսերվատորիան:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1908-1910թթ.աշխատել է Թիֆլիսի Հովնայնյան դպրոցում:<br /> *1908թ. Ա. Մ. Մանուկյանի հետ ստեղծել է ՛՛Երաժտական լիգան՛՛:<br /> *1915 թ. զբաղվել է մանկավարժական և հասարակական գործունեությամբ<br /> * 1921 թ. Հայաստանի կառավարության հրավերով ձեռնամուխ է եղել ստեղծելու երաժշտական ստուդիա (1921թ.) և կոնսերվատորիա (1923 թ.):<br /> *1920-ական թթ. Ռ. Մելիքյանը Հայաստանում կազմակերպել և ղեկավարել է ինքնագործ երգչախմբեր<br /> <br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Ռ. Մելիքյանի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ են գրավում երգն ու ռոմանսը: Հայկական դասական ռոմանսի սկզբնավորողն է: Նշանակալի են ՙՙԱշնան տողեր՚՚ (1916-1918), ՙՙԶմրուխտի՚՚ (1916-1918 հրտ.՝ 1928), ՙՙԶառ-վառ՚՚ (1922, հրտ.՝ 1949 թ.), ՙՙՆոր օրերի երգեր՚՚ վոկալ շարքերը: Մելիքյանի Ժող. երգերից սկզբնավորվող մեղեդական ոճն աչքի է ընկնում խոր անհատականությամբ, իսկ հարմոնիայի և հնչյունային երանգավորմանասպարեզում նրա նորարարությունները նպաստել են ազգային երաժշտության հչյունային վառ ու գունեղ երանգապնակի ստեղծմանը:<br /> Ռ. Մելիքյանի անունով է կոչվում Երևանի երաժշտական ուսումնարանը:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: 45359 b.jpg|<br /> Պատկեր: Romanos Melikyan.jpg|<br /> Պատկեր: Romanos-melikyan.jpg|<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=JM4c9TxIY4E Աշնան տողեր:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=_f5U6h1ezOM «Վարդը» (1964 թ.):]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=muIeElFE3Ls ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԸ. ՌՈՄԱՆՈՍ ՄԵԼԻՔՅԱՆ:]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%8C%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D5%BD&diff=28686 2018-01-29T07:16:00Z

<p>Ltadevosian: Նոր էջ «{{Person | name-am = Մելքոնյան Ռոմանոս Հովակիմի | name-am-aliases = | name-ru = | name-ru-aliases = Меликян, Романос Ов...»:</p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մելքոնյան Ռոմանոս Հովակիմի<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = <br /> <br /> | name-ru-aliases = Меликян, Романос Овакимович<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Melkonyan Romanos<br /> | name-fr =<br /> | image = Ռոմանոս_Մելիքյան.jpg<br /> | birth-date = 01.10. 1883<br /> | birth-place = Ղզլար, Դաղստան, Ռուսական կայսրություն<br /> | death-date = 30.03.1935<br /> | death-place = Թիֆլիս, Վրստան<br /> | description = Կոմպոզիտոր, խմբավար,մանկավարժ, հասարակական գործիչ:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1883 թ. հոկտեմբերի 1-ին Ռուսական կայսրությունունում, Ղզլարում (Դաղստանի շրջան):<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *1902 թ. ավարտել է Նոր Նախիջևանի թեմական դպրոցը: <br /> *1902-1905 թթ. սովորել է Դոնի Ռոստովի երաժշտական դպրոցում: <br /> *1910-1914 թթ. սովորել է Սանկտ Պետերբուրգի կոնսերվատորիայում:<br /> *1906 թ. ընդունվել է Մոսկվայի Ժող. կոնսերվատորիան:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1908-1910թթ.աշխատել է Թիֆլիսի Հովնայնյան դպրոցում:<br /> *1908թ. Ա. Մ. Մանուկյանի հետ ստեղծել է ՛՛Երաժտական լիգան՛՛:<br /> *1915 թ. զբաղվել է մանկավարժական և հասարակական գործունեությամբ<br /> * 1921 թ. Հայաստանի կառավարության հրավերով ձեռնամուխ է եղել ստեղծելու երաժշտական ստուդիա (1921թ.) և կոնսերվատորիա (1923 թ.):<br /> *1920-ական թթ. Ռ. Մելիքյանը Հայաստանում կազմակերպել և ղեկավարել է ինքնագործ երգչախմբեր<br /> <br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Ռ. Մելիքյանի ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ են գրավում երգն ու ռոմանսը: Հայկական դասական ռոմանսի սկզբնավորողն է: Նշանակալի են ՙՙԱշնան տողեր՚՚ (1916-1918), ՙՙԶմրուխտի՚՚ (1916-1918 հրտ.՝ 1928), ՙՙԶառ-վառ՚՚ (1922, հրտ.՝ 1949 թ.), ՙՙՆոր օրերի երգեր՚՚ վոկալ շարքերը: Մելիքյանի Ժող. երգերից սկզբնավորվող մեղեդական ոճն աչքի է ընկնում խոր անհատականությամբ, իսկ հարմոնիայի և հնչյունային երանգավորմանասպարեզում նրա նորարարությունները նպաստել են ազգային երաժշտության հչյունային վառ ու գունեղ երանգապնակի ստեղծմանը:<br /> Ռ. Մելիքյանի անունով է կոչվում Երևանի երաժշտական ուսումնարանը:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: 45359 b.jpg|<br /> Պատկեր: Romanos Melikyan.jpg|<br /> Պատկեր: Romanos-melikyan.jpg|<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=JM4c9TxIY4E Աշնան տողեր:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=_f5U6h1ezOM «Վարդը» (1964 թ.):]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=muIeElFE3Ls ՄԵՐ ՄԵԾԵՐԸ. ՌՈՄԱՆՈՍ ՄԵԼԻՔՅԱՆ:]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Timthumb.jpg&diff=28685 2018-01-29T07:10:50Z

<p>Ltadevosian: Ltadevosian uploaded a new version of Պատկեր:Timthumb.jpg</p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Romanos-melikyan.jpg&diff=28684 2018-01-29T07:10:28Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Romanos_Melikyan.jpg&diff=28683 2018-01-29T07:10:05Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:45359_b.jpg&diff=28682 2018-01-29T07:08:55Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%D5%8C%D5%B8%D5%B4%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D5%BD_%D5%84%D5%A5%D5%AC%D5%AB%D6%84%D5%B5%D5%A1%D5%B6.jpg&diff=28681 2018-01-29T06:37:37Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D4%B3%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A3%D5%A5%D5%B6_%D5%84%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D6%80%D5%AB&diff=27084 2017-05-07T16:05:51Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Աճեմյան Գուրգեն Գրիգորի<br /> | name-am-aliases = Մահարի Գուրգեն<br /> | name-en = Mahari Gurgen<br /> | image = 580776 485176031544838 707429706 n5.jpg<br /> | birth-date = 01.08.1903<br /> | birth-place = Վան, Արևմտյան Հայաստան<br /> | death-date = 16.07.1969<br /> | death-place = Պալանգա, Լիտվա<br /> | description = Բանաստեղծ, գրող, արձակագիր, գրականագետ:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1903թ. օգոստոսի 1-ին Արևմտյան Հայաստանի (այժմ` Թուրքիա) Վան քաղաքում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սովորել է «Նորաշեն» և «Երամյան» վարժարաններում:<br /> *Երևանի պետական համալսարանի պատմա-լեզվագրական ֆակուլտետում:<br /> <br /> ==Ստեղծագործական գործունեություն==<br /> *Մահարին իր գրական կյանքը սկսել է բանաստեղծություններով «Տիտանիկ» (1926), «Բարդիները» (1927) և մասնավորապես նրան գրական ճանաչում է բերել «Մրգահաս» (1937) ժողովածուն, որտեղ զետեղված էին բալլադներ և պոեմներ:<br /> *Արձակ սկսել է գրել 1920-ական թթ. վերջից, որի արդյունքում 1929թ. լույս է տեսել նրա «Սիրո, խանդի ու Նիցցայի պարտիզանների մասին», իսկ 1931թ.` «Զիգզագներում» պատմվածքների ժողովածուները:<br /> *«Մանկություն» (1928), «Պատանեկություն» (1929-1930), «Երիտասարդության սեմին» (գրել է երկրորդ աքսորի տարիներին` 1952-1955թթ-ին) եռագրությունը ներկայացնում են Մահարու անհատական-անձնական կյանքի վերապրումները:<br /> *1950-ական թթ. Մահարու ստեղծագործական կյանքը նոր թափ ստացավ, երբ լույս տեսան «Հնձաններ» (1959) բնաստեղծությունների, «Լռության ձայնը» (1962) պատմվածքների ժողովածուները և «Այրվող այգեստաններ» (1966) վեպը:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *1965թ.՝ ՀԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ:<br /> *Մահարին «Ծաղկած փշալարեր» վիպակի համար հետմահու արժանացել է Պետական մրցանակի:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գ. Մահարին դեռ 8 տարեկան էր, երբ նրա քեռին իբր թե պատահական արձակված կրակոցից սպանում է հորը։<br /> *1915թ. Արևելյան Հայաստան գաղթի ճանապարհին պատանի Գուրգենի քեռին լքում է սեփական մորը, քրոջն ու քրոջ ընտանիքին՝ նրանց թողնելով բախտի քմահաճույքին, մահանում է Գուրգենի տատը, իսկ շատ չանցած` նա կորցնում է նաև իր հարազատներին և այլ փախստականների հետ փախչում է Արևելյան Հայաստան:<br /> *1915թ.-ից ապաստանել է Դիլիջանիև Երևանի որբանոցներում, որտեղ էլ ծանոթացել է Եղիշե Չարենցի հետ:<br /> *1917թ.-ից սկսում է Մահարու ստեղծագործական կենսագրությունը, երբ Երևանի «Աշխատանք» թերթում տպագրվում է նրա առաջին բանաստեղծությունը` Գ. Արփունի ստորագրությամբ:<br /> *1918թ.-ից բանաստեղծություններ է տպել «Աշխատանք», «Վան-Տոսպ» և այլ թերթերում:<br /> *1936թ. ձերբակալվել է, իսկ 1947թ.-ի օգոստոսի 20-ին ազատվել աքսորից, վերադարձել Երևան, ուր կինն արդեն իրենից հրաժարվել էր, իսկ մայրը` մահացել:<br /> *1934 թվականից ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ է դարձել:<br /> *1949թ. նոյեմբերին Գ. Մահարին, որպես անբարեհույս տարր, կրկին աքսորվել է Սիբիր, բայց այս անգամ որպես ազատ աքսորյալ, ոչ որպես կալանավոր և 1954թ. ամռանը ազատվել է ու վերադարձել Երևան:<br /> *Երկրորդ աքսորի ժամանակ նա ծանոթացել է իր երկրորդ կնոջ՝ լիտվուհի Անտոնինա Պովիլայտիտեյի հետ և հենց աքսորավայրում էլ` 1952 թ., նրանք ամուսնացել են, ունեցել երկու զավակ՝ աղջիկ և տղա:<br /> *1969թ. հուլիսի 16-ին Պալանագայում վախճանվել է, կիսատ թողնելով «Երիտասարդություն», «Քաջ Նազար» վեպերը, և թաղվել է Երևանում:<br /> *Գուրգեն Մահարու անունն է կրում Երևանի Էրեբունի վարչական շրջանի փողոցներից մեկը, Երևանի №176 հիմնական դպրոցը։<br /> <br /> ===Մեջբերումներ Գուրգեն Մահարու մասին===<br /> *Պայծառ է մեր երկրի գալիքը. Օ, բերրի հերկերի գուսան: Թող հավետ ապրի այս ծաղիկը Մեր դաշտերում բուսած: Եղիշե Չարենց<br /> *Եվ վերջապես մի այլ բանաստեղծ, որից առավել քանքարավոր ոչ ոք չի նկարագրել բարդիները, լուսինը, ջրերի երգեցիկ զրույցը... Ակսել Բակունց<br /> *...Մահարին գրեց մեր պետական լեզվի ճկունությամբ, բայց, ըստ էության, իր արյունին մեջ ուներ ժառանգություն մը արևմտահայ լեզվին, որուն երանգները մտել էին Իսհակյանի և Վահրամ Փափազյանի գործերուն մեջ: Մահարու արձակում կա թառային երանգների անշոշափելի ճշգրտություն մը: Նա գրող մըն է, որ, ես կհավատամ, կապրի այնքան, որքան ատեն մեսրոպատառ գրերուն վրա ճակատ մը կհակվի, որքան ատեն հայ ոգիին գեղեցկությունները փտրող հոգիներ կգտնվեն... Վահան Տերյան<br /> *Չնայած վայրիվերումներին` համառ մի բան կա Գուրգեն Մահարու կյանքի ու խառնվածքի մեջ: Ինչքան էլ մակերեսին այս ու այն կողմ տարուբերվեին ալիքներ, այնտեղ` խորքում, Մահարին հավատարիմ մնաց իրեն, իր շեշտված անհատականությանը, իր բանաստեղծական տարերքին.. Սիլվա Կապուտիկյան<br /> * Մահարին սկզբից մինչև վերջ մնաց նույն լավատես մարդը: Նրա շրթունքները երբեք չընտելացան անեծքի խոսքերին... Նա անմիջապես մտավ կյանքի հորձանուտի մեջ և գրեց իր կյանքի վեպը: Ես խորապես զգում եմ նրա բացակայությունը և խոնարհվում նրա հիշատակի առջև: Հրաչյա Հովհաննիսյան<br /> <br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Mahari.jpg ‎|Գուրգեն Մահարին` կնոջ և որդու հետ<br /> Պատկեր: Ph138668799615.JPG|Գուրգեն Մահարին և Համո Սահյանը<br /> <br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=akFxFBLd_58 Գուրգեն Մահարի:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=uyn1gnhv_xk Գուրգեն Մահարու հետ:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=d3zIA9Lm6eY Poezia-Պոեզիա Գուրգեն Մահարի:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=DBdVK3-GxMk Հայտնի ու անհայտ Գուրգեն Մահարին:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=mDNqjwH0dic Լևոն Հախվերդյան - Գուրգեն Մահարու ստեղծագործությունն ու աշխարհայացքը:]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> ==Ժողովածուներ==<br /> *Մահարի Գ., Արտամետյան գիշերներ, 1922:<br /> *Մահարի Գ., Ծովի երգեր:<br /> *Մահարի Գ., Սիրո, խանդի ու Նիցցայի պարտիզանների մասին, 1929:<br /> *Մահարի Գ., Զիգզագներում, 1931:<br /> *Մահարի Գ., Մրգահաս, 1937:<br /> *Մահարի Գ., Անդունդն ի վեր:<br /> *Մահարի Գ., Անանձնական:<br /> *Մահարի Գ., Հնձաններ, 1959:<br /> *Մահարի Գ., Լռության ձայնը, 1962:<br /> <br /> ==Գրքույկներ==<br /> *Մահարի Գ., Տիտանիկ,1924:<br /> *Մահարի Գ., Երկու պոեմ, 1926:<br /> *Մահարի Գ., Բարդիներ, 1927:<br /> *Մահարի Գ., Չարենց-նամե, 1968:<br /> *Մահարի Գ., Այս հմուտ, հանճարեղ լոռեցին:<br /> <br /> ==Վեպեր==<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=6950#.WLlUjdSLRiw Մահարի Գ.,Մանկություն:]<br /> *Մահարի Գ., Պատանեկություն, 1929-1930:<br /> *Մահարի Գ., Այրվող այգեստաններ, 1966:<br /> *Մահարի Գ., Ծաղկած փշալարեր:<br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով), ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.2, Ճաղարյան-Ֆրիկ, 2007:<br /> *[http://www.armenianlanguage.am/am/Books_gurgen_maharu_ardzaki_poetikan Աղաջանյան Ս.,Գուրգեն Մահարու արձակի պոետիկան, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2011:]<br /> *Աղաբաբյան Ս., Գուրգեն Մահարի, Երևան, 1959:<br /> *Ադաբեկյան Կ., Գուրգեն Մահարի, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 1975:<br /> *Բոդոսյան Ս., Գուրգեն Մահարի, Երևան, 1981:<br /> *Գասպարյան Դ., Գուրգեն Մահարի, Երևան, 2013:<br /> *[http://granish.org/gurgen-mahari-poems/ ԳՈՒՐԳԵՆ ՄԱՀԱՐԻ|Բանաստեղծություններ:]<br /> *[http://www.armenianlanguage.am/am/Books_sibirakan Մահարի Գ.,Սիբիրական, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2009:]<br /> *Մահարի Ա., Իմ ոդիսականը, Անթիլիաս, 1994:<br /> *Վիրաբյան Ն., Հայ դասական գրողներ։ Գուրգեն Մահարի, Երևան, 2012:<br /> *[http://www.golosarmenii.am/article/36592/poslednij-put ПОСЛЕДНИЙ ПУТЬ:]<br /> *[http://www.acam-france.org/bibliographie/auteur.php?cle=mahari-gourguen Gourguen MAHARI (1903 - 1969):]<br /> *[http://www.armenianhouse.org/mahari/mahari-ru.html ГУРГЕН МААРИ (1903-1969):]<br /> <br /> [[Category:Բանաստեղծներ]][[Category:Գրականագետներ‎]][[Category:Գրողներ‎]][[Category:Արձակագիրներ]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:580776_485176031544838_707429706_n5.jpg&diff=27083 2017-05-07T16:05:25Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AF%D6%80%D5%BF%D5%B9%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%8C%D5%A1%D5%AB%D5%BD%D5%A1&diff=27082 2017-05-07T16:00:18Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մկրտչյան Ռաիսա Հրանտի <br /> | name-am-aliases = Սարգսյան Ռաիսա Հրանտի<br /> | name-ru = Мкртчян Раиса <br /> | name-ru-aliases = Sargsian Raisa<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkrtchian Raisa<br /> | name-fr =<br /> | image = R.jpg<br /> | birth-date = 25. 02. 1945<br /> | birth-place = Սևան, ՀԽՍՀ<br /> | description = Երգչուհի, ՀՀ ժողովրդական արտիսատ:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1945 թ. փետրվարի 25-ին ՀԽՍՀ, Սևան քաղաքում: Ավարտել է Երևանի Ռ.Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրային բաժինը: 1963-68թթ սովորել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժնում: Ուսմանը զուգահեռ երգել է երիտասարդական էստրադային նվագախմբերում` «Յուննոստ», «Կռունկ» և այլն: Եղել է Առնո Բաբաջանյանի, Կոնստանտին Օրբելյանի, Ալեքսանդր Աճեմյանի, Վլադիլեն Բալյանի, Մարտին Վարդազարյանի և այլ կոմպոզիտորների երկերի առաջին կատարողը: Կատարել է նաև ռուս, ուկրաինացի, վրացի կոմպոզիտորների ստեղծագործություններ:<br /> Ձայնագրվել է ավելի քան 400 երգ, որոնց զգալի մասը պահպանվում են Ռադիոյի և հեռուստատեսության ձայնադարանի ոսկե ֆոնդում։Բազմաթիվ համերգներով հանդես է եկել աշխարհի տարբեր քաղաքներում։ Ելույթներ է ունեցել Նյու Յորքի «Մետրոպոլիտեն օպերա», «Քարնեգի Հոլ», Սիդնեյի, Մոնրեալի, Բեյրութի, Բուենոս Այրեսի հայտնի դահլիճներում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Ավարտել է Երևանի Ռ.Մելիքյանի անվան երաժշտական ուսումնարանի դաշնամուրային բաժինը: <br /> *1968թ. ավարտել է ԵրևանիԿոմիտասի անվան կոնսերվատորիայի դաշնամուրային բաժինը:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1968թ-ից.՝ ՀՀ հեռուստառադիոպետկոմի էստրադային նվագախմբի մենակատար:<br /> *2002թ-ից դասավանդում է Երևանի կոնսերվատորիայում:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *1967 թ. հանրապետական մրցույթի ոսկե մեդալ<br /> *1971թ. 1972 թ. տարվա լավագույն երգչուհի<br /> *1975թ. Լեհաստանում կայացած միջազգային մրցույթի մրցանակակիր:<br /> *2001թ.՝ ՀՀ Մովսես Խորենացու մեդալակիր:<br /> *2008 Մոսկվայի «Կարոտ» միջազգային հայկական փառատոնի ոսկե մեդալ<br /> *2009 ՀՀ վարչապետի շնորհակալագիր<br /> *2011 ՀՀ Ազգային ժողովի Պատվո մեդալ<br /> *2006 ՀՀ ժողովրդական արտիստ<br /> *2015 Երևանի պատվավոր քաղաքացի[3]<br /> *2016 «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալ, 2016<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Pop-sovetskaya-estrada-poet-raisa-mkrtchyan-raisa-mkrtchyan-2-albums-vinyl-rip-1975-1980-mp3-320-kbps 1.jpeg|<br /> Պատկեր: Raisa-mkrtchyani-hob-u2352-1.jpg<br /> Պատկեր: Skachannye-fajly.jpg<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=JH5DZQwXiVE Ճակատագրեր.Ռաիսա Մկրտչյան:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=g4OaybIVFjw Ռաիսա Մկրտչյան. կյանքն ինչպես կա:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=blhnx07MLVI Ազգ Իմ Փառապանծ:]<br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *https://armenpress.am/arm/news/681450/ ՀՀ նախագահը շնորհավորել է ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ռաիսա Մկրտչյանին:<br /> *[http://www.president.am/hy/decrees/item/3136/ՀՀ Նախահագի հրարամանագիրը]<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Հոդվածի վերնագիր, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2005, թիվ 2, էջ 41-45:]<br /> <br /> [[Category:Երգչուհի]] [[Category:ՀՀ ժողովրդական արտիսատ]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Skachannye-fajly.jpg&diff=27081 2017-05-07T15:45:34Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Raisa-mkrtchyani-hob-u2352-1.jpg&diff=27080 2017-05-07T15:45:11Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Pop-sovetskaya-estrada-poet-raisa-mkrtchyan-raisa-mkrtchyan-2-albums-vinyl-rip-1975-1980-mp3-320-kbps_1.jpeg&diff=27079 2017-05-07T15:44:17Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AF%D6%80%D5%BF%D5%B9%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%8C%D5%A1%D5%AB%D5%BD%D5%A1&diff=26972 2017-04-30T05:05:22Z

<p>Ltadevosian: Նոր էջ «{{Person | name-am = Մկրտչյան Ռաիսա Հրանտի | name-am-aliases = Սարգսյան Ռաիսա Հրանտի | name-ru = Мкртчян Раиса...»:</p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մկրտչյան Ռաիսա Հրանտի <br /> | name-am-aliases = Սարգսյան Ռաիսա Հրանտի<br /> | name-ru = Мкртчян Раиса <br /> | name-ru-aliases = Sargsian Raisa<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkrtchian Raisa<br /> | name-fr =<br /> | image = R.jpg<br /> | birth-date = 25. 02. 1945<br /> | birth-place = Սևան, ՀԽՍՀ<br /> | description = Երգչուհի, ՀՀ ժողովրդական արտիսատ:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 0000թ. ամիս -ին Երկրի անվանում, քաղաքի կամ գյուղի անվանում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *0000թ. ավարտել է քաղաքի թիվ 00 դպրոցը:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *0000-0000թթ.՝ իքս աշխատավայրում որպես իգրեկ:<br /> **0000-0000թթ.՝ իքս աշխատավայրում որպես 2իգրեկ:<br /> *0000-0000թթ.՝ զեթ աշխատավայրում որպես իգրեկ:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *2008թ.՝ պատմական գիտությունների թեկնածու:<br /> *2009թ.՝ Ակադեմիայի իսկական անդամ:<br /> *2012թ.՝ շքանշան «[[Վիլյամ Սարոյան]]»:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գրել այլ տեղեկություններ, որոնք չեն տեղավորվում վերը նշված երեք ենթաբաժինների չափորոշիչների մեջ:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[http://www.example.org Տեսանյութի նկարագրության տեքստ:]<br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://www.armin.am Մամուլի նյութի նկարագրության տեքստ:]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Գրքի վերնագիր, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2005:]<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Հոդվածի վերնագիր, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2005, թիվ 2, էջ 41-45:]<br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան:Երկու հատորով),ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ,Երևան,Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.1, Աբալյան-Ղուշչյան, 2005:<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Գրքի վերնագիր, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2005:]<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Հոդվածի վերնագիր, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2005, թիվ 2, էջ 41-45:]<br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:R.jpg&diff=26971 2017-04-29T15:34:51Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4_%D5%8D%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB&diff=26970 2017-04-28T18:04:37Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Սեբաստացի Մուրադ<br /> | name-am-aliases = Խրիմյան Մուրադ<br /> | name-ru = Мурад Себастаци<br /> | name-ru-aliases = Мурад Себастаци<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Sebastatsi Murad<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-fr = <br /> | image = Murad.jpg<br /> | birth-date = 1874<br /> | birth-place = գ. Կովտուն (Սեբաստիայի նահանգ)<br /> | death-date = 1918<br /> | death-place = Բաքու (թաղված է Թիֆլիսի Խոջավանքի գերեզմանատանը)<br /> | description = Հայ ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչ, ֆիդային:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1874 թ. Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա նահանգի Կովտուն գյուղում:Դեռ պատանի Մուրադն անգերազանցելի ըմբիշ էր, հեծյալ ու որսորդ։ 16 տարեկանում Սեբաստիա գնալու ճանապարհին նրա վրա հարձակվում են մի քանի թուրքեր։ Մուրադն սպանում է նրանցից մեկին, իսկ մյուսները փախչում են։ Մուրադը ստիպված լքում է հարազատ օրրանը, որպեսզի չընկնի թուրքերի և քրդերի ձեռքը, և սկսում է տարբեր աշխատանքներ կատարել Պոլսում։ Այստեղ հանդիպում ու մտերմանում է հայ վրիժառուների հետ, մասնակցում նրանց հավաքներին։ Սակայն այստեղ էլ սկսում են հետապնդել նրան, որովհետև տեսնելով, թե ինչպես է թուրք ոստիկանը փողոցում ծեծում մի հայի, հարձակվում ու ինքն է ծեծում ոստիկանին։ Հայոց պատրիարքի միջնորդությամբ նավ է նստում և մեկնում Եգիպտոս, այնտեղից՝ Աթենք, հետո՝ Թիֆլիս։ Բայց Երկիր գնալու միտքը հանգիստ չի տալիս նրան։ Թիֆլիսից 7 օրվա ընթացքում ոտքով հասնում է Կարս, ապա՝ Բասեն։ Սեբաստացի Մուրադը 1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ էր: <br /> =Սասունի ինքնապաշտպանություն=<br /> 1903-ին Մուրադը հավաքվում է մի խումբ, որը պետք է զենք տեղափոխեր Սասուն։ Մուրադը մտնում է Թորգոմի «Մրրիկ» կոչվող խմբի մեջ։ Լավ զինված 23 ֆիդայիներ գիշերով անցնում են թուրքական սահմանն ու ուղղություն վերցնում դեպի Սասնո լեռները։ Նոյեմբերյան մի ձյունախառն առավոտ հասնելով լեռների ստորոտին, ֆիդայիները ծնկաչոք համբուրում են այն հողը, որի սրբազան կանչը հանգիստ չէր տալիս իրենց։ Հասնելով Գելիգուզան, նրանք խոնարհվում են Աղբյուր Սերոբի շիրիմին ու գնում հանդիպելու Անդրանիկին։<br /> Թուրքիայի բոլոր ճանապարհներով զորքեր էին մոտենում Սասունին։ Սկսվում են ինքնապաշտպանական կռիվները, որի ընթացքում պատմության մեջ հերոսական էջեր են գրում Անդրանիկը, Գևորգ Չաուշը, Մշեցի Սմբատը, Հրայր Դժոխքը, Կայծակ Առաքելը, Սեբաստացի Մուրադն ու շատ ուրիշներ։ Գելիգուզանի մոտերքում նրանք ցիրուցան են անում հակառակորդին, որտեղ, սակայն զարկվում է Հրայրը։<br /> Հաջորդ օրը թուրքերն օգնական ուժեր են ստանում, որոնք գիշերով պաշարում են գյուղը։ Հերոսաբար մասնակցելով Սասունի 1904 թ. ապստամբությանը որպես նրա ղեկավարներից մեկը, Մուրադն անվանի մյուս ֆիդայիների հետ անցնում է պարսկական սահմանը՝ դեպի Կովկաս։ Մինչ այդ, հավատարիմ մնալով ավանդույթին, Մուրադը մյուս ազատամարտիկների օրինակով սբ.Թադեի վանքի պատերին թողնում է իր հուշագրությունը.<br /> «Անցանք մենք ընդ հուր և ընդ ջուր, իսկ ես կ'ըսեմ նաև ընդ արիւն և նորէն կ'երթանք դէպի հուր և արիւն…»։ <br /> <br /> =Հայ-թաթարական բախումներ=<br /> Առաջնորդելով ձիավոր հայդուկների խումբը, Մուրադը հասնում է Վաղարշապատ։ Այդ օրերին թուրք, քուրդ ու թաթար բաշիբոզուկները ավերում էին հայկական գյուղերը, սրի քաշում բնակիչներին։ Մուրադը մեկնում է Նախիջևան և դառնում տեղի ինքնապաշտպանության ղեկավարը։ Թաթարական խաժամուժը կոտորվելով ետ է քաշվում և վրիժառու Մուրադի ահից թաքնվում իր որջերում։<br /> Այստեղից Մուրադն իր 50 կտրիճներով անցնում է Զանգեզուր, որտեղ արդեն ինքնապաշտպանական կռիվներ էին մղում Արևմտյան Հայաստանում հերոսացած շատ ֆիդայիներ։ Տաթևի վանքի վանահայրը Մուրադի մասին գրում է իր հուշերում. «Սեբաստացի Մուրադը մի ցայտուն, բնորոշ տիպ էր և ժողովրդական հերոս՝ բառիս լայն առումով։ Նա ապրում էր գիւղերում՝ պարզ, համեստ նիստ ու կացով, բարոյական բարձր զգացումներով տոգորուած…»։<br /> Զանգեզուրում ավարտելով իրենց գործը, ֆիդայիները պատրաստվում են վերադառնալ Երկիր, որտեղ իրավիճակը գնալով վատանում էր։ Երիտթուրքական հեղաշրջումից (1908) հետո անցել է Տարոն, ապա մեկնել է Սեբաստիա՝ մինչև 1915-ը: Սեբաստիա է հասնում Ադանայի ջարդի լուրը։ Մուրադը հասկանում է, որ հարկավոր է զինել, նախապատրաստել ժողովրդին ընդդեմ գալիք արհավիրքի։ Նա սկսում է զենք հավաքել։ Սակայն հրապարակվում է Մուրադի ձերբակալման հրամանը մեծ գլխագնով, և նա 1915 թ. մարտ ամսին բարձրանում է սարերը։ Նրա ետևից գնում են նաև մոտիկ ընկերները։ Սկսվում են Սեբաստիայի հայերի տեղահանությունները։ Լեռների գլխից Մուրադը տեսնում է իրենց գյուղի քարավանը, կնոջն ու երեխային, որին կնքել էր Գևորգ Չաուշի անունով։ 22 զինակիցներով Սեբաստացին իջնում է Սև ծովի ափերը, Սամսոն։ Նրանք բռնագրավելով թուրքական մի առագաստանավ, հասնում են Բաթում:1918 թ. քայքայված կովկասյան ճակատում կազմակերպում է հայերի գաղթ-նահանջ: Արդեն ազատագրված Երզնկայում Մուրադը Կայծակ Առաքելի հետ զբաղվում է գերեվարված հայ որբերի ետ գնմամբ։ Նշանաբանը՝ «մեկ հայը՝ մեկ ոսկի»։<br /> <br /> - Նուիրատուներ պէտք է գտնենք, Առաքե՛լ, չտան՝ ոյժով պէտք է վերցնենք, ուրիշ ելք չկա, - ասում է Մուրադն ու սկսում հայ որբերի փրկության գործը։ Առևտուրը տարվում էր նաև Մշո դաշտի գյուղերում, Սասունի լեռներում ու կիրճերում։ Հավաքելով հարյուրավոր անտուն ու որբ երեխաներ, Մուրադն ու Առաքելը նրանց հասցնում են Արաքսի ափերը և ետ գնում, միանալու Անդրանիկին։Ալեքսանդրապոլի վրա հարձակվող թուրքերի դեմ կռիվը շարունակելու նպատակով Սեպուհի հետ եկել է Թիֆլիս, Հայոց ազգային խորհրդի և Արևմտահայ ապահովության խորհրդից փող, զենք ու զինամթերք պահանջելու՝ նոր զորաջոկատ կազմելու համար: Մերժում ստանալով՝ անցել է Հյուսիսային Կովկաս՝ միջոցներ հայթաթելու հույսով:Սակայն Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով երկու ամիս անց ստիպված վերադարձել է Բաքու, որտեղ Ս. Զորյանի և Ս. Շահումյանի ղեկավարությամբ կռվել է թուրք-թաթարների դեմ:<br /> 1918 թ. օգոստոսի 4-ին թուրքերի դեմ կռվի ժամանակ Սեբաստացի Մուրադը զոհվում է։ <br /> <br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ:<br /> *1904-ին մասնակցել է Սսունի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> *1905-06 թթ. հայ-թաթարական բախումների ժամանակ կազմակերպել է Զանգեզուրում հայերի ինքնապաշտպանությունը:<br /> *Ղեկավարել է Երզնկայի հայերի գաղթ-նահանջը:<br /> *Կայծակ Առաքելի հետ հիմնել է «Մեկ հայը՝ մեկ ոսկի» հիմնադրամը։<br /> *1918-ին մասնակցել է Բաքվում հայերի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> <br /> <br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Image.jpg ‎|Սեբաստացի Մուրադ<br /> Պատկեր: 250px-S. Murat's group.jpg|Սեբաստացի Մուրադը ֆիդայական ջոկատի հետ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=CFKzRGnRR_UՍեբաստացի Մուրադ:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=q8qifCSMZvo Մուրադ Սեբաստացի/ 16.06.15:]<br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://www.arfd.info/hy/?p=11350 Սեբաստացի (Խրիմյան) Մուրադ. Ես մահ չեմ ուզեր.. Ազատությունը կուզեմ տեսնել…:]<br /> *[http://www.alikonline.ir/news/national/item/33938-%D5%B6%D6%82%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%A1%D5%AC%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%BD%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4-%D5%AD%D6%80%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A1%D5%B6-1874-1918 ՆՒԻՐԵԱԼՆԵՐ - Սեբաստացի Մուրադ (Խրիմեան) (1874-1918):]<br /> *[http://www.armeniansgenocide.am/am/Encyclopedia_Of_armenian_genocide_Murad_Sebastaci Մուրադ Սեբաստացի:]<br /> *[http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2016/07/35.Haik_Shahbazyan.pdf Հայկ Շահբազյան, Ֆիդայական շարժումները 1880-1907 թթ:]<br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Շառոյան Ռ. Սեբաստացի Մուրադ. - Ծիծեռնակ, 1990, թիվ 1։<br /> *Պողոսյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Աղբյուր, 1990, թիվ 7, էջ 24 - 26։<br /> *«Սիրելի պիտի մնանք մենք»։ Էջեր Սեբաստացի Մուրադի հուշագրություններից. - Նորք, 1990, թիվ 1, էջ 52 - 68։<br /> *Տեր - Մինասյան Ռ. Ֆիդայիները և անոնց կյանքը. - Վերածնված Հայաստան, 1990, թիվ 4, էջ 25 - 34։<br /> *Ներսիսեան Ա., Սեբաստացի Մուրատ (Մուրատ Խրիմեան), «Դրօշակ», Երեւան, 1999, թիւ 13, էջ 27-31։<br /> *Գևորգյան Համլետ, Սեբաստացի Մուրադ, Երևան, 2003, 371 էջ, 2-րդ հրատ., 2009, 408 էջ։<br /> *Եսայեան Զաբել, Մուրատի ճամբորդութիւնը Սըվազէն Պաթում, Պոսթըն, 1920, 138 էջ, Պէյրութ, 1969, 118 էջ, Երեւան, 1990, 96 էջ։<br /> *Միքայէլ Վարանդեան, Մուրատ /Սեբաստացի ռազմիկին կեանքն ու գործը/, Պոսթըն, 1931, 348 էջ, 2-րդ հրատ., Թեհրան, 1981, 352 էջ։<br /> *Սեպուհ, Էջեր իմ յուշերէն, հատ. Բ., Պոսթըն, 1929, 315 էջ։<br /> *Թեհլիրեան Սողոմոն «Վերյիշումներ։ Թալեաթի ահաբեկումը», Գահիրէ, 1953, 1956, 474 էջ, Երևան, 1993, 288 էջ, 2008։<br /> *Գևորգյան Համլետ «Զանգեզուրի հերոսամարտը (1905-1906)», Գորիս, 2010, 114 էջ։<br /> *Գևորգյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Գարուն, 1989, թիվ 9, էջ 12 - 16։<br /> *Մամյան Ի. Սեբաստացի Մուրադը. - Գրական թերթ, 1989, 13 հոկտեմբերի։<br /> <br /> [[Category:ֆիդային]] [[Category:ազգային-ազատագրական պայքար]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4_%D5%8D%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB&diff=26969 2017-04-28T17:59:39Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Սեբաստացի Մուրադ<br /> | name-am-aliases = Խրիմյան Մուրադ<br /> | name-ru = Мурад Себастаци<br /> | name-ru-aliases = Мурад Себастаци<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Sebastatsi Murad<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-fr = <br /> | image = Murad.jpg<br /> | birth-date = 1874<br /> | birth-place = գ. Կովտուն (Սեբաստիայի նահանգ)<br /> | death-date = 1918<br /> | death-place = Բաքու (թաղված է Թիֆլիսի Խոջավանքի գերեզմանատանը)<br /> | description = Հայ ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչ, ֆիդային:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1874 թ. Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա նահանգի Կովտուն գյուղում:Դեռ պատանի Մուրադն անգերազանցելի ըմբիշ էր, հեծյալ ու որսորդ։ 16 տարեկանում Սեբաստիա գնալու ճանապարհին նրա վրա հարձակվում են մի քանի թուրքեր։ Մուրադն սպանում է նրանցից մեկին, իսկ մյուսները փախչում են։ Մուրադը ստիպված լքում է հարազատ օրրանը, որպեսզի չընկնի թուրքերի և քրդերի ձեռքը, և սկսում է տարբեր աշխատանքներ կատարել Պոլսում։ Այստեղ հանդիպում ու մտերմանում է հայ վրիժառուների հետ, մասնակցում նրանց հավաքներին։ Սակայն այստեղ էլ սկսում են հետապնդել նրան, որովհետև տեսնելով, թե ինչպես է թուրք ոստիկանը փողոցում ծեծում մի հայի, հարձակվում ու ինքն է ծեծում ոստիկանին։ Հայոց պատրիարքի միջնորդությամբ նավ է նստում և մեկնում Եգիպտոս, այնտեղից՝ Աթենք, հետո՝ Թիֆլիս։ Բայց Երկիր գնալու միտքը հանգիստ չի տալիս նրան։ Թիֆլիսից 7 օրվա ընթացքում ոտքով հասնում է Կարս, ապա՝ Բասեն։ Սեբաստացի Մուրադը 1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ էր: <br /> =Սասունի ինքնապաշտպանություն=<br /> 1903-ին Մուրադը հավաքվում է մի խումբ, որը պետք է զենք տեղափոխեր Սասուն։ Մուրադը մտնում է Թորգոմի «Մրրիկ» կոչվող խմբի մեջ։ Լավ զինված 23 ֆիդայիներ գիշերով անցնում են թուրքական սահմանն ու ուղղություն վերցնում դեպի Սասնո լեռները։ Նոյեմբերյան մի ձյունախառն առավոտ հասնելով լեռների ստորոտին, ֆիդայիները ծնկաչոք համբուրում են այն հողը, որի սրբազան կանչը հանգիստ չէր տալիս իրենց։ Հասնելով Գելիգուզան, նրանք խոնարհվում են Աղբյուր Սերոբի շիրիմին ու գնում հանդիպելու Անդրանիկին։<br /> Թուրքիայի բոլոր ճանապարհներով զորքեր էին մոտենում Սասունին։ Սկսվում են ինքնապաշտպանական կռիվները, որի ընթացքում պատմության մեջ հերոսական էջեր են գրում Անդրանիկը, Գևորգ Չաուշը, Մշեցի Սմբատը, Հրայր Դժոխքը, Կայծակ Առաքելը, Սեբաստացի Մուրադն ու շատ ուրիշներ։ Գելիգուզանի մոտերքում նրանք ցիրուցան են անում հակառակորդին, որտեղ, սակայն զարկվում է Հրայրը։<br /> Հաջորդ օրը թուրքերն օգնական ուժեր են ստանում, որոնք գիշերով պաշարում են գյուղը։ Հերոսաբար մասնակցելով Սասունի 1904 թ. ապստամբությանը որպես նրա ղեկավարներից մեկը, Մուրադն անվանի մյուս ֆիդայիների հետ անցնում է պարսկական սահմանը՝ դեպի Կովկաս։ Մինչ այդ, հավատարիմ մնալով ավանդույթին, Մուրադը մյուս ազատամարտիկների օրինակով սբ.Թադեի վանքի պատերին թողնում է իր հուշագրությունը.<br /> «Անցանք մենք ընդ հուր և ընդ ջուր, իսկ ես կ'ըսեմ նաև ընդ արիւն և նորէն կ'երթանք դէպի հուր և արիւն…»։ <br /> <br /> =Հայ-թաթարական բախումներ=<br /> Առաջնորդելով ձիավոր հայդուկների խումբը, Մուրադը հասնում է Վաղարշապատ։ Այդ օրերին թուրք, քուրդ ու թաթար բաշիբոզուկները ավերում էին հայկական գյուղերը, սրի քաշում բնակիչներին։ Մուրադը մեկնում է Նախիջևան և դառնում տեղի ինքնապաշտպանության ղեկավարը։ Թաթարական խաժամուժը կոտորվելով ետ է քաշվում և վրիժառու Մուրադի ահից թաքնվում իր որջերում։<br /> Այստեղից Մուրադն իր 50 կտրիճներով անցնում է Զանգեզուր, որտեղ արդեն ինքնապաշտպանական կռիվներ էին մղում Արևմտյան Հայաստանում հերոսացած շատ ֆիդայիներ։ Տաթևի վանքի վանահայրը Մուրադի մասին գրում է իր հուշերում. «Սեբաստացի Մուրադը մի ցայտուն, բնորոշ տիպ էր և ժողովրդական հերոս՝ բառիս լայն առումով։ Նա ապրում էր գիւղերում՝ պարզ, համեստ նիստ ու կացով, բարոյական բարձր զգացումներով տոգորուած…»։<br /> Զանգեզուրում ավարտելով իրենց գործը, ֆիդայիները պատրաստվում են վերադառնալ Երկիր, որտեղ իրավիճակը գնալով վատանում էր։ Երիտթուրքական հեղաշրջումից (1908) հետո անցել է Տարոն, ապա մեկնել է Սեբաստիա՝ մինչև 1915-ը: Սեբաստիա է հասնում Ադանայի ջարդի լուրը։ Մուրադը հասկանում է, որ հարկավոր է զինել, նախապատրաստել ժողովրդին ընդդեմ գալիք արհավիրքի։ Նա սկսում է զենք հավաքել։ Սակայն հրապարակվում է Մուրադի ձերբակալման հրամանը մեծ գլխագնով, և նա 1915 թ. մարտ ամսին բարձրանում է սարերը։ Նրա ետևից գնում են նաև մոտիկ ընկերները։ Սկսվում են Սեբաստիայի հայերի տեղահանությունները։ Լեռների գլխից Մուրադը տեսնում է իրենց գյուղի քարավանը, կնոջն ու երեխային, որին կնքել էր Գևորգ Չաուշի անունով։ 22 զինակիցներով Սեբաստացին իջնում է Սև ծովի ափերը, Սամսոն։ Նրանք բռնագրավելով թուրքական մի առագաստանավ, հասնում են Բաթում:1918 թ. քայքայված կովկասյան ճակատում կազմակերպում է հայերի գաղթ-նահանջ: Արդեն ազատագրված Երզնկայում Մուրադը Կայծակ Առաքելի հետ զբաղվում է գերեվարված հայ որբերի ետ գնմամբ։ Նշանաբանը՝ «մեկ հայը՝ մեկ ոսկի»։<br /> <br /> - Նուիրատուներ պէտք է գտնենք, Առաքե՛լ, չտան՝ ոյժով պէտք է վերցնենք, ուրիշ ելք չկա, - ասում է Մուրադն ու սկսում հայ որբերի փրկության գործը։ Առևտուրը տարվում էր նաև Մշո դաշտի գյուղերում, Սասունի լեռներում ու կիրճերում։ Հավաքելով հարյուրավոր անտուն ու որբ երեխաներ, Մուրադն ու Առաքելը նրանց հասցնում են Արաքսի ափերը և ետ գնում, միանալու Անդրանիկին։Ալեքսանդրապոլի վրա հարձակվող թուրքերի դեմ կռիվը շարունակելու նպատակով Սեպուհի հետ եկել է Թիֆլիս, Հայոց ազգային խորհրդի և Արևմտահայ ապահովության խորհրդից փող, զենք ու զինամթերք պահանջելու՝ նոր զորաջոկատ կազմելու համար: Մերժում ստանալով՝ անցել է Հյուսիսային Կովկաս՝ միջոցներ հայթաթելու հույսով:Սակայն Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով երկու ամիս անց ստիպված վերադարձել է Բաքու, որտեղ Ս. Զորյանի և Ս. Շահումյանի ղեկավարությամբ կռվել է թուրք-թաթարների դեմ:<br /> 1918 թ. օգոստոսի 4-ին թուրքերի դեմ կռվի ժամանակ Սեբաստացի Մուրադը զոհվում է։ <br /> <br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ:<br /> *1904-ին մասնակցել է Սսունի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> *1905-06 թթ. հայ-թաթարական բախումների ժամանակ կազմակերպել է Զանգեզուրում հայերի ինքնապաշտպանությունը:<br /> *Ղեկավարել է Երզնկայի հայերի գաղթ-նահանջը:<br /> *Կայծակ Առաքելի հետ հիմնել է «Մեկ հայը՝ մեկ ոսկի» հիմնադրամը։<br /> *1918-ին մասնակցել է Բաքվում հայերի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> <br /> <br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Image.jpg ‎|Սեբաստացի Մուրադ<br /> Պատկեր: 250px-S. Murat's group.jpg|Սեբաստացի Մուրադը ֆիդայական ջոկատի հետ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=CFKzRGnRR_UՍեբաստացի Մուրադ:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=q8qifCSMZvo Մուրադ Սեբաստացի/ 16.06.15:]<br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://www.arfd.info/hy/?p=11350 Սեբաստացի (Խրիմյան) Մուրադ. Ես մահ չեմ ուզեր.. Ազատությունը կուզեմ տեսնել…:]<br /> *[http://www.alikonline.ir/news/national/item/33938-%D5%B6%D6%82%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%A1%D5%AC%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%BD%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4-%D5%AD%D6%80%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A1%D5%B6-1874-1918 ՆՒԻՐԵԱԼՆԵՐ - Սեբաստացի Մուրադ (Խրիմեան) (1874-1918):]<br /> *[http://www.armeniansgenocide.am/am/Encyclopedia_Of_armenian_genocide_Murad_Sebastaci Մուրադ Սեբաստացի:]<br /> *[http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2016/07/35.Haik_Shahbazyan.pdf Հայկ Շահբազյան, Ֆիդայական շարժումները 1880-1907 թթ:]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Շառոյան Ռ. Սեբաստացի Մուրադ. - Ծիծեռնակ, 1990, թիվ 1։<br /> *Պողոսյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Աղբյուր, 1990, թիվ 7, էջ 24 - 26։<br /> *«Սիրելի պիտի մնանք մենք»։ Էջեր Սեբաստացի Մուրադի հուշագրություններից. - Նորք, 1990, թիվ 1, էջ 52 - 68։<br /> *Տեր - Մինասյան Ռ. Ֆիդայիները և անոնց կյանքը. - Վերածնված Հայաստան, 1990, թիվ 4, էջ 25 - 34։<br /> *Ներսիսեան Ա., Սեբաստացի Մուրատ (Մուրատ Խրիմեան), «Դրօշակ», Երեւան, 1999, թիւ 13, էջ 27-31։<br /> *Գևորգյան Համլետ, Սեբաստացի Մուրադ, Երևան, 2003, 371 էջ, 2-րդ հրատ., 2009, 408 էջ։<br /> *Եսայեան Զաբել, Մուրատի ճամբորդութիւնը Սըվազէն Պաթում, Պոսթըն, 1920, 138 էջ, Պէյրութ, 1969, 118 էջ, Երեւան, 1990, 96 էջ։<br /> *Միքայէլ Վարանդեան, Մուրատ /Սեբաստացի ռազմիկին կեանքն ու գործը/, Պոսթըն, 1931, 348 էջ, 2-րդ հրատ., Թեհրան, 1981, 352 էջ։<br /> *Սեպուհ, Էջեր իմ յուշերէն, հատ. Բ., Պոսթըն, 1929, 315 էջ։<br /> *Թեհլիրեան Սողոմոն «Վերյիշումներ։ Թալեաթի ահաբեկումը», Գահիրէ, 1953, 1956, 474 էջ, Երևան, 1993, 288 էջ, 2008։<br /> *Գևորգյան Համլետ «Զանգեզուրի հերոսամարտը (1905-1906)», Գորիս, 2010, 114 էջ։<br /> *Գևորգյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Գարուն, 1989, թիվ 9, էջ 12 - 16։<br /> *Մամյան Ի. Սեբաստացի Մուրադը. - Գրական թերթ, 1989, 13 հոկտեմբերի։<br /> <br /> [[Category:ֆիդային]] [[Category:ազգային-ազատագրական պայքար]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4_%D5%8D%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB&diff=26968 2017-04-28T17:53:48Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Սեբաստացի Մուրադ<br /> | name-am-aliases = Խրիմյան Մուրադ<br /> | name-ru = Мурад Себастаци<br /> | name-ru-aliases = Мурад Себастаци<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Sebastatsi Murad<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-fr = <br /> | image = Murad.jpg<br /> | birth-date = 1874<br /> | birth-place = գ. Կովտուն (Սեբաստիայի նահանգ)<br /> | death-date = 1918<br /> | death-place = Բաքու (թաղված է Թիֆլիսի Խոջավանքի գերեզմանատանը)<br /> | description = Հայ ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչ, ֆիդային:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1874 թ. Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա նահանգի Կովտուն գյուղում:Դեռ պատանի Մուրադն անգերազանցելի ըմբիշ էր, հեծյալ ու որսորդ։ 16 տարեկանում Սեբաստիա գնալու ճանապարհին նրա վրա հարձակվում են մի քանի թուրքեր։ Մուրադն սպանում է նրանցից մեկին, իսկ մյուսները փախչում են։ Մուրադը ստիպված լքում է հարազատ օրրանը, որպեսզի չընկնի թուրքերի և քրդերի ձեռքը, և սկսում է տարբեր աշխատանքներ կատարել Պոլսում։ Այստեղ հանդիպում ու մտերմանում է հայ վրիժառուների հետ, մասնակցում նրանց հավաքներին։ Սակայն այստեղ էլ սկսում են հետապնդել նրան, որովհետև տեսնելով, թե ինչպես է թուրք ոստիկանը փողոցում ծեծում մի հայի, հարձակվում ու ինքն է ծեծում ոստիկանին։ Հայոց պատրիարքի միջնորդությամբ նավ է նստում և մեկնում Եգիպտոս, այնտեղից՝ Աթենք, հետո՝ Թիֆլիս։ Բայց Երկիր գնալու միտքը հանգիստ չի տալիս նրան։ Թիֆլիսից 7 օրվա ընթացքում ոտքով հասնում է Կարս, ապա՝ Բասեն։ Սեբաստացի Մուրադը 1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ էր: <br /> =Սասունի ինքնապաշտպանություն=<br /> 1903-ին Մուրադը հավաքվում է մի խումբ, որը պետք է զենք տեղափոխեր Սասուն։ Մուրադը մտնում է Թորգոմի «Մրրիկ» կոչվող խմբի մեջ։ Լավ զինված 23 ֆիդայիներ գիշերով անցնում են թուրքական սահմանն ու ուղղություն վերցնում դեպի Սասնո լեռները։ Նոյեմբերյան մի ձյունախառն առավոտ հասնելով լեռների ստորոտին, ֆիդայիները ծնկաչոք համբուրում են այն հողը, որի սրբազան կանչը հանգիստ չէր տալիս իրենց։ Հասնելով Գելիգուզան, նրանք խոնարհվում են Աղբյուր Սերոբի շիրիմին ու գնում հանդիպելու Անդրանիկին։<br /> Թուրքիայի բոլոր ճանապարհներով զորքեր էին մոտենում Սասունին։ Սկսվում են ինքնապաշտպանական կռիվները, որի ընթացքում պատմության մեջ հերոսական էջեր են գրում Անդրանիկը, Գևորգ Չաուշը, Մշեցի Սմբատը, Հրայր Դժոխքը, Կայծակ Առաքելը, Սեբաստացի Մուրադն ու շատ ուրիշներ։ Գելիգուզանի մոտերքում նրանք ցիրուցան են անում հակառակորդին, որտեղ, սակայն զարկվում է Հրայրը։<br /> Հաջորդ օրը թուրքերն օգնական ուժեր են ստանում, որոնք գիշերով պաշարում են գյուղը։ Հերոսաբար մասնակցելով Սասունի 1904 թ. ապստամբությանը որպես նրա ղեկավարներից մեկը, Մուրադն անվանի մյուս ֆիդայիների հետ անցնում է պարսկական սահմանը՝ դեպի Կովկաս։ Մինչ այդ, հավատարիմ մնալով ավանդույթին, Մուրադը մյուս ազատամարտիկների օրինակով սբ.Թադեի վանքի պատերին թողնում է իր հուշագրությունը.<br /> «Անցանք մենք ընդ հուր և ընդ ջուր, իսկ ես կ'ըսեմ նաև ընդ արիւն և նորէն կ'երթանք դէպի հուր և արիւն…»։ <br /> <br /> =Հայ-թաթարական բախումներ=<br /> Առաջնորդելով ձիավոր հայդուկների խումբը, Մուրադը հասնում է Վաղարշապատ։ Այդ օրերին թուրք, քուրդ ու թաթար բաշիբոզուկները ավերում էին հայկական գյուղերը, սրի քաշում բնակիչներին։ Մուրադը մեկնում է Նախիջևան և դառնում տեղի ինքնապաշտպանության ղեկավարը։ Թաթարական խաժամուժը կոտորվելով ետ է քաշվում և վրիժառու Մուրադի ահից թաքնվում իր որջերում։<br /> Այստեղից Մուրադն իր 50 կտրիճներով անցնում է Զանգեզուր, որտեղ արդեն ինքնապաշտպանական կռիվներ էին մղում Արևմտյան Հայաստանում հերոսացած շատ ֆիդայիներ։ Տաթևի վանքի վանահայրը Մուրադի մասին գրում է իր հուշերում. «Սեբաստացի Մուրադը մի ցայտուն, բնորոշ տիպ էր և ժողովրդական հերոս՝ բառիս լայն առումով։ Նա ապրում էր գիւղերում՝ պարզ, համեստ նիստ ու կացով, բարոյական բարձր զգացումներով տոգորուած…»։<br /> Զանգեզուրում ավարտելով իրենց գործը, ֆիդայիները պատրաստվում են վերադառնալ Երկիր, որտեղ իրավիճակը գնալով վատանում էր։ Երիտթուրքական հեղաշրջումից (1908) հետո անցել է Տարոն, ապա մեկնել է Սեբաստիա՝ մինչև 1915-ը: Սեբաստիա է հասնում Ադանայի ջարդի լուրը։ Մուրադը հասկանում է, որ հարկավոր է զինել, նախապատրաստել ժողովրդին ընդդեմ գալիք արհավիրքի։ Նա սկսում է զենք հավաքել։ Սակայն հրապարակվում է Մուրադի ձերբակալման հրամանը մեծ գլխագնով, և նա 1915 թ. մարտ ամսին բարձրանում է սարերը։ Նրա ետևից գնում են նաև մոտիկ ընկերները։ Սկսվում են Սեբաստիայի հայերի տեղահանությունները։ Լեռների գլխից Մուրադը տեսնում է իրենց գյուղի քարավանը, կնոջն ու երեխային, որին կնքել էր Գևորգ Չաուշի անունով։ 22 զինակիցներով Սեբաստացին իջնում է Սև ծովի ափերը, Սամսոն։ Նրանք բռնագրավելով թուրքական մի առագաստանավ, հասնում են Բաթում:1918 թ. քայքայված կովկասյան ճակատում կազմակերպում է հայերի գաղթ-նահանջ: Արդեն ազատագրված Երզնկայում Մուրադը Կայծակ Առաքելի հետ զբաղվում է գերեվարված հայ որբերի ետ գնմամբ։ Նշանաբանը՝ «մեկ հայը՝ մեկ ոսկի»։<br /> <br /> - Նուիրատուներ պէտք է գտնենք, Առաքե՛լ, չտան՝ ոյժով պէտք է վերցնենք, ուրիշ ելք չկա, - ասում է Մուրադն ու սկսում հայ որբերի փրկության գործը։ Առևտուրը տարվում էր նաև Մշո դաշտի գյուղերում, Սասունի լեռներում ու կիրճերում։ Հավաքելով հարյուրավոր անտուն ու որբ երեխաներ, Մուրադն ու Առաքելը նրանց հասցնում են Արաքսի ափերը և ետ գնում, միանալու Անդրանիկին։Ալեքսանդրապոլի վրա հարձակվող թուրքերի դեմ կռիվը շարունակելու նպատակով Սեպուհի հետ եկել է Թիֆլիս, Հայոց ազգային խորհրդի և Արևմտահայ ապահովության խորհրդից փող, զենք ու զինամթերք պահանջելու՝ նոր զորաջոկատ կազմելու համար: Մերժում ստանալով՝ անցել է Հյուսիսային Կովկաս՝ միջոցներ հայթաթելու հույսով:Սակայն Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով երկու ամիս անց ստիպված վերադարձել է Բաքու, որտեղ Ս. Զորյանի և Ս. Շահումյանի ղեկավարությամբ կռվել է թուրք-թաթարների դեմ:<br /> 1918 թ. օգոստոսի 4-ին թուրքերի դեմ կռվի ժամանակ Սեբաստացի Մուրադը զոհվում է։ <br /> <br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ:<br /> *1904-ին մասնակցել է Սսունի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> *1905-06 թթ. հայ-թաթարական բախումների ժամանակ կազմակերպել է Զանգեզուրում հայերի ինքնապաշտպանությունը:<br /> *Ղեկավարել է Երզնկայի հայերի գաղթ-նահանջը:<br /> *Կայծակ Առաքելի հետ հիմնել է «Մեկ հայը՝ մեկ ոսկի» հիմնադրամը։<br /> *1918-ին մասնակցել է Բաքվում հայերի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> <br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գրել այլ տեղեկություններ, որոնք չեն տեղավորվում վերը նշված երեք ենթաբաժինների չափորոշիչների մեջ:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Image.jpg ‎|Սեբաստացի Մուրադ<br /> Պատկեր: 250px-S. Murat's group.jpg|Սեբաստացի Մուրադը ֆիդայական ջոկատի հետ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=CFKzRGnRR_UՍեբաստացի Մուրադ:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=q8qifCSMZvo Մուրադ Սեբաստացի/ 16.06.15:]<br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://www.arfd.info/hy/?p=11350 Սեբաստացի (Խրիմյան) Մուրադ. Ես մահ չեմ ուզեր.. Ազատությունը կուզեմ տեսնել…:]<br /> *[http://www.alikonline.ir/news/national/item/33938-%D5%B6%D6%82%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%A1%D5%AC%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%BD%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4-%D5%AD%D6%80%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A1%D5%B6-1874-1918 ՆՒԻՐԵԱԼՆԵՐ - Սեբաստացի Մուրադ (Խրիմեան) (1874-1918):]<br /> *[http://www.armeniansgenocide.am/am/Encyclopedia_Of_armenian_genocide_Murad_Sebastaci Մուրադ Սեբաստացի:]<br /> *[http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2016/07/35.Haik_Shahbazyan.pdf Հայկ Շահբազյան, Ֆիդայական շարժումները 1880-1907 թթ:]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Շառոյան Ռ. Սեբաստացի Մուրադ. - Ծիծեռնակ, 1990, թիվ 1։<br /> *Պողոսյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Աղբյուր, 1990, թիվ 7, էջ 24 - 26։<br /> *«Սիրելի պիտի մնանք մենք»։ Էջեր Սեբաստացի Մուրադի հուշագրություններից. - Նորք, 1990, թիվ 1, էջ 52 - 68։<br /> *Տեր - Մինասյան Ռ. Ֆիդայիները և անոնց կյանքը. - Վերածնված Հայաստան, 1990, թիվ 4, էջ 25 - 34։<br /> *Ներսիսեան Ա., Սեբաստացի Մուրատ (Մուրատ Խրիմեան), «Դրօշակ», Երեւան, 1999, թիւ 13, էջ 27-31։<br /> *Գևորգյան Համլետ, Սեբաստացի Մուրադ, Երևան, 2003, 371 էջ, 2-րդ հրատ., 2009, 408 էջ։<br /> *Եսայեան Զաբել, Մուրատի ճամբորդութիւնը Սըվազէն Պաթում, Պոսթըն, 1920, 138 էջ, Պէյրութ, 1969, 118 էջ, Երեւան, 1990, 96 էջ։<br /> *Միքայէլ Վարանդեան, Մուրատ /Սեբաստացի ռազմիկին կեանքն ու գործը/, Պոսթըն, 1931, 348 էջ, 2-րդ հրատ., Թեհրան, 1981, 352 էջ։<br /> *Սեպուհ, Էջեր իմ յուշերէն, հատ. Բ., Պոսթըն, 1929, 315 էջ։<br /> *Թեհլիրեան Սողոմոն «Վերյիշումներ։ Թալեաթի ահաբեկումը», Գահիրէ, 1953, 1956, 474 էջ, Երևան, 1993, 288 էջ, 2008։<br /> *Գևորգյան Համլետ «Զանգեզուրի հերոսամարտը (1905-1906)», Գորիս, 2010, 114 էջ։<br /> *Գևորգյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Գարուն, 1989, թիվ 9, էջ 12 - 16։<br /> *Մամյան Ի. Սեբաստացի Մուրադը. - Գրական թերթ, 1989, 13 հոկտեմբերի։<br /> <br /> [[Category:ֆիդային]] [[Category:ազգային-ազատագրական պայքար]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4_%D5%8D%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB&diff=26967 2017-04-28T17:52:05Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Սեբաստացի Մուրադ<br /> | name-am-aliases = Խրիմյան Մուրադ<br /> | name-ru = Мурад Хримян<br /> | name-ru-aliases = Мурад Себастаци<br /> | name-lat = <br /> | name-en = Murad Khrimian<br /> | name-ru-aliases = Sebastatsi Murad<br /> | name-fr = <br /> | image = Murad.jpg<br /> | birth-date = 1874<br /> | birth-place = գ. Կովտուն (Սեբաստիայի նահանգ)<br /> | death-date = 1918<br /> | death-place = Բաքու (թաղված է Թիֆլիսի Խոջավանքի գերեզմանատանը)<br /> | description = Հայ ազգային-ազատագրական պայքարի գործիչ, ֆիդային:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1874 թ. Արևմտյան Հայաստանի Սեբաստիա նահանգի Կովտուն գյուղում:Դեռ պատանի Մուրադն անգերազանցելի ըմբիշ էր, հեծյալ ու որսորդ։ 16 տարեկանում Սեբաստիա գնալու ճանապարհին նրա վրա հարձակվում են մի քանի թուրքեր։ Մուրադն սպանում է նրանցից մեկին, իսկ մյուսները փախչում են։ Մուրադը ստիպված լքում է հարազատ օրրանը, որպեսզի չընկնի թուրքերի և քրդերի ձեռքը, և սկսում է տարբեր աշխատանքներ կատարել Պոլսում։ Այստեղ հանդիպում ու մտերմանում է հայ վրիժառուների հետ, մասնակցում նրանց հավաքներին։ Սակայն այստեղ էլ սկսում են հետապնդել նրան, որովհետև տեսնելով, թե ինչպես է թուրք ոստիկանը փողոցում ծեծում մի հայի, հարձակվում ու ինքն է ծեծում ոստիկանին։ Հայոց պատրիարքի միջնորդությամբ նավ է նստում և մեկնում Եգիպտոս, այնտեղից՝ Աթենք, հետո՝ Թիֆլիս։ Բայց Երկիր գնալու միտքը հանգիստ չի տալիս նրան։ Թիֆլիսից 7 օրվա ընթացքում ոտքով հասնում է Կարս, ապա՝ Բասեն։ Սեբաստացի Մուրադը 1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ էր: <br /> =Սասունի ինքնապաշտպանություն=<br /> 1903-ին Մուրադը հավաքվում է մի խումբ, որը պետք է զենք տեղափոխեր Սասուն։ Մուրադը մտնում է Թորգոմի «Մրրիկ» կոչվող խմբի մեջ։ Լավ զինված 23 ֆիդայիներ գիշերով անցնում են թուրքական սահմանն ու ուղղություն վերցնում դեպի Սասնո լեռները։ Նոյեմբերյան մի ձյունախառն առավոտ հասնելով լեռների ստորոտին, ֆիդայիները ծնկաչոք համբուրում են այն հողը, որի սրբազան կանչը հանգիստ չէր տալիս իրենց։ Հասնելով Գելիգուզան, նրանք խոնարհվում են Աղբյուր Սերոբի շիրիմին ու գնում հանդիպելու Անդրանիկին։<br /> Թուրքիայի բոլոր ճանապարհներով զորքեր էին մոտենում Սասունին։ Սկսվում են ինքնապաշտպանական կռիվները, որի ընթացքում պատմության մեջ հերոսական էջեր են գրում Անդրանիկը, Գևորգ Չաուշը, Մշեցի Սմբատը, Հրայր Դժոխքը, Կայծակ Առաքելը, Սեբաստացի Մուրադն ու շատ ուրիշներ։ Գելիգուզանի մոտերքում նրանք ցիրուցան են անում հակառակորդին, որտեղ, սակայն զարկվում է Հրայրը։<br /> Հաջորդ օրը թուրքերն օգնական ուժեր են ստանում, որոնք գիշերով պաշարում են գյուղը։ Հերոսաբար մասնակցելով Սասունի 1904 թ. ապստամբությանը որպես նրա ղեկավարներից մեկը, Մուրադն անվանի մյուս ֆիդայիների հետ անցնում է պարսկական սահմանը՝ դեպի Կովկաս։ Մինչ այդ, հավատարիմ մնալով ավանդույթին, Մուրադը մյուս ազատամարտիկների օրինակով սբ.Թադեի վանքի պատերին թողնում է իր հուշագրությունը.<br /> «Անցանք մենք ընդ հուր և ընդ ջուր, իսկ ես կ'ըսեմ նաև ընդ արիւն և նորէն կ'երթանք դէպի հուր և արիւն…»։ <br /> <br /> =Հայ-թաթարական բախումներ=<br /> Առաջնորդելով ձիավոր հայդուկների խումբը, Մուրադը հասնում է Վաղարշապատ։ Այդ օրերին թուրք, քուրդ ու թաթար բաշիբոզուկները ավերում էին հայկական գյուղերը, սրի քաշում բնակիչներին։ Մուրադը մեկնում է Նախիջևան և դառնում տեղի ինքնապաշտպանության ղեկավարը։ Թաթարական խաժամուժը կոտորվելով ետ է քաշվում և վրիժառու Մուրադի ահից թաքնվում իր որջերում։<br /> Այստեղից Մուրադն իր 50 կտրիճներով անցնում է Զանգեզուր, որտեղ արդեն ինքնապաշտպանական կռիվներ էին մղում Արևմտյան Հայաստանում հերոսացած շատ ֆիդայիներ։ Տաթևի վանքի վանահայրը Մուրադի մասին գրում է իր հուշերում. «Սեբաստացի Մուրադը մի ցայտուն, բնորոշ տիպ էր և ժողովրդական հերոս՝ բառիս լայն առումով։ Նա ապրում էր գիւղերում՝ պարզ, համեստ նիստ ու կացով, բարոյական բարձր զգացումներով տոգորուած…»։<br /> Զանգեզուրում ավարտելով իրենց գործը, ֆիդայիները պատրաստվում են վերադառնալ Երկիր, որտեղ իրավիճակը գնալով վատանում էր։ Երիտթուրքական հեղաշրջումից (1908) հետո անցել է Տարոն, ապա մեկնել է Սեբաստիա՝ մինչև 1915-ը: Սեբաստիա է հասնում Ադանայի ջարդի լուրը։ Մուրադը հասկանում է, որ հարկավոր է զինել, նախապատրաստել ժողովրդին ընդդեմ գալիք արհավիրքի։ Նա սկսում է զենք հավաքել։ Սակայն հրապարակվում է Մուրադի ձերբակալման հրամանը մեծ գլխագնով, և նա 1915 թ. մարտ ամսին բարձրանում է սարերը։ Նրա ետևից գնում են նաև մոտիկ ընկերները։ Սկսվում են Սեբաստիայի հայերի տեղահանությունները։ Լեռների գլխից Մուրադը տեսնում է իրենց գյուղի քարավանը, կնոջն ու երեխային, որին կնքել էր Գևորգ Չաուշի անունով։ 22 զինակիցներով Սեբաստացին իջնում է Սև ծովի ափերը, Սամսոն։ Նրանք բռնագրավելով թուրքական մի առագաստանավ, հասնում են Բաթում:1918 թ. քայքայված կովկասյան ճակատում կազմակերպում է հայերի գաղթ-նահանջ: Արդեն ազատագրված Երզնկայում Մուրադը Կայծակ Առաքելի հետ զբաղվում է գերեվարված հայ որբերի ետ գնմամբ։ Նշանաբանը՝ «մեկ հայը՝ մեկ ոսկի»։<br /> <br /> - Նուիրատուներ պէտք է գտնենք, Առաքե՛լ, չտան՝ ոյժով պէտք է վերցնենք, ուրիշ ելք չկա, - ասում է Մուրադն ու սկսում հայ որբերի փրկության գործը։ Առևտուրը տարվում էր նաև Մշո դաշտի գյուղերում, Սասունի լեռներում ու կիրճերում։ Հավաքելով հարյուրավոր անտուն ու որբ երեխաներ, Մուրադն ու Առաքելը նրանց հասցնում են Արաքսի ափերը և ետ գնում, միանալու Անդրանիկին։Ալեքսանդրապոլի վրա հարձակվող թուրքերի դեմ կռիվը շարունակելու նպատակով Սեպուհի հետ եկել է Թիֆլիս, Հայոց ազգային խորհրդի և Արևմտահայ ապահովության խորհրդից փող, զենք ու զինամթերք պահանջելու՝ նոր զորաջոկատ կազմելու համար: Մերժում ստանալով՝ անցել է Հյուսիսային Կովկաս՝ միջոցներ հայթաթելու հույսով:Սակայն Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի պատճառով երկու ամիս անց ստիպված վերադարձել է Բաքու, որտեղ Ս. Զորյանի և Ս. Շահումյանի ղեկավարությամբ կռվել է թուրք-թաթարների դեմ:<br /> 1918 թ. օգոստոսի 4-ին թուրքերի դեմ կռվի ժամանակ Սեբաստացի Մուրադը զոհվում է։ <br /> <br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *1890-ական թթ. ՍԴՀԿ, ապա՝ ՀՀԴ կուսակցության անդամ:<br /> *1904-ին մասնակցել է Սսունի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> *1905-06 թթ. հայ-թաթարական բախումների ժամանակ կազմակերպել է Զանգեզուրում հայերի ինքնապաշտպանությունը:<br /> *Ղեկավարել է Երզնկայի հայերի գաղթ-նահանջը:<br /> *Կայծակ Առաքելի հետ հիմնել է «Մեկ հայը՝ մեկ ոսկի» հիմնադրամը։<br /> *1918-ին մասնակցել է Բաքվում հայերի ինքնապաշտպանական մարտերին:<br /> <br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գրել այլ տեղեկություններ, որոնք չեն տեղավորվում վերը նշված երեք ենթաբաժինների չափորոշիչների մեջ:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Image.jpg ‎|Սեբաստացի Մուրադ<br /> Պատկեր: 250px-S. Murat's group.jpg|Սեբաստացի Մուրադը ֆիդայական ջոկատի հետ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=CFKzRGnRR_UՍեբաստացի Մուրադ:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=q8qifCSMZvo Մուրադ Սեբաստացի/ 16.06.15:]<br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://www.arfd.info/hy/?p=11350 Սեբաստացի (Խրիմյան) Մուրադ. Ես մահ չեմ ուզեր.. Ազատությունը կուզեմ տեսնել…:]<br /> *[http://www.alikonline.ir/news/national/item/33938-%D5%B6%D6%82%D5%AB%D6%80%D5%A5%D5%A1%D5%AC%D5%B6%D5%A5%D6%80-%D5%BD%D5%A5%D5%A2%D5%A1%D5%BD%D5%BF%D5%A1%D6%81%D5%AB-%D5%B4%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4-%D5%AD%D6%80%D5%AB%D5%B4%D5%A5%D5%A1%D5%B6-1874-1918 ՆՒԻՐԵԱԼՆԵՐ - Սեբաստացի Մուրադ (Խրիմեան) (1874-1918):]<br /> *[http://www.armeniansgenocide.am/am/Encyclopedia_Of_armenian_genocide_Murad_Sebastaci Մուրադ Սեբաստացի:]<br /> *[http://publications.ysu.am/wp-content/uploads/2016/07/35.Haik_Shahbazyan.pdf Հայկ Շահբազյան, Ֆիդայական շարժումները 1880-1907 թթ:]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Շառոյան Ռ. Սեբաստացի Մուրադ. - Ծիծեռնակ, 1990, թիվ 1։<br /> *Պողոսյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Աղբյուր, 1990, թիվ 7, էջ 24 - 26։<br /> *«Սիրելի պիտի մնանք մենք»։ Էջեր Սեբաստացի Մուրադի հուշագրություններից. - Նորք, 1990, թիվ 1, էջ 52 - 68։<br /> *Տեր - Մինասյան Ռ. Ֆիդայիները և անոնց կյանքը. - Վերածնված Հայաստան, 1990, թիվ 4, էջ 25 - 34։<br /> *Ներսիսեան Ա., Սեբաստացի Մուրատ (Մուրատ Խրիմեան), «Դրօշակ», Երեւան, 1999, թիւ 13, էջ 27-31։<br /> *Գևորգյան Համլետ, Սեբաստացի Մուրադ, Երևան, 2003, 371 էջ, 2-րդ հրատ., 2009, 408 էջ։<br /> *Եսայեան Զաբել, Մուրատի ճամբորդութիւնը Սըվազէն Պաթում, Պոսթըն, 1920, 138 էջ, Պէյրութ, 1969, 118 էջ, Երեւան, 1990, 96 էջ։<br /> *Միքայէլ Վարանդեան, Մուրատ /Սեբաստացի ռազմիկին կեանքն ու գործը/, Պոսթըն, 1931, 348 էջ, 2-րդ հրատ., Թեհրան, 1981, 352 էջ։<br /> *Սեպուհ, Էջեր իմ յուշերէն, հատ. Բ., Պոսթըն, 1929, 315 էջ։<br /> *Թեհլիրեան Սողոմոն «Վերյիշումներ։ Թալեաթի ահաբեկումը», Գահիրէ, 1953, 1956, 474 էջ, Երևան, 1993, 288 էջ, 2008։<br /> *Գևորգյան Համլետ «Զանգեզուրի հերոսամարտը (1905-1906)», Գորիս, 2010, 114 էջ։<br /> *Գևորգյան Հ. Սեբաստացի Մուրադ. - Գարուն, 1989, թիվ 9, էջ 12 - 16։<br /> *Մամյան Ի. Սեբաստացի Մուրադը. - Գրական թերթ, 1989, 13 հոկտեմբերի։<br /> <br /> [[Category:ֆիդային]] [[Category:ազգային-ազատագրական պայքար]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Image.jpg&diff=26966 2017-04-28T17:03:39Z

<p>Ltadevosian: Ltadevosian uploaded a new version of Պատկեր:Image.jpg</p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:250px-S._Murat%27s_group.jpg&diff=26965 2017-04-28T16:56:48Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%D0%91%D0%B5%D0%B7_%D0%BD%D0%B0%D0%B7%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F.jpg&diff=26964 2017-04-28T16:54:51Z

<p>Ltadevosian: Ltadevosian uploaded a new version of Պատկեր:Без названия.jpg</p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Murad.jpg&diff=26963 2017-04-28T16:28:21Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%D5%84%D5%B8%D6%82%D6%80%D5%A1%D5%A4.jpg&diff=26962 2017-04-28T16:26:21Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26886 2017-04-16T14:29:52Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;): Մխիթար Գոշի գործունեությունը զուգադիպում է այն ժամանակներին, երբ հայ-վրաց ռազմական ուժերը Զաքարյան եղբայրների գլխավորությամբ տապալում են սելջուկ նվաճողների լուծը։ Ազատագրվում են պատմական Հայաստանի հյուսիսային շրջանները, հաստատվում է Զաքարյան տոհմի իշխանությունը։ Մխիթար Գոշը վախճանվել է խոր ծերության հասակում՝ 1213 թվականին, և թաղվել Նոր Գետիկում։ Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> ]<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են Աստվածաշունչը (Մովսեսական օրենքներ),հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն (1843, 1869), ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն(1828): Ընդգրկում է իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում: Հայտնի են Դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ, խմբագրությունները: Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն Դատաստանագրքից (251 հոդված): Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված): Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և պարունակում է գործնական իրավանորմեր: Ենթադրվում է, որ գորշաշվել և կիրառվել է առավելապես Գ խմբագրությունը: Դատաստանագիրքը գրվել է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգի բարձրացնելու, հայոց պետականության վերաստեղծման, ապագա թագավորության պետարիավական հիմունքները սահմանելու, հայ հասարակությունում Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերն ամրապնդելու, օտարների դեմ պայքարում ազգային ինքնությունը պահպանելու նպատակով: Հայոց թագավորության վերականնումը իրական և գործնական հիմքերի վրա դնելու համար Գոշը ձգտել է ստեղծել ազգային օրենսգիրք, բավարարել հայ հասարակության բոլոր խավերի իրավական պահանջմունքները, կանոնակարգել նրանց իրավահարաբերությունները, և ամենակարևորը, պաշտպանել ընդհանուր համազգային շահերը, ժողովրդի ինքնությունն ու քաղաքական պայքարը: Այդ պատճառով Դատաստանագիրքը հոգևոր մեծ արժեք լինելուց բացի դարձել էր ամենօրյա կիրառության ուղեցույց և իրավաքաղաքական ծրագիր:<br /> Իր Դատաստանագրքով Գոշն ազդեցիկ զենք է տվել հայ իշխաններին և ավատատերերին՝ իրենց քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը հաստատելու, Հայ եկեղեցուն՝ կրոնադավանական պայքարում (բուն Հայաստանում Հույն և Վրաց եկեղեցիների, Կիլիկիան Հայաստանում՝ Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միություն կազմելու փորձերի դեմ) իր ինքնուրույնությունը պահպանելու, նվիրապետությունը սրբագործելու, հոգևորականությանը՝ իր արտոնությունները պահպանելու, ինչպես նաև շիանակններին՝ ավատական կամայականություններից, կեղեքումներից, պաշտոնական չարաշահումներից պաշտպանելու համար: Գոշն իր Դատաստանագրքով ջանացել է ապահովել երկրի ներսում արդարությունն ու խաղաղությունը, կայունացնել հասարակության ներքին անդորրը, որպեսզի երկրի բոլոր ուժերը կարողանան հարմար պահին հզոր պոռթկումով, հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի կենտրոնացումով պայքարել անկախության համար և վերականգնել թագավորությունը:<br /> Դատաստանագիրքը գրելու պատճառը ոչ միայն բարքերի անկումն էր, խախտված իրավահարաբերությունները, այլև գրավոր դատաստանագիրք չունենալու հայերին ուղղված մեղադրանքները և հայերի գործերը մահմեդական դատարաններում չքննելու մտահոգությունը:<br /> Դատաստանագրքի երևան գալու նախադրյալներ էին նաև քաղաքների աճը, քաղաքային կյանքի աշխոիժացումը, առևտրի, վաշխառության, արհեստների զարգացումը և դրանց հետ կապված՝ իրավահարաբերությունների կարգավորման անհրաժեշտությունը:<br /> Գոշի Դատաստանագիրքը կազմել է իր պետաիրավական տեսության հիման վրա, որը նրա ընդհանուր քաղաքական տեսության մասն էր կազմում:<br /> Անցյալի փորձի և իր ժամանակի կյանքի դիտարկումների ընդհանրացմամբ Գոշը հանգել է այն եզրակացության, որ օետությունն ու եկեղեցին այն երկու հիմնական սյուններն են, որոնք պահում են հասարակության ամբողջ շենքը որպես քաղաքական իրողություն: Դատաստանագրքի ամբողջ նյութը հիմնականում ընտրված է այդ սյուներին համապատասխան և հյուսված դրանց վրա: Գոշը ներկայացրել է պետություն-եկեղեցի, պետություն-իշխաններ, եկեղեցի-ռամիկներ իրավահարաբերությունները: Ըստ Գոշի, թագավորության նպատակահարմար կառուցվածքը կենտրոնացված իշխանությունն ՝ ժառանգական միապետի գլխավորությամբ: Թագավորը կարգվում է Աստծուց, և միայն Աստված կարող է նրան փոխել: Գոշը թագավորի անձը հայտարարում է սրբազան ու անձեռնմխելի: Կենտրոնացված ու խիստ ուժեղ թագավորական իշխանության մեջ է Գոշը տեսել ռազմաքաղաքական ուժեղ և կենսունակ պետության գրավականը: Պետականության վերականգնման և թագավորական իշխանության ստեղծման գործում օրենսդիրն առաջնակարգ նշանակություն է տվել Հայ եկեղեցուն, որը համահայկական միակ կենտրոնացված կառույցն էր և մեծ հնարավորություններ ուներ հայ ժողովրդին ընդհանուր գաղափարի շուրջ համախմբելու: Գոշը եկեղեցին դիտել է որպես ազգային և պետական գաղափարախոսության կրող, և լինելով ազգային եկեղեցու գաղափարի կողմնակից, մերժել է Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միությունը: Եկեղեցիների միությունը նա պատկերացրել է առաքելական շրջանի եկեղեցու նման, երբ ընդհանրության գաղափարը հատկանշում էր նաև եկեղեցիների հավասարություն: Գոշն իր Դատաստանագրքով ձգտել է ամրապնդել Հայ եկեղեցին՝ որպես հուսալի պատվար թե՜ ընդդեմ քրիստնյա Արևմուտքի և թե՜ ընդդեմ մահմեդականների:<br /> Գոշը պշտպանել է Հայ եկեղեցին ոչ միայն որպես ազգային գաղափարների կրողի և համահայկական կառույցի, այլևէ որպես ավատական հասարակություն:<br /> Դատաստանագրքում բազմաթիվ են եկեղեցում սեփականատիրական իրավունքներին և ունեցվածքի պաշտպանության: Այդ հոդվածները հորդորից, խրատից, քարոզից ու բարոյախոսությունից զատ նախատեսում են նաև ծանր ու խիստ պատիժներ եկեղեցու ունեցվածքի դեմ ոտնձգություն կատարողների համար: Գոշի աշխարհիկ իշխող դասին քարոզում է չմիջամտել հոգևոր գործերին, չհափշտակել եկեղեցու ունեցվածքը, միաժամանակ խրատում՝ չափից ավելի չնեղել շինականներին, իսկ եկեղեցական դասին հրահանգում ՝՝ զբաղվել հոգևոր գործերով, ծառայել Աստծուն:<br /> Ըստ Դատաստանագրքի դատական համակարգը հետևյալն է՝ պետական դատարաններ (թագավորական, թագավորին առընթեր, իշխանական, իշխանին առընթեր, ստորին), ավատատիրական (տերունական, եղբայրությունների), եկեղեցական (կաթողիկոսական, եպիսկոպոսական, վարդապետական, քահանայական) և արտակարգ: Դատաստանագրքում մեղքն ընկալվում է երկու իմաստով՝ կրոնական և իրավական, առաջինը որպես աստվածադիր, մյուսը՝ մարդու սահմանած օրինականության խաղտում: Ընդունելով, որ մեղքն իրավական իմաստով միաժամանակ մեղք է կրոնական իմաստով՝ գոշը, համապատասխանաբար, նախատեսում էր երկու բնույթի պատիժ՝ հոգևոր-եկեղեցական, երկրորդը՝ աշխարհիկ դատարանները: Գոշն ընդունել է հետևյալ պատիժները՝ հոգևոր-եկեղեցական (բանադրանք, նզովք, ապաշխարություն, աստիճանազրկում, պաշտոնազրկում),մարմնական-նյութական (մահապատիժ, մարմնական պատիժներ), ազատությունը զրկող կամ սահմանափակող: Գոշն ընդունել է հանցանքի ու պատժի համամասնության սկզբունքը: Դատաստանագիրքն ուշագրավ դրույթներ է արտահայտում նաև ամուսինների անձնական և գույքային հարաբերությունների կարգավորման բնագավառում: Ըստ Դատաստանագրքի՝ հպատակ մահմեդականը դրվում է հպատակ հային հավասար վիճակի մեջ, օրենսգրքում չկա մահմեդականի նկատմամբ կրոնական անհանդուրժողականություն և իրավական խտրականություն, չի ոտնահարվում նրա մարդկային արժանապատվությունը, մահմեդականը չի վճարվում լրացուցիչ հարկ ու տուրք, նրա անձը, կայնքը, գույքը պաշտպանվում են օրենքով: Դրանով Գոշը կրոնագաղափարական հակառակորդներին հակադրել է կրոնական հանդուրժողականություն և վսեմ գաղափարաբանություն, զինական թշնամիների իրավաքաղաքական խտրական համակարգին՝ անխտրական համակեցության լայնախոհ, մարդկային ծրագիր:<br /> Դատաստանագիրքն բացառիկ կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի ներքին կյանքին վերաբերող տեղեկությունների առումով:Այն հսկայանան իրավաքաղաքական և ընդհանրապես միջնադարի համաշխարհային իրավական մտքի խոշորագույն հուշարձաններից է, ամփոփում է ժամանակի համար շատ առաջավոր դրույթներ:<br /> Այս իմաստով Գոշը միջնադարյան հումանիզմի ներկայացուցիչ է:<br /> <br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ:Առակների նյութը հիմնականում հասարակական և կենցաղային խնդիրներն են, դասակարգերի, դասերի ու խավերի, անհատների փոխհարաբերության հարցերը, որոնք նոր էին հայ գրականության մեջ։ Այստեղ արտացոլված է դարաշրջանի հասարակության պատկերը բազմազան գծերով։ Գոշը շոշափում է խնդիրներ, որով նրա ժողովածուն առանձին կարևորություն է ստանում ժամանակի սոցիալ–պատմական իրադրության պարզաբանման համար։ Մի շարք առակներում երևում է հասարակական շերտավորումը և սոցիալական պայքարի առկայությունը։ Մարդիկ դատում ու դատապարտում են իշխաններին, տրտնջում թագավորներից, նույնիսկ՝ աստծուց։ Սակայն հեղինակի կարծիքով, ժողովուրդը պետք է հնազանդվի իշխողներին, իսկ վերջիններս պարտավոր են նրան պահպանել օտար կեղեքիչներից ու վտանգից։ Առակներում ևս Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածում։ Այստեղ այլաբանորեն կոնկրետ մարդն է նկարագծվում՝ իբրև գյուղացի, քաղաքացի, ազնվական–իշխան, արհեստավոր, կրոնավոր, թագավոր և այլն՝ իր կեցության առանձնահատկություններով։ Գոշը իր ժողովածուն կազմել է ուսուցողական նպատակներով։ Նրա համար առակը հրապարակախոսության միջոց է՝ դրվատելու առաքինությունները, ծաղրելու պակասությունները, հիմարությունն ու տգիտությունը, խարազելու չարիքը։ Ժողովածուն ունի կուռ կառուցվածք. պարունակում է 190 առակ, որոնք երեք գլխավոր բաժիններում դասավորված են որոշակի կարգով, ըստ գործող անձանց կամ նյութի՝ երկնային մարմիններ ու երկիր, տնկիներ ու ծառեր, բույսեր ու ծաղիկներ, մրգեր, լեռ, գետ, աղբյուր, ջրային ու ցամաքային կենդանիներ, թռչուններ, մարդիկ։ Բարոյականք կոչված առակների նյութը բույսերի և կենդանիների հատկություններն են, բարքը, որ հեղինակը դնում է իբրև առակի պատմողական մաս և դրանից հանում բարոյախոսական եզրակացություն։ Այդ պատճառով էլ այս խմբի առակները մեծ մասամբ սակավ գործողությամբ այլաբանական համեմատություններ են։ Գործողությունն ուժեղ է առասպելական և ստեղծական կոչված առակներում, որոնց նյութը քաղված է կենդանիների ու մարդկանց կյանքից։ Բոլոր դեպքերում պատմվածքի մասը ծավալուն չէ։ Առասպելական, մասամբ և ստեղծական առակներում Գոշը վերցնում է այնպիսի գործող անձինք, որոնց սոսկ անունները պատրաստի հասկացություններ են. աղվես՝ խորամանկություն, նապաստակ՝ վախկոտություն, արջ՝ միամտություն–հիմարություն ևն։ Նրա առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական–գեղարվեստական երկ։ Այս իմաստով Գոշը գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։ Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790 թվականին Վենետիկում, թարգմանվել են ֆրանսերեն և ռուսերեն։ <br /> <br /> =Յայտարարութիւն=<br /> Գոշի &lt;&lt;Յայտարարութիւն&gt;&gt; որը հայագիտության մեջ հայտնի է նաև &lt;&lt;Գծագրութիւն... յաղագս Վրաց&gt;&gt; և &lt;&lt;Թուղթ առ վրացիսն՝ յաղագս ուղղափառութեան հաւատոյ&gt;&gt; անուներով, հեղինակաի կարևոր դավանական երկասիրությունն է: Այն վրացի մատենագիր Արսեն Վաչեսձեի &lt;&lt;Դոգմատիկոն&gt;&gt;-ի &lt;&lt;Երեսուն գլուխ հայոց հերձվածք&gt;&gt; գլխում հայերին ներկայացված մեղադրանքների պատասխանն է: Թղթի նպատակն է ներկայացնել հայոց դավանանքն ու ծիսակարգը, բացատրել դրանց յուրահատկությունները և ցույց տալ, որ հայերը, ինչպես և հույները ու վրացիները, հերձվածողներ չեն: Երկն աչքի է ընկնում ազգամիջյան համերաշխության և կրոնական հանդուրժողականության ոգով, և այդ առումով, շահեկանորեն տարբերվում է նույն ժամանակի հույն և վրացի հեղինակների՝ հայերին և և Հայ առաքելական եկեղեցուն ուղղված հայոյախառն գրություններից:<br /> Գոշի դեմ է դավանական տարբերությունները ժողովուրդների հարաբերությունների լարման առիթ դարձնելուն և, պաշտպանելով Հայ եկեղեցու ուղղափառությունը, հերձված չի համարում երկաբանությունը և կոչ է անում մյուս ազգերի հոգևորականներին վարվել նույն կերպ: Ըստ Գոշի՝ ազգերը պետք է հարգեն իրար և միմյանց &lt;&lt;կարգերը&gt;&gt;, թողնեն,<br /> որ յուրաքանչյուր ազգ ապրի այն &lt;&lt;կարգով&gt;&gt;, որը ընտրել է ինքը:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> Պատկեր: Zaqare-B.jpg| Զաքարե Բ Զաքարյան Երկայնաբազուկ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/1693/1/1971-3(35).pdf Խ. Ա. Թ. Թորոսյան &lt;&lt;Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքի գոծունեության մասին միջնադարյան Հայաստանում]<br /> *[http://eiu.am/wp/wp-content/uploads/2016/06/2532_Mkhitar-Gosh.pdf &lt;&lt;Մխիթար Գոշի գիտական ժառանգությունը. պատմություն և արդիականություն&gt;&gt;, գիտաժողովի նյութերի հավաքածու, Ե. 2014]<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/630/1/1964-2(193).pdf Է. Ա. Պիվազյան, &lt;&lt;Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքի խմբագրությունների մասին&gt;&gt;]<br /> <br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[https://docs.google.com/viewer?url=http%3A%2F%2Fqfiles.qahana.am%2Ffiles%2Fspirituallibrary%2F2809884%2F900066573%2Fam%2Fe41458b49279515bf296b8b24af62fed.pdf, Մխիթար Գոշ, Դատաստանագիրք, Ե. 2001:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *[http://www.armenianreligion.am/am/Encyclopedia_of_armenian_religion_mkhitar_gosh, Մխիթար Գոշ:]<br /> *&lt;&lt;Քրիստոնյա Հայաստան&gt;&gt;հանրագիտարան, գլխ. խմբ. Հովհ. Այվազյան, Հայական հանրագիտարան հրատ., Երևան 2002:<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26885 2017-04-16T14:24:52Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;): Մխիթար Գոշի գործունեությունը զուգադիպում է այն ժամանակներին, երբ հայ-վրաց ռազմական ուժերը Զաքարյան եղբայրների գլխավորությամբ տապալում են սելջուկ նվաճողների լուծը։ Ազատագրվում են պատմական Հայաստանի հյուսիսային շրջանները, հաստատվում է Զաքարյան տոհմի իշխանությունը։ Մխիթար Գոշը վախճանվել է խոր ծերության հասակում՝ 1213 թվականին, և թաղվել Նոր Գետիկում։ Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> ]<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են Աստվածաշունչը (Մովսեսական օրենքներ),հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն (1843, 1869), ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն(1828): Ընդգրկում է իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում: Հայտնի են Դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ, խմբագրությունները: Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն Դատաստանագրքից (251 հոդված): Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված): Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և պարունակում է գործնական իրավանորմեր: Ենթադրվում է, որ գորշաշվել և կիրառվել է առավելապես Գ խմբագրությունը: Դատաստանագիրքը գրվել է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգի բարձրացնելու, հայոց պետականության վերաստեղծման, ապագա թագավորության պետարիավական հիմունքները սահմանելու, հայ հասարակությունում Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերն ամրապնդելու, օտարների դեմ պայքարում ազգային ինքնությունը պահպանելու նպատակով: Հայոց թագավորության վերականնումը իրական և գործնական հիմքերի վրա դնելու համար Գոշը ձգտել է ստեղծել ազգային օրենսգիրք, բավարարել հայ հասարակության բոլոր խավերի իրավական պահանջմունքները, կանոնակարգել նրանց իրավահարաբերությունները, և ամենակարևորը, պաշտպանել ընդհանուր համազգային շահերը, ժողովրդի ինքնությունն ու քաղաքական պայքարը: Այդ պատճառով Դատաստանագիրքը հոգևոր մեծ արժեք լինելուց բացի դարձել էր ամենօրյա կիրառության ուղեցույց և իրավաքաղաքական ծրագիր:<br /> Իր Դատաստանագրքով Գոշն ազդեցիկ զենք է տվել հայ իշխաններին և ավատատերերին՝ իրենց քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը հաստատելու, Հայ եկեղեցուն՝ կրոնադավանական պայքարում (բուն Հայաստանում Հույն և Վրաց եկեղեցիների, Կիլիկիան Հայաստանում՝ Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միություն կազմելու փորձերի դեմ) իր ինքնուրույնությունը պահպանելու, նվիրապետությունը սրբագործելու, հոգևորականությանը՝ իր արտոնությունները պահպանելու, ինչպես նաև շիանակններին՝ ավատական կամայականություններից, կեղեքումներից, պաշտոնական չարաշահումներից պաշտպանելու համար: Գոշն իր Դատաստանագրքով ջանացել է ապահովել երկրի ներսում արդարությունն ու խաղաղությունը, կայունացնել հասարակության ներքին անդորրը, որպեսզի երկրի բոլոր ուժերը կարողանան հարմար պահին հզոր պոռթկումով, հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի կենտրոնացումով պայքարել անկախության համար և վերականգնել թագավորությունը:<br /> Դատաստանագիրքը գրելու պատճառը ոչ միայն բարքերի անկումն էր, խախտված իրավահարաբերությունները, այլև գրավոր դատաստանագիրք չունենալու հայերին ուղղված մեղադրանքները և հայերի գործերը մահմեդական դատարաններում չքննելու մտահոգությունը:<br /> Դատաստանագրքի երևան գալու նախադրյալներ էին նաև քաղաքների աճը, քաղաքային կյանքի աշխոիժացումը, առևտրի, վաշխառության, արհեստների զարգացումը և դրանց հետ կապված՝ իրավահարաբերությունների կարգավորման անհրաժեշտությունը:<br /> Գոշի Դատաստանագիրքը կազմել է իր պետաիրավական տեսության հիման վրա, որը նրա ընդհանուր քաղաքական տեսության մասն էր կազմում:<br /> Անցյալի փորձի և իր ժամանակի կյանքի դիտարկումների ընդհանրացմամբ Գոշը հանգել է այն եզրակացության, որ օետությունն ու եկեղեցին այն երկու հիմնական սյուններն են, որոնք պահում են հասարակության ամբողջ շենքը որպես քաղաքական իրողություն: Դատաստանագրքի ամբողջ նյութը հիմնականում ընտրված է այդ սյուներին համապատասխան և հյուսված դրանց վրա: Գոշը ներկայացրել է պետություն-եկեղեցի, պետություն-իշխաններ, եկեղեցի-ռամիկներ իրավահարաբերությունները: Ըստ Գոշի, թագավորության նպատակահարմար կառուցվածքը կենտրոնացված իշխանությունն ՝ ժառանգական միապետի գլխավորությամբ: Թագավորը կարգվում է Աստծուց, և միայն Աստված կարող է նրան փոխել: Գոշը թագավորի անձը հայտարարում է սրբազան ու անձեռնմխելի: Կենտրոնացված ու խիստ ուժեղ թագավորական իշխանության մեջ է Գոշը տեսել ռազմաքաղաքական ուժեղ և կենսունակ պետության գրավականը: Պետականության վերականգնման և թագավորական իշխանության ստեղծման գործում օրենսդիրն առաջնակարգ նշանակություն է տվել Հայ եկեղեցուն, որը համահայկական միակ կենտրոնացված կառույցն էր և մեծ հնարավորություններ ուներ հայ ժողովրդին ընդհանուր գաղափարի շուրջ համախմբելու: Գոշը եկեղեցին դիտել է որպես ազգային և պետական գաղափարախոսության կրող, և լինելով ազգային եկեղեցու գաղափարի կողմնակից, մերժել է Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միությունը: Եկեղեցիների միությունը նա պատկերացրել է առաքելական շրջանի եկեղեցու նման, երբ ընդհանրության գաղափարը հատկանշում էր նաև եկեղեցիների հավասարություն: Գոշն իր Դատաստանագրքով ձգտել է ամրապնդել Հայ եկեղեցին՝ որպես հուսալի պատվար թե՜ ընդդեմ քրիստնյա Արևմուտքի և թե՜ ընդդեմ մահմեդականների:<br /> Գոշը պշտպանել է Հայ եկեղեցին ոչ միայն որպես ազգային գաղափարների կրողի և համահայկական կառույցի, այլևէ որպես ավատական հասարակություն:<br /> Դատաստանագրքում բազմաթիվ են եկեղեցում սեփականատիրական իրավունքներին և ունեցվածքի պաշտպանության: Այդ հոդվածները հորդորից, խրատից, քարոզից ու բարոյախոսությունից զատ նախատեսում են նաև ծանր ու խիստ պատիժներ եկեղեցու ունեցվածքի դեմ ոտնձգություն կատարողների համար: Գոշի աշխարհիկ իշխող դասին քարոզում է չմիջամտել հոգևոր գործերին, չհափշտակել եկեղեցու ունեցվածքը, միաժամանակ խրատում՝ չափից ավելի չնեղել շինականներին, իսկ եկեղեցական դասին հրահանգում ՝՝ զբաղվել հոգևոր գործերով, ծառայել Աստծուն:<br /> Ըստ Դատաստանագրքի դատական համակարգը հետևյալն է՝ պետական դատարաններ (թագավորական, թագավորին առընթեր, իշխանական, իշխանին առընթեր, ստորին), ավատատիրական (տերունական, եղբայրությունների), եկեղեցական (կաթողիկոսական, եպիսկոպոսական, վարդապետական, քահանայական) և արտակարգ: Դատաստանագրքում մեղքն ընկալվում է երկու իմաստով՝ կրոնական և իրավական, առաջինը որպես աստվածադիր, մյուսը՝ մարդու սահմանած օրինականության խաղտում: Ընդունելով, որ մեղքն իրավական իմաստով միաժամանակ մեղք է կրոնական իմաստով՝ գոշը, համապատասխանաբար, նախատեսում էր երկու բնույթի պատիժ՝ հոգևոր-եկեղեցական, երկրորդը՝ աշխարհիկ դատարանները: Գոշն ընդունել է հետևյալ պատիժները՝ հոգևոր-եկեղեցական (բանադրանք, նզովք, ապաշխարություն, աստիճանազրկում, պաշտոնազրկում),մարմնական-նյութական (մահապատիժ, մարմնական պատիժներ), ազատությունը զրկող կամ սահմանափակող: Գոշն ընդունել է հանցանքի ու պատժի համամասնության սկզբունքը: Դատաստանագիրքն ուշագրավ դրույթներ է արտահայտում նաև ամուսինների անձնական և գույքային հարաբերությունների կարգավորման բնագավառում: Ըստ Դատաստանագրքի՝ հպատակ մահմեդականը դրվում է հպատակ հային հավասար վիճակի մեջ, օրենսգրքում չկա մահմեդականի նկատմամբ կրոնական անհանդուրժողականություն և իրավական խտրականություն, չի ոտնահարվում նրա մարդկային արժանապատվությունը, մահմեդականը չի վճարվում լրացուցիչ հարկ ու տուրք, նրա անձը, կայնքը, գույքը պաշտպանվում են օրենքով: Դրանով Գոշը կրոնագաղափարական հակառակորդներին հակադրել է կրոնական հանդուրժողականություն և վսեմ գաղափարաբանություն, զինական թշնամիների իրավաքաղաքական խտրական համակարգին՝ անխտրական համակեցության լայնախոհ, մարդկային ծրագիր:<br /> Դատաստանագիրքն բացառիկ կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի ներքին կյանքին վերաբերող տեղեկությունների առումով:Այն հսկայանան իրավաքաղաքական և ընդհանրապես միջնադարի համաշխարհային իրավական մտքի խոշորագույն հուշարձաններից է, ամփոփում է ժամանակի համար շատ առաջավոր դրույթներ:<br /> Այս իմաստով Գոշը միջնադարյան հումանիզմի ներկայացուցիչ է:<br /> <br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ:Առակների նյութը հիմնականում հասարակական և կենցաղային խնդիրներն են, դասակարգերի, դասերի ու խավերի, անհատների փոխհարաբերության հարցերը, որոնք նոր էին հայ գրականության մեջ։ Այստեղ արտացոլված է դարաշրջանի հասարակության պատկերը բազմազան գծերով։ Գոշը շոշափում է խնդիրներ, որով նրա ժողովածուն առանձին կարևորություն է ստանում ժամանակի սոցիալ–պատմական իրադրության պարզաբանման համար։ Մի շարք առակներում երևում է հասարակական շերտավորումը և սոցիալական պայքարի առկայությունը։ Մարդիկ դատում ու դատապարտում են իշխաններին, տրտնջում թագավորներից, նույնիսկ՝ աստծուց։ Սակայն հեղինակի կարծիքով, ժողովուրդը պետք է հնազանդվի իշխողներին, իսկ վերջիններս պարտավոր են նրան պահպանել օտար կեղեքիչներից ու վտանգից։ Առակներում ևս Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածում։ Այստեղ այլաբանորեն կոնկրետ մարդն է նկարագծվում՝ իբրև գյուղացի, քաղաքացի, ազնվական–իշխան, արհեստավոր, կրոնավոր, թագավոր և այլն՝ իր կեցության առանձնահատկություններով։ Գոշը իր ժողովածուն կազմել է ուսուցողական նպատակներով։ Նրա համար առակը հրապարակախոսության միջոց է՝ դրվատելու առաքինությունները, ծաղրելու պակասությունները, հիմարությունն ու տգիտությունը, խարազելու չարիքը։ Ժողովածուն ունի կուռ կառուցվածք. պարունակում է 190 առակ, որոնք երեք գլխավոր բաժիններում դասավորված են որոշակի կարգով, ըստ գործող անձանց կամ նյութի՝ երկնային մարմիններ ու երկիր, տնկիներ ու ծառեր, բույսեր ու ծաղիկներ, մրգեր, լեռ, գետ, աղբյուր, ջրային ու ցամաքային կենդանիներ, թռչուններ, մարդիկ։ Բարոյականք կոչված առակների նյութը բույսերի և կենդանիների հատկություններն են, բարքը, որ հեղինակը դնում է իբրև առակի պատմողական մաս և դրանից հանում բարոյախոսական եզրակացություն։ Այդ պատճառով էլ այս խմբի առակները մեծ մասամբ սակավ գործողությամբ այլաբանական համեմատություններ են։ Գործողությունն ուժեղ է առասպելական և ստեղծական կոչված առակներում, որոնց նյութը քաղված է կենդանիների ու մարդկանց կյանքից։ Բոլոր դեպքերում պատմվածքի մասը ծավալուն չէ։ Առասպելական, մասամբ և ստեղծական առակներում Գոշը վերցնում է այնպիսի գործող անձինք, որոնց սոսկ անունները պատրաստի հասկացություններ են. աղվես՝ խորամանկություն, նապաստակ՝ վախկոտություն, արջ՝ միամտություն–հիմարություն ևն։ Նրա առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական–գեղարվեստական երկ։ Այս իմաստով Գոշը գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։ Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790 թվականին Վենետիկում, թարգմանվել են ֆրանսերեն և ռուսերեն։ <br /> <br /> =Յայտարարութիւն=<br /> Գոշի &lt;&lt;Յայտարարութիւն&gt;&gt; որը հայագիտության մեջ հայտնի է նաև &lt;&lt;Գծագրութիւն... յաղագս Վրաց&gt;&gt; և &lt;&lt;Թուղթ առ վրացիսն՝ յաղագս ուղղափառութեան հաւատոյ&gt;&gt; անուներով, հեղինակաի կարևոր դավանական երկասիրությունն է: Այն վրացի մատենագիր Արսեն Վաչեսձեի &lt;&lt;Դոգմատիկոն&gt;&gt;-ի &lt;&lt;Երեսուն գլուխ հայոց հերձվածք&gt;&gt; գլխում հայերին ներկայացված մեղադրանքների պատասխանն է: Թղթի նպատակն է ներկայացնել հայոց դավանանքն ու ծիսակարգը, բացատրել դրանց յուրահատկությունները և ցույց տալ, որ հայերը, ինչպես և հույները ու վրացիները, հերձվածողներ չեն: Երկն աչքի է ընկնում ազգամիջյան համերաշխության և կրոնական հանդուրժողականության ոգով, և այդ առումով, շահեկանորեն տարբերվում է նույն ժամանակի հույն և վրացի հեղինակների՝ հայերին և և Հայ առաքելական եկեղեցուն ուղղված հայոյախառն գրություններից:<br /> Գոշի դեմ է դավանական տարբերությունները ժողովուրդների հարաբերությունների լարման առիթ դարձնելուն և, պաշտպանելով Հայ եկեղեցու ուղղափառությունը, հերձված չի համարում երկաբանությունը և կոչ է անում մյուս ազգերի հոգևորականներին վարվել նույն կերպ: Ըստ Գոշի՝ ազգերը պետք է հարգեն իրար և միմյանց &lt;&lt;կարգերը&gt;&gt;, թողնեն,<br /> որ յուրաքանչյուր ազգ ապրի այն &lt;&lt;կարգով&gt;&gt;, որը ընտրել է ինքը:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> Պատկեր: Zaqare-B.jpg| Զաքարե Բ Զաքարյան Երկայնաբազուկ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/1693/1/1971-3(35).pdf Խ. Ա. Թ. Թորոսյան &lt;&lt;Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքի գոծունեության մասին միջնադարյան Հայաստանում]<br /> *[http://eiu.am/wp/wp-content/uploads/2016/06/2532_Mkhitar-Gosh.pdf &lt;&lt;Մխիթար Գոշի գիտական ժառանգությունը. պատմություն և արդիականություն&gt;&gt;, գիտաժողովի նյութերի հավաքածու, Ե. 2014]<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/630/1/1964-2(193).pdf Է. Ա. Պիվազյան, &lt;&lt;Մխիթար Գոշի Դատաստանագրքի խմբագրությունների մասին&gt;&gt;]<br /> <br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[https://docs.google.com/viewer?url=http%3A%2F%2Fqfiles.qahana.am%2Ffiles%2Fspirituallibrary%2F2809884%2F900066573%2Fam%2Fe41458b49279515bf296b8b24af62fed.pdf, Մխիթար Գոշ, Դատաստանագիրք, Ե. 2001:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26884 2017-04-16T14:00:37Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;): Մխիթար Գոշի գործունեությունը զուգադիպում է այն ժամանակներին, երբ հայ-վրաց ռազմական ուժերը Զաքարյան եղբայրների գլխավորությամբ տապալում են սելջուկ նվաճողների լուծը։ Ազատագրվում են պատմական Հայաստանի հյուսիսային շրջանները, հաստատվում է Զաքարյան տոհմի իշխանությունը։ Մխիթար Գոշը վախճանվել է խոր ծերության հասակում՝ 1213 թվականին, և թաղվել Նոր Գետիկում։ Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> ]<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են Աստվածաշունչը (Մովսեսական օրենքներ),հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն (1843, 1869), ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն(1828): Ընդգրկում է իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում: Հայտնի են Դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ, խմբագրությունները: Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն Դատաստանագրքից (251 հոդված): Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված): Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և պարունակում է գործնական իրավանորմեր: Ենթադրվում է, որ գորշաշվել և կիրառվել է առավելապես Գ խմբագրությունը: Դատաստանագիրքը գրվել է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգի բարձրացնելու, հայոց պետականության վերաստեղծման, ապագա թագավորության պետարիավական հիմունքները սահմանելու, հայ հասարակությունում Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերն ամրապնդելու, օտարների դեմ պայքարում ազգային ինքնությունը պահպանելու նպատակով: Հայոց թագավորության վերականնումը իրական և գործնական հիմքերի վրա դնելու համար Գոշը ձգտել է ստեղծել ազգային օրենսգիրք, բավարարել հայ հասարակության բոլոր խավերի իրավական պահանջմունքները, կանոնակարգել նրանց իրավահարաբերությունները, և ամենակարևորը, պաշտպանել ընդհանուր համազգային շահերը, ժողովրդի ինքնությունն ու քաղաքական պայքարը: Այդ պատճառով Դատաստանագիրքը հոգևոր մեծ արժեք լինելուց բացի դարձել էր ամենօրյա կիրառության ուղեցույց և իրավաքաղաքական ծրագիր:<br /> Իր Դատաստանագրքով Գոշն ազդեցիկ զենք է տվել հայ իշխաններին և ավատատերերին՝ իրենց քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը հաստատելու, Հայ եկեղեցուն՝ կրոնադավանական պայքարում (բուն Հայաստանում Հույն և Վրաց եկեղեցիների, Կիլիկիան Հայաստանում՝ Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միություն կազմելու փորձերի դեմ) իր ինքնուրույնությունը պահպանելու, նվիրապետությունը սրբագործելու, հոգևորականությանը՝ իր արտոնությունները պահպանելու, ինչպես նաև շիանակններին՝ ավատական կամայականություններից, կեղեքումներից, պաշտոնական չարաշահումներից պաշտպանելու համար: Գոշն իր Դատաստանագրքով ջանացել է ապահովել երկրի ներսում արդարությունն ու խաղաղությունը, կայունացնել հասարակության ներքին անդորրը, որպեսզի երկրի բոլոր ուժերը կարողանան հարմար պահին հզոր պոռթկումով, հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի կենտրոնացումով պայքարել անկախության համար և վերականգնել թագավորությունը:<br /> Դատաստանագիրքը գրելու պատճառը ոչ միայն բարքերի անկումն էր, խախտված իրավահարաբերությունները, այլև գրավոր դատաստանագիրք չունենալու հայերին ուղղված մեղադրանքները և հայերի գործերը մահմեդական դատարաններում չքննելու մտահոգությունը:<br /> Դատաստանագրքի երևան գալու նախադրյալներ էին նաև քաղաքների աճը, քաղաքային կյանքի աշխոիժացումը, առևտրի, վաշխառության, արհեստների զարգացումը և դրանց հետ կապված՝ իրավահարաբերությունների կարգավորման անհրաժեշտությունը:<br /> Գոշի Դատաստանագիրքը կազմել է իր պետաիրավական տեսության հիման վրա, որը նրա ընդհանուր քաղաքական տեսության մասն էր կազմում:<br /> Անցյալի փորձի և իր ժամանակի կյանքի դիտարկումների ընդհանրացմամբ Գոշը հանգել է այն եզրակացության, որ օետությունն ու եկեղեցին այն երկու հիմնական սյուններն են, որոնք պահում են հասարակության ամբողջ շենքը որպես քաղաքական իրողություն: Դատաստանագրքի ամբողջ նյութը հիմնականում ընտրված է այդ սյուներին համապատասխան և հյուսված դրանց վրա: Գոշը ներկայացրել է պետություն-եկեղեցի, պետություն-իշխաններ, եկեղեցի-ռամիկներ իրավահարաբերությունները: Ըստ Գոշի, թագավորության նպատակահարմար կառուցվածքը կենտրոնացված իշխանությունն ՝ ժառանգական միապետի գլխավորությամբ: Թագավորը կարգվում է Աստծուց, և միայն Աստված կարող է նրան փոխել: Գոշը թագավորի անձը հայտարարում է սրբազան ու անձեռնմխելի: Կենտրոնացված ու խիստ ուժեղ թագավորական իշխանության մեջ է Գոշը տեսել ռազմաքաղաքական ուժեղ և կենսունակ պետության գրավականը: Պետականության վերականգնման և թագավորական իշխանության ստեղծման գործում օրենսդիրն առաջնակարգ նշանակություն է տվել Հայ եկեղեցուն, որը համահայկական միակ կենտրոնացված կառույցն էր և մեծ հնարավորություններ ուներ հայ ժողովրդին ընդհանուր գաղափարի շուրջ համախմբելու: Գոշը եկեղեցին դիտել է որպես ազգային և պետական գաղափարախոսության կրող, և լինելով ազգային եկեղեցու գաղափարի կողմնակից, մերժել է Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միությունը: Եկեղեցիների միությունը նա պատկերացրել է առաքելական շրջանի եկեղեցու նման, երբ ընդհանրության գաղափարը հատկանշում էր նաև եկեղեցիների հավասարություն: Գոշն իր Դատաստանագրքով ձգտել է ամրապնդել Հայ եկեղեցին՝ որպես հուսալի պատվար թե՜ ընդդեմ քրիստնյա Արևմուտքի և թե՜ ընդդեմ մահմեդականների:<br /> Գոշը պշտպանել է Հայ եկեղեցին ոչ միայն որպես ազգային գաղափարների կրողի և համահայկական կառույցի, այլևէ որպես ավատական հասարակություն:<br /> Դատաստանագրքում բազմաթիվ են եկեղեցում սեփականատիրական իրավունքներին և ունեցվածքի պաշտպանության: Այդ հոդվածները հորդորից, խրատից, քարոզից ու բարոյախոսությունից զատ նախատեսում են նաև ծանր ու խիստ պատիժներ եկեղեցու ունեցվածքի դեմ ոտնձգություն կատարողների համար: Գոշի աշխարհիկ իշխող դասին քարոզում է չմիջամտել հոգևոր գործերին, չհափշտակել եկեղեցու ունեցվածքը, միաժամանակ խրատում՝ չափից ավելի չնեղել շինականներին, իսկ եկեղեցական դասին հրահանգում ՝՝ զբաղվել հոգևոր գործերով, ծառայել Աստծուն:<br /> Ըստ Դատաստանագրքի դատական համակարգը հետևյալն է՝ պետական դատարաններ (թագավորական, թագավորին առընթեր, իշխանական, իշխանին առընթեր, ստորին), ավատատիրական (տերունական, եղբայրությունների), եկեղեցական (կաթողիկոսական, եպիսկոպոսական, վարդապետական, քահանայական) և արտակարգ: Դատաստանագրքում մեղքն ընկալվում է երկու իմաստով՝ կրոնական և իրավական, առաջինը որպես աստվածադիր, մյուսը՝ մարդու սահմանած օրինականության խաղտում: Ընդունելով, որ մեղքն իրավական իմաստով միաժամանակ մեղք է կրոնական իմաստով՝ գոշը, համապատասխանաբար, նախատեսում էր երկու բնույթի պատիժ՝ հոգևոր-եկեղեցական, երկրորդը՝ աշխարհիկ դատարանները: Գոշն ընդունել է հետևյալ պատիժները՝ հոգևոր-եկեղեցական (բանադրանք, նզովք, ապաշխարություն, աստիճանազրկում, պաշտոնազրկում),մարմնական-նյութական (մահապատիժ, մարմնական պատիժներ), ազատությունը զրկող կամ սահմանափակող: Գոշն ընդունել է հանցանքի ու պատժի համամասնության սկզբունքը: Դատաստանագիրքն ուշագրավ դրույթներ է արտահայտում նաև ամուսինների անձնական և գույքային հարաբերությունների կարգավորման բնագավառում: Ըստ Դատաստանագրքի՝ հպատակ մահմեդականը դրվում է հպատակ հային հավասար վիճակի մեջ, օրենսգրքում չկա մահմեդականի նկատմամբ կրոնական անհանդուրժողականություն և իրավական խտրականություն, չի ոտնահարվում նրա մարդկային արժանապատվությունը, մահմեդականը չի վճարվում լրացուցիչ հարկ ու տուրք, նրա անձը, կայնքը, գույքը պաշտպանվում են օրենքով: Դրանով Գոշը կրոնագաղափարական հակառակորդներին հակադրել է կրոնական հանդուրժողականություն և վսեմ գաղափարաբանություն, զինական թշնամիների իրավաքաղաքական խտրական համակարգին՝ անխտրական համակեցության լայնախոհ, մարդկային ծրագիր:<br /> Դատաստանագիրքն բացառիկ կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի ներքին կյանքին վերաբերող տեղեկությունների առումով:Այն հսկայանան իրավաքաղաքական և ընդհանրապես միջնադարի համաշխարհային իրավական մտքի խոշորագույն հուշարձաններից է, ամփոփում է ժամանակի համար շատ առաջավոր դրույթներ:<br /> Այս իմաստով Գոշը միջնադարյան հումանիզմի ներկայացուցիչ է:<br /> <br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ:Առակների նյութը հիմնականում հասարակական և կենցաղային խնդիրներն են, դասակարգերի, դասերի ու խավերի, անհատների փոխհարաբերության հարցերը, որոնք նոր էին հայ գրականության մեջ։ Այստեղ արտացոլված է դարաշրջանի հասարակության պատկերը բազմազան գծերով։ Գոշը շոշափում է խնդիրներ, որով նրա ժողովածուն առանձին կարևորություն է ստանում ժամանակի սոցիալ–պատմական իրադրության պարզաբանման համար։ Մի շարք առակներում երևում է հասարակական շերտավորումը և սոցիալական պայքարի առկայությունը։ Մարդիկ դատում ու դատապարտում են իշխաններին, տրտնջում թագավորներից, նույնիսկ՝ աստծուց։ Սակայն հեղինակի կարծիքով, ժողովուրդը պետք է հնազանդվի իշխողներին, իսկ վերջիններս պարտավոր են նրան պահպանել օտար կեղեքիչներից ու վտանգից։ Առակներում ևս Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածում։ Այստեղ այլաբանորեն կոնկրետ մարդն է նկարագծվում՝ իբրև գյուղացի, քաղաքացի, ազնվական–իշխան, արհեստավոր, կրոնավոր, թագավոր և այլն՝ իր կեցության առանձնահատկություններով։ Գոշը իր ժողովածուն կազմել է ուսուցողական նպատակներով։ Նրա համար առակը հրապարակախոսության միջոց է՝ դրվատելու առաքինությունները, ծաղրելու պակասությունները, հիմարությունն ու տգիտությունը, խարազելու չարիքը։ Ժողովածուն ունի կուռ կառուցվածք. պարունակում է 190 առակ, որոնք երեք գլխավոր բաժիններում դասավորված են որոշակի կարգով, ըստ գործող անձանց կամ նյութի՝ երկնային մարմիններ ու երկիր, տնկիներ ու ծառեր, բույսեր ու ծաղիկներ, մրգեր, լեռ, գետ, աղբյուր, ջրային ու ցամաքային կենդանիներ, թռչուններ, մարդիկ։ Բարոյականք կոչված առակների նյութը բույսերի և կենդանիների հատկություններն են, բարքը, որ հեղինակը դնում է իբրև առակի պատմողական մաս և դրանից հանում բարոյախոսական եզրակացություն։ Այդ պատճառով էլ այս խմբի առակները մեծ մասամբ սակավ գործողությամբ այլաբանական համեմատություններ են։ Գործողությունն ուժեղ է առասպելական և ստեղծական կոչված առակներում, որոնց նյութը քաղված է կենդանիների ու մարդկանց կյանքից։ Բոլոր դեպքերում պատմվածքի մասը ծավալուն չէ։ Առասպելական, մասամբ և ստեղծական առակներում Գոշը վերցնում է այնպիսի գործող անձինք, որոնց սոսկ անունները պատրաստի հասկացություններ են. աղվես՝ խորամանկություն, նապաստակ՝ վախկոտություն, արջ՝ միամտություն–հիմարություն ևն։ Նրա առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական–գեղարվեստական երկ։ Այս իմաստով Գոշը գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։ Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790 թվականին Վենետիկում, թարգմանվել են ֆրանսերեն և ռուսերեն։ <br /> <br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> Պատկեր: Zaqare-B.jpg| Զաքարե Բ Զաքարյան Երկայնաբազուկ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26883 2017-04-16T13:43:02Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;): Մխիթար Գոշի գործունեությունը զուգադիպում է այն ժամանակներին, երբ հայ-վրաց ռազմական ուժերը Զաքարյան եղբայրների գլխավորությամբ տապալում են սելջուկ նվաճողների լուծը։ Ազատագրվում են պատմական Հայաստանի հյուսիսային շրջանները, հաստատվում է Զաքարյան տոհմի իշխանությունը։ Մխիթար Գոշը վախճանվել է խոր ծերության հասակում՝ 1213 թվականին, և թաղվել Նոր Գետիկում։ Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> ]<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են Աստվածաշունչը (Մովսեսական օրենքներ),հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում: Հայտնի են Դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ, խմբագրությունները: Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն Դատաստանագրքից (251 հոդված): Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված): Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և պարունակում է գործնական իրավանորմեր: Ենթադրվում է, որ գորշաշվել և կիրառվել է առավելապես Գ խմբագրությունը: Դատաստանագիրքը գրվել է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգի բարձրացնելու, հայոց պետականության վերաստեղծման, ապագա թագավորության պետարիավական հիմունքները սահմանելու, հայ հասարակությունում Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերն ամրապնդելու, օտարների դեմ պայքարում ազգային ինքնությունը պահպանելու նպատակով: Հայոց թագավորության վերականնումը իրական և գործնական հիմքերի վրա դնելու համար Գոշը ձգտել է ստեղծել ազգային օրենսգիրք, բավարարել հայ հասարակության բոլոր խավերի իրավական պահանջմունքները, կանոնակարգել նրանց իրավահարաբերությունները,, և ամենակարևորը, պաշտպանել ընդհանուր համազգային շահերը, ժողովրդի ինքնությունն ու քաղաքական պայքարը: Այդ պատճառով Դատաստանագիրքը հոգևոր մեծ արժեք լինելուց բացի դարձել էր ամենօրյա կիրառության ուղեցույց և իրավաքաղաքական ծրագիր:<br /> Իր Դատաստանագրքով Գոշն ազդեցիկ զենք է տվել հայ իշխաններին և ավատատերերին՝ իրենց քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը հաստատելու, Հայ եկեղեցուն՝ կրոնադավանական պայքարում (բուն Հայաստանում Հույն և Վրաց եկեղեցիների, Կիլիկիան Հայաստանում՝ Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միություն կազմելու փորձերի դեմ) իր ինքնուրույնությունը պահպանելու, նվիրապետությունը սրբագործելու, հոգևորականությանը՝ իր արտոնությունները պահպանելու, ինչպես նաև շիանակններին՝ ավատական կամայականություններից, կեղեքումներից, պաշտոնական չարաշահումներից պաշտպանելու համար: Գոշն իր Դատաստանագրքով ջանացել է ապահովել երկրի ներսում արդարությունն ու խաղաղությունը, կայունացնել հասարակության ներքին անդորրը, որպեսզի երկրի բոլոր ուժերը կարողանան հարմար պահին հզոր պոռթկումով, հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի կենտրոնացումով պայքարել անկախության համար և վերականգնել թագավորությունը:<br /> Դատաստանագիրքը գրելու պատճառը ոչ միայն բարքերի անկումն էր, խախտված իրավահարաբերությունները, այլև գրավոր դատաստանագիրք չունենալու հայերին ուղղված մեղադրանքները և հայերի գործերը մահմեդական դատարաններում չքննելու մտահոգությունը:<br /> Դատաստանագրքի երևան գալու նախադրյալներ էին նաև քաղաքների աճը, քաղաքային կյանքի աշխոիժացումը, առևտրի, վաշխառության, արհեստների զարգացումը և դրանց հետ կապված՝ իրավահարաբերությունների կարգավորման անհրաժեշտությունը:<br /> Գոշի Դատաստանագիրքը կազմել է իր պետաիրավական տեսության հիման վրա, որը նրա ընդհանուր քաղաքական տեսության մասն էր կազմում:<br /> Անցյալի փորձի և իր ժամանակի կյանքի դիտարկումների ընդհանրացմամբ Գոշը հանգել է այն եզրակացության, որ օետությունն ու եկեղեցին այն երկու հիմնական սյուններն են, որոնք պահում են հասարակության ամբողջ շենքը որպես քաղաքական իրողություն: Դատաստանագրքի ամբողջ նյութը հիմնականում ընտրված է այդ սյուներին համապատասխան և հյուսված դրանց վրա: Գոշը ներկայացրել է պետություն-եկեղեցի, պետություն-իշխաններ, եկեղեցի-ռամիկներ իրավահարաբերությունները: Ըստ Գոշի, թագավորության նպատակահարմար կառուցվածքը կենտրոնացված իշխանությունն ՝ ժառանգական միապետի գլխավորությամբ: Թագավորը կարգվում է Աստծուց, և միայն Աստված կարող է նրան փոխել: Գոշը թագավորի անձը հայտարարում է սրբազան ու անձեռնմխելի: Կենտրոնացված ու խիստ ուժեղ թագավորական իշխանության մեջ է Գոշը տեսել ռազմաքաղաքական ուժեղ և կենսունակ պետության գրավականը: Պետականության վերականգնման և թագավորական իշխանության ստեղծման գործում օրենսդիրն առաջնակարգ նշանակություն է տվել Հայ եկեղեցուն, որը համահայկական միակ կենտրոնացված կառույցն էր և մեծ հնարավորություններ ուներ հայ ժողովրդին ընդհանուր գաղափարի շուրջ համախմբելու: Գոշը եկեղեցին դիտել է որպես ազգային և պետական գաղափարախոսության կրող, և լինելով ազգային եկեղեցու գաղափարի կողմնակից, մերժել է Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միությունը: Եկեղեցիների միությունը նա պատկերացրել է առաքելական շրջանի եկեղեցու նման, երբ ընդհանրության գաղափարը հատկանշում էր նաև եկեղեցիների հավասարություն: Գոշն իր Դատաստանագրքով ձգտել է ամրապնդել Հայ եկեղեցին՝ որպես հուսալի պատվար թե՜ ընդդեմ քրիստնյա Արևմուտքի և թե՜ ընդդեմ մահմեդականների:<br /> Գոշը պշտպանել է Հայ եկեղեցին ոչ միայն որպես ազգային գաղափարների կրողի և համահայկական կառույցի, այլևէ որպես ավատական հասարակություն:<br /> Դատաստանագրքում բազմաթիվ են եկեղեցում սեփականատիրական իրավունքներին և ունեցվածքի պաշտպանության: Այդ հոդվածները հորդորից, խրատից, քարոզից ու բարոյախոսությունից զատ նախատեսում են նաև ծանր ու խիստ պատիժներ եկեղեցու ունեցվածքի դեմ ոտնձգություն կատարողների համար: Գոշի աշխարհիկ իշխող դասին քարոզում է չմիջամտել հոգևոր գործերին, չհափշտակել եկեղեցու ունեցվածքը, միաժամանակ խրատում՝ չափից ավելի չնեղել շինականներին, իսկ եկեղեցական դասին հրահանգում ՝՝ զբաղվել հոգևոր գործերով, ծառայել Աստծուն:<br /> Ըստ Դատաստանագրքի դատական համակարգը հետևյալն է՝ պետական դատարաններ (թագավորական, թագավորին առընթեր, իշխանական, իշխանին առընթեր, ստորին), ավատատիրական (տերունական, եղբայրությունների), եկեղեցական (կաթողիկոսական, եպիսկոպոսական, վարդապետական, քահանայական) և արտակարգ: Դատաստանագրքում մեղքն ընկալվում է երկու իմաստով՝ կրոնական և իրավական, առաջինը որպես աստվածադիր, մյուսը՝ մարդու սահմանած օրինականության խաղտում: Ընդունելով, որ մեղքն իրավական իմաստով միաժամանակ մեղք է կրոնական իմաստով՝ գոշը, համապատասխանաբար, նախատեսում էր երկու բնույթի պատիժ՝ հոգևոր-եկեղեցական, երկրորդը՝ աշխարհիկ դատարանները: Գոշն ընդունել է հետևյալ պատիժները՝ հոգևոր-եկեղեցական (բանադրանք, նզովք, ապաշխարություն, աստիճանազրկում, պաշտոնազրկում),մարմնական-նյութական (մահապատիժ, մարմնական պատիժներ), ազատությունը զրկող կամ սահմանափակող: Գոշն ընդունել է հանցանքի ու պատժի համամասնության սկզբունքը: Դատաստանագիրքն ուշագրավ դրույթներ է արտահայտում նաև ամուսինների անձնական և գույքային հարաբերությունների կարգավորման <br /> <br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ:Առակների նյութը հիմնականում հասարակական և կենցաղային խնդիրներն են, դասակարգերի, դասերի ու խավերի, անհատների փոխհարաբերության հարցերը, որոնք նոր էին հայ գրականության մեջ։ Այստեղ արտացոլված է դարաշրջանի հասարակության պատկերը բազմազան գծերով։ Գոշը շոշափում է խնդիրներ, որով նրա ժողովածուն առանձին կարևորություն է ստանում ժամանակի սոցիալ–պատմական իրադրության պարզաբանման համար։ Մի շարք առակներում երևում է հասարակական շերտավորումը և սոցիալական պայքարի առկայությունը։ Մարդիկ դատում ու դատապարտում են իշխաններին, տրտնջում թագավորներից, նույնիսկ՝ աստծուց։ Սակայն հեղինակի կարծիքով, ժողովուրդը պետք է հնազանդվի իշխողներին, իսկ վերջիններս պարտավոր են նրան պահպանել օտար կեղեքիչներից ու վտանգից։ Առակներում ևս Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածում։ Այստեղ այլաբանորեն կոնկրետ մարդն է նկարագծվում՝ իբրև գյուղացի, քաղաքացի, ազնվական–իշխան, արհեստավոր, կրոնավոր, թագավոր և այլն՝ իր կեցության առանձնահատկություններով։Մ. Գոշը իր ժողովածուն կազմել է ուսուցողական նպատակներով։ Նրա համար առակը հրապարակախոսության միջոց է՝ դրվատելու առաքինությունները, ծաղրելու պակասությունները, հիմարությունն ու տգիտությունը, խարազելու չարիքը։ Ժողովածուն ունի կուռ կառուցվածք. պարունակում է 190 առակ, որոնք երեք գլխավոր բաժիններում դասավորված են որոշակի կարգով, ըստ գործող անձանց կամ նյութի՝ երկնային մարմիններ ու երկիր, տնկիներ ու ծառեր, բույսեր ու ծաղիկներ, մրգեր, լեռ, գետ, աղբյուր, ջրային ու ցամաքային կենդանիներ, թռչուններ, մարդիկ։ Բարոյականք կոչված առակների նյութը բույսերի և կենդանիների հատկություններն են, բարքը, որ հեղինակը դնում է իբրև առակի պատմողական մաս և դրանից հանում բարոյախոսական եզրակացություն։ Այդ պատճառով էլ այս խմբի առակները մեծ մասամբ սակավ գործողությամբ այլաբանական համեմատություններ են։ Գործողությունն ուժեղ է առասպելական և ստեղծական կոչված առակներում, որոնց նյութը քաղված է կենդանիների ու մարդկանց կյանքից։ Բոլոր դեպքերում պատմվածքի մասը ծավալուն չէ։ Առասպելական, մասամբ և ստեղծական առակներում Մ. Գոշը վերցնում է այնպիսի գործող անձինք, որոնց սոսկ անունները պատրաստի հասկացություններ են. աղվես՝ խորամանկություն, նապաստակ՝ վախկոտություն, արջ՝ միամտություն–հիմարություն ևն։ Նրա առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական–գեղարվեստական երկ։ Այս իմաստով Գոշը գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։<br /> Մ. Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790 թվականին Վենետիկում, թարգմանվել են ֆրանսերեն և ռուսերեն։ <br /> <br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> Պատկեր: Zaqare-B.jpg| Զաքարե Բ Զաքարյան Երկայնաբազուկ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26882 2017-04-16T13:22:39Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;): Մխիթար Գոշի գործունեությունը զուգադիպում է այն ժամանակներին, երբ հայ-վրաց ռազմական ուժերը Զաքարյան եղբայրների գլխավորությամբ տապալում են սելջուկ նվաճողների լուծը։ Ազատագրվում են պատմական Հայաստանի հյուսիսային շրջանները, հաստատվում է Զաքարյան տոհմի իշխանությունը։ Մխիթար Գոշը վախճանվել է խոր ծերության հասակում՝ 1213 թվականին, և թաղվել Նոր Գետիկում։ Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> ]<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են Աստվածաշունչը (Մովսեսական օրենքներ),հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում: Հայտնի են Դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ, խմբագրությունները: Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն Դատաստանագրքից (251 հոդված): Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված): Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և պարունակում է գործնական իրավանորմեր: Ենթադրվում է, որ գորշաշվել և կիրառվել է առավելապես Գ խմբագրությունը: Դատաստանագիրքը գրվել է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգի բարձրացնելու, հայոց պետականության վերաստեղծման, ապագա թագավորության պետարիավական հիմունքները սահմանելու, հայ հասարակությունում Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերն ամրապնդելու, օտարների դեմ պայքարում ազգային ինքնությունը պահպանելու նպատակով: Հայոց թագավորության վերականնումը իրական և գործնական հիմքերի վրա դնելու համար Գոշը ձգտել է ստեղծել ազգային օրենսգիրք, բավարարել հայ հասարակության բոլոր խավերի իրավական պահանջմունքները, կանոնակարգել նրանց իրավահարաբերությունները,, և ամենակարևորը, պաշտպանել ընդհանուր համազգային շահերը, ժողովրդի ինքնությունն ու քաղաքական պայքարը: Այդ պատճառով Դատաստանագիրքը հոգևոր մեծ արժեք լինելուց բացի դարձել էր ամենօրյա կիրառության ուղեցույց և իրավաքաղաքական ծրագիր:<br /> Իր Դատաստանագրքով Գոշն ազդեցիկ զենք է տվել հայ իշխաններին և ավատատերերին՝ իրենց քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը հաստատելու, Հայ եկեղեցուն՝ կրոնադավանական պայքարում (բուն Հայաստանում Հույն և Վրաց եկեղեցիների, Կիլիկիան Հայաստանում՝ Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միություն կազմելու փորձերի դեմ) իր ինքնուրույնությունը պահպանելու, նվիրապետությունը սրբագործելու, հոգևորականությանը՝ իր արտոնությունները պահպանելու, ինչպես նաև շիանակններին՝ ավատական կամայականություններից, կեղեքումներից, պաշտոնական չարաշահումներից պաշտպանելու համար:: Գոշն իր Դատաստանագրքով ջանացել է ապահովել երկրի ներսում արդարությունն ու խաղաղությունը, կայունացնել հասարակության ներքին անդորրը, որպեսզի երկրի բոլոր ուժերը կարողանան հարմար պահին հզոր պոռթկումով, հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի կենտրոնացումով պայքարել անկախության համար և վերականգնել թագավորությունը:<br /> Դատաստանագիրքը գրելու պատճառը ոչ միայն բարքերի անկումն էր, խախտված իրավահարաբերությունները, այլև գրավոր դատաստանագիրք չունենալու հայերին ուղղված մեղադրանքները և հայերի գործերը մահմեդական դատարաններում չքննելու մտահոգությունը:<br /> Դատաստանագրքի երևան գալու նախադրյալներ էին նաև քաղաքների աճը, քաղաքային կյանքի աշխոիժացումը, առևտրի, վաշխառության, արհեստների զարգացումը և դրանց հետ կապված՝ իրավահարաբերությունների կարգավորման անհրաժեշտությունը:<br /> Գոշի Դատաստանագիրքը կազմել է իր պետաիրավական տեսության հիման վրա, որը նրա ընդհանուր քաղաքական տեսության մասն էր կազմում:<br /> Անցյալի փորձի և իր ժամանակի կյանքի դիտարկումների ընդհանրացմամբ Գոշը հանգել է այն եզրակացության, որ օետությունն ու եկեղեցին այն երկու հիմնական սյուններն են, որոնք պահում են հասարակության ամբողջ շենքը որպես քաղաքական իրողություն: Դատաստանագրքի ամբողջ նյութը հիմնականում ընտրված է այդ սյուներին համապատասխան և հյուսված դրանց վրա: Գոշը ներկայացրել է պետություն-եկեղեցի, պետություն-իշխաններ, եկեղեցի-ռամիկներ իրավահարաբերությունները: Ըստ Գոշի, թագավորության նպատակահարմար կառուցվածքը կենտրոնացված իշխանությունն ՝ ժառանգական միապետի գլխավորությամբ: Թագավորը կարգվում է Աստծուց, և միայն Աստված կարող է նրան փոխել: Գոշը թագավորի անձը հայտարարում է սրբազան ու անձեռնմխելի: Կենտրոնացված ու խիստ ուժեղ թագավորական իշխանության մեջ է Գոշը տեսել ռազմաքաղաքական ուժեղ և կենսունակ պետության գրավականը: Պետականության վերականգնման և թագավորական իշխանության ստեղծման գործում օրենսդիրն առաջնակարգ նշանակություն է տվել Հայ եկեղեցուն, որը համահայկական միակ կենտրոնացված կառույցն էր և մեծ հնարավորություններ ուներ հայ ժողովրդին ընդհանուր գաղափարի շուրջ համախմբելու: Գոշը եկեղեցին դիտել է որպես ազգային և պետական գաղափարախոսության կրող, և լինելով ազգային եկեղեցու գաղափարի կողմնակից, մերժել է Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միությունը: Եկեղեցիների միությունը նա պատկերացրել է առաքելական շրջանի եկեղեցու նման, երբ ընդհանրության գաղափարը հատկանշում էր նաև եկեղեցիների հավասարություն: Գոշն իր Դատաստանագրքով ձգտել է <br /> <br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ:Առակների նյութը հիմնականում հասարակական և կենցաղային խնդիրներն են, դասակարգերի, դասերի ու խավերի, անհատների փոխհարաբերության հարցերը, որոնք նոր էին հայ գրականության մեջ։ Այստեղ արտացոլված է դարաշրջանի հասարակության պատկերը բազմազան գծերով։ Գոշը շոշափում է խնդիրներ, որով նրա ժողովածուն առանձին կարևորություն է ստանում ժամանակի սոցիալ–պատմական իրադրության պարզաբանման համար։ Մի շարք առակներում երևում է հասարակական շերտավորումը և սոցիալական պայքարի առկայությունը։ Մարդիկ դատում ու դատապարտում են իշխաններին, տրտնջում թագավորներից, նույնիսկ՝ աստծուց։ Սակայն հեղինակի կարծիքով, ժողովուրդը պետք է հնազանդվի իշխողներին, իսկ վերջիններս պարտավոր են նրան պահպանել օտար կեղեքիչներից ու վտանգից։ Առակներում ևս Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածում։ Այստեղ այլաբանորեն կոնկրետ մարդն է նկարագծվում՝ իբրև գյուղացի, քաղաքացի, ազնվական–իշխան, արհեստավոր, կրոնավոր, թագավոր և այլն՝ իր կեցության առանձնահատկություններով։Մ. Գոշը իր ժողովածուն կազմել է ուսուցողական նպատակներով։ Նրա համար առակը հրապարակախոսության միջոց է՝ դրվատելու առաքինությունները, ծաղրելու պակասությունները, հիմարությունն ու տգիտությունը, խարազելու չարիքը։ Ժողովածուն ունի կուռ կառուցվածք. պարունակում է 190 առակ, որոնք երեք գլխավոր բաժիններում դասավորված են որոշակի կարգով, ըստ գործող անձանց կամ նյութի՝ երկնային մարմիններ ու երկիր, տնկիներ ու ծառեր, բույսեր ու ծաղիկներ, մրգեր, լեռ, գետ, աղբյուր, ջրային ու ցամաքային կենդանիներ, թռչուններ, մարդիկ։ Բարոյականք կոչված առակների նյութը բույսերի և կենդանիների հատկություններն են, բարքը, որ հեղինակը դնում է իբրև առակի պատմողական մաս և դրանից հանում բարոյախոսական եզրակացություն։ Այդ պատճառով էլ այս խմբի առակները մեծ մասամբ սակավ գործողությամբ այլաբանական համեմատություններ են։ Գործողությունն ուժեղ է առասպելական և ստեղծական կոչված առակներում, որոնց նյութը քաղված է կենդանիների ու մարդկանց կյանքից։ Բոլոր դեպքերում պատմվածքի մասը ծավալուն չէ։ Առասպելական, մասամբ և ստեղծական առակներում Մ. Գոշը վերցնում է այնպիսի գործող անձինք, որոնց սոսկ անունները պատրաստի հասկացություններ են. աղվես՝ խորամանկություն, նապաստակ՝ վախկոտություն, արջ՝ միամտություն–հիմարություն ևն։ Նրա առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական–գեղարվեստական երկ։ Այս իմաստով Գոշը գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։<br /> Մ. Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790 թվականին Վենետիկում, թարգմանվել են ֆրանսերեն և ռուսերեն։ <br /> <br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> Պատկեր: Zaqare-B.jpg| Զաքարե Բ Զաքարյան Երկայնաբազուկ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26881 2017-04-16T13:09:12Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;): Մխիթար Գոշի գործունեությունը զուգադիպում է այն ժամանակներին, երբ հայ-վրաց ռազմական ուժերը Զաքարյան եղբայրների գլխավորությամբ տապալում են սելջուկ նվաճողների լուծը։ Ազատագրվում են պատմական Հայաստանի հյուսիսային շրջանները, հաստատվում է Զաքարյան տոհմի իշխանությունը։ Մխիթար Գոշը վախճանվել է խոր ծերության հասակում՝ 1213 թվականին, և թաղվել Նոր Գետիկում։ Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> ]<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են Աստվածաշունչը (Մովսեսական օրենքներ),հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում: Հայտնի են Դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ, խմբագրությունները: Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն Դատաստանագրքից (251 հոդված): Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված): Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և պարունակում է գործնական իրավանորմեր: Ենթադրվում է, որ գորշաշվել և կիրառվել է առավելապես Գ խմբագրությունը: Դատաստանագիրքը գրվել է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգի բարձրացնելու, հայոց պետականության վերաստեղծման, ապագա թագավորության պետարիավական հիմունքները սահմանելու, հայ հասարակությունում Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերն ամրապնդելու, օտարների դեմ պայքարում ազգային ինքնությունը պահպանելու նպատակով: Հայոց թագավորության վերականնումը իրական և գործնական հիմքերի վրա դնելու համար Գոշը ձգտել է ստեղծել ազգային օրենսգիրք, բավարարել հայ հասարակության բոլոր խավերի իրավական պահանջմունքները, կանոնակարգել նրանց իրավահարաբերությունները,, և ամենակարևորը, պաշտպանել ընդհանուր համազգային շահերը, ժողովրդի ինքնությունն ու քաղաքական պայքարը: Այդ պատճառով Դատաստանագիրքը հոգևոր մեծ արժեք լինելուց բացի դարձել էր ամենօրյա կիրառության ուղեցույց և իրավաքաղաքական ծրագիր:<br /> Իր Դատաստանագրքով Գոշն ազդեցիկ զենք է տվել հայ իշխաններին և ավատատերերին՝ իրենց քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը հաստատելու, Հայ եկեղեցուն՝ կրոնադավանական պայքարում (բուն Հայաստանում Հույն և Վրաց եկեղեցիների, Կիլիկիան Հայաստանում՝ Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միություն կազմելու փորձերի դեմ) իր ինքնուրույնությունը պահպանելու, նվիրապետությունը սրբագործելու, հոգևորականությանը՝ իր արտոնությունները պահպանելու, ինչպես նաև շիանակններին՝ ավատական կամայականություններից, կեղեքումներից, պաշտոնական չարաշահումներից պաշտպանելու համար:: Գոշն իր Դատաստանագրքով ջանացել է ապահովել երկրի ներսում արդարությունն ու խաղաղությունը, կայունացնել հասարակության ներքին անդորրը, որպեսզի երկրի բոլոր ուժերը կարողանան հարմար պահին հզոր պոռթկումով, հոգևոր և ֆիզիկական ուժերի կենտրոնացումով պայքարել անկախության համար և վերականգնել թագավորությունը:<br /> Դատաստանագիրքը գրելու պատճառը ոչ միայն բարքերի անկումն էր, խախտված իրավահարաբերությունները, այլև գրավոր դատաստանագիրք չունենալու հայերին ուղղված մեղադրանքները և հայերի գործերը մահմեդական դատարաններում չքննելու մտահոգությունը:<br /> Դատաստանագրքի երևան գալու նախադրյալներ էին նաև քաղաքների աճը, քաղաքային կյանքի աշխոիժացումը, առևտրի, վաշխառության, արհեստների զարգացումը և դրանց հետ կապված՝ իրավահարաբերությունների կարգավորման անհրաժեշտությունը:<br /> Գոշի Դատաստանագիրքը կազմել է իր պետաիրավական տեսության հիման վրա, որը նրա ընդհանուր քաղաքական տեսության մասն էր կազմում:<br /> Անցյալի փորձի և իր ժամանակի կյանքի դիտարկումների ընդհանրացմամբ Գոշը հանգել է այն եզրակացության, որ օետությունն ու եկեղեցին այն երկու հիմնական սյուններն են, որոնք <br /> <br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ:Առակների նյութը հիմնականում հասարակական և կենցաղային խնդիրներն են, դասակարգերի, դասերի ու խավերի, անհատների փոխհարաբերության հարցերը, որոնք նոր էին հայ գրականության մեջ։ Այստեղ արտացոլված է դարաշրջանի հասարակության պատկերը բազմազան գծերով։ Գոշը շոշափում է խնդիրներ, որով նրա ժողովածուն առանձին կարևորություն է ստանում ժամանակի սոցիալ–պատմական իրադրության պարզաբանման համար։ Մի շարք առակներում երևում է հասարակական շերտավորումը և սոցիալական պայքարի առկայությունը։ Մարդիկ դատում ու դատապարտում են իշխաններին, տրտնջում թագավորներից, նույնիսկ՝ աստծուց։ Սակայն հեղինակի կարծիքով, ժողովուրդը պետք է հնազանդվի իշխողներին, իսկ վերջիններս պարտավոր են նրան պահպանել օտար կեղեքիչներից ու վտանգից։ Առակներում ևս Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածում։ Այստեղ այլաբանորեն կոնկրետ մարդն է նկարագծվում՝ իբրև գյուղացի, քաղաքացի, ազնվական–իշխան, արհեստավոր, կրոնավոր, թագավոր և այլն՝ իր կեցության առանձնահատկություններով։Մ. Գոշը իր ժողովածուն կազմել է ուսուցողական նպատակներով։ Նրա համար առակը հրապարակախոսության միջոց է՝ դրվատելու առաքինությունները, ծաղրելու պակասությունները, հիմարությունն ու տգիտությունը, խարազելու չարիքը։ Ժողովածուն ունի կուռ կառուցվածք. պարունակում է 190 առակ, որոնք երեք գլխավոր բաժիններում դասավորված են որոշակի կարգով, ըստ գործող անձանց կամ նյութի՝ երկնային մարմիններ ու երկիր, տնկիներ ու ծառեր, բույսեր ու ծաղիկներ, մրգեր, լեռ, գետ, աղբյուր, ջրային ու ցամաքային կենդանիներ, թռչուններ, մարդիկ։ Բարոյականք կոչված առակների նյութը բույսերի և կենդանիների հատկություններն են, բարքը, որ հեղինակը դնում է իբրև առակի պատմողական մաս և դրանից հանում բարոյախոսական եզրակացություն։ Այդ պատճառով էլ այս խմբի առակները մեծ մասամբ սակավ գործողությամբ այլաբանական համեմատություններ են։ Գործողությունն ուժեղ է առասպելական և ստեղծական կոչված առակներում, որոնց նյութը քաղված է կենդանիների ու մարդկանց կյանքից։ Բոլոր դեպքերում պատմվածքի մասը ծավալուն չէ։ Առասպելական, մասամբ և ստեղծական առակներում Մ. Գոշը վերցնում է այնպիսի գործող անձինք, որոնց սոսկ անունները պատրաստի հասկացություններ են. աղվես՝ խորամանկություն, նապաստակ՝ վախկոտություն, արջ՝ միամտություն–հիմարություն ևն։ Նրա առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական–գեղարվեստական երկ։ Այս իմաստով Գոշը գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։<br /> Մ. Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790 թվականին Վենետիկում, թարգմանվել են ֆրանսերեն և ռուսերեն։ <br /> <br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> Պատկեր: Zaqare-B.jpg| Զաքարե Բ Զաքարյան Երկայնաբազուկ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26880 2017-04-16T13:02:09Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;): Մխիթար Գոշի գործունեությունը զուգադիպում է այն ժամանակներին, երբ հայ-վրաց ռազմական ուժերը Զաքարյան եղբայրների գլխավորությամբ տապալում են սելջուկ նվաճողների լուծը։ Ազատագրվում են պատմական Հայաստանի հյուսիսային շրջանները, հաստատվում է Զաքարյան տոհմի իշխանությունը։ Մխիթար Գոշը վախճանվել է խոր ծերության հասակում՝ 1213 թվականին, և թաղվել Նոր Գետիկում։ Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> ]<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են Աստվածաշունչը (Մովսեսական օրենքներ),հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում: Հայտնի են Դատաստանագրքի Ա, Բ, Գ, խմբագրությունները: Ա խմբագրությունը բաղկացած է նախադրությունից և բուն Դատաստանագրքից (251 հոդված): Բ խմբագրությունը բաժանվում է աշխարհական (130 հոդված) և եկեղեցական մասերի (124 հոդված): Գ խմբագրությունը նույնանում է Ա-ի հետ, սակայն համառոտ է և պարունակում է գործնական իրավանորմեր: Ենթադրվում է, որ գորշաշվել և կիրառվել է առավելապես Գ խմբագրությունը: Դատաստանագիրքը գրվել է հայ ժողովրդի ազգային-ազատագրական ոգի բարձրացնելու, հայոց պետականության վերաստեղծման, ապագա թագավորության պետարիավական հիմունքները սահմանելու, հայ հասարակությունում Հայ առաքելական եկեղեցու դիրքերն ամրապնդելու, օտարների դեմ պայքարում ազգային ինքնությունը պահպանելու նպատակով: Հայոց թագավորության վերականնումը իրական և գործնական հիմքերի վրա դնելու համար Գոշը ձգտել է ստեղծել ազգային օրենսգիրք, բավարարել հայ հասարակության բոլոր խավերի իրավական պահանջմունքները, կանոնակարգել նրանց իրավահարաբերությունները,, և ամենակարևորը, պաշտպանել ընդհանուր համազգային շահերը, ժողովրդի ինքնությունն ու քաղաքական պայքարը: Այդ պատճառով Դատաստանագիրքը հոգևոր մեծ արժեք լինելուց բացի դարձել էր ամենօրյա կիրառության ուղեցույց և իրավաքաղաքական ծրագիր:<br /> Իր Դատաստանագրքով Գոշն ազդեցիկ զենք է տվել հայ իշխաններին և ավատատերերին՝ իրենց քաղաքական դիրքերն ամրապնդելու, սեփական իշխանությունը հաստատելու, Հայ եկեղեցուն՝ կրոնադավանական պայքարում (բուն Հայաստանում Հույն և Վրաց եկեղեցիների, Կիլիկիան Հայաստանում՝ Հույն և Կաթոլիկ եկեղեցիների հետ միություն կազմելու փորձերի դեմ) իր ինքնուրույնությունը պահպանելու, նվիրապետությունը սրբագործելու, հոգևորականությանը՝ իր արտոնությունները պահպանելու, ինչպես նաև շիանակններին՝ ավատական կամայականություններից, կեղեքումներից, պաշտոնական չարաշահումներից պաշտպանելու համար:: Գոշն իր Դատաստանագրքով ջանացել է ապահովել երկրի ներսում արդարությունն ու խաղաղությունը, կայունացնել հասարակության ներքին անդորրը, որպեսզի երկրի բոլոր ուժերը<br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ:Առակների նյութը հիմնականում հասարակական և կենցաղային խնդիրներն են, դասակարգերի, դասերի ու խավերի, անհատների փոխհարաբերության հարցերը, որոնք նոր էին հայ գրականության մեջ։ Այստեղ արտացոլված է դարաշրջանի հասարակության պատկերը բազմազան գծերով։ Գոշը շոշափում է խնդիրներ, որով նրա ժողովածուն առանձին կարևորություն է ստանում ժամանակի սոցիալ–պատմական իրադրության պարզաբանման համար։ Մի շարք առակներում երևում է հասարակական շերտավորումը և սոցիալական պայքարի առկայությունը։ Մարդիկ դատում ու դատապարտում են իշխաններին, տրտնջում թագավորներից, նույնիսկ՝ աստծուց։ Սակայն հեղինակի կարծիքով, ժողովուրդը պետք է հնազանդվի իշխողներին, իսկ վերջիններս պարտավոր են նրան պահպանել օտար կեղեքիչներից ու վտանգից։ Առակներում ևս Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածում։ Այստեղ այլաբանորեն կոնկրետ մարդն է նկարագծվում՝ իբրև գյուղացի, քաղաքացի, ազնվական–իշխան, արհեստավոր, կրոնավոր, թագավոր և այլն՝ իր կեցության առանձնահատկություններով։Մ. Գոշը իր ժողովածուն կազմել է ուսուցողական նպատակներով։ Նրա համար առակը հրապարակախոսության միջոց է՝ դրվատելու առաքինությունները, ծաղրելու պակասությունները, հիմարությունն ու տգիտությունը, խարազելու չարիքը։ Ժողովածուն ունի կուռ կառուցվածք. պարունակում է 190 առակ, որոնք երեք գլխավոր բաժիններում դասավորված են որոշակի կարգով, ըստ գործող անձանց կամ նյութի՝ երկնային մարմիններ ու երկիր, տնկիներ ու ծառեր, բույսեր ու ծաղիկներ, մրգեր, լեռ, գետ, աղբյուր, ջրային ու ցամաքային կենդանիներ, թռչուններ, մարդիկ։ Բարոյականք կոչված առակների նյութը բույսերի և կենդանիների հատկություններն են, բարքը, որ հեղինակը դնում է իբրև առակի պատմողական մաս և դրանից հանում բարոյախոսական եզրակացություն։ Այդ պատճառով էլ այս խմբի առակները մեծ մասամբ սակավ գործողությամբ այլաբանական համեմատություններ են։ Գործողությունն ուժեղ է առասպելական և ստեղծական կոչված առակներում, որոնց նյութը քաղված է կենդանիների ու մարդկանց կյանքից։ Բոլոր դեպքերում պատմվածքի մասը ծավալուն չէ։ Առասպելական, մասամբ և ստեղծական առակներում Մ. Գոշը վերցնում է այնպիսի գործող անձինք, որոնց սոսկ անունները պատրաստի հասկացություններ են. աղվես՝ խորամանկություն, նապաստակ՝ վախկոտություն, արջ՝ միամտություն–հիմարություն ևն։ Նրա առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական–գեղարվեստական երկ։ Այս իմաստով Գոշը գեղարվեստական արձակի հիմնադիրն է հայ գրականության մեջ։<br /> Մ. Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790 թվականին Վենետիկում, թարգմանվել են ֆրանսերեն և ռուսերեն։ <br /> <br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> Պատկեր: Zaqare-B.jpg| Զաքարե Բ Զաքարյան Երկայնաբազուկ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Zaqare-B.jpg&diff=26879 2017-04-16T11:41:40Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26878 2017-04-13T17:13:09Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;)]:<br /> <br /> =Դատաստանագիրք=<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի <br /> բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում:<br /> <br /> =Առակներ=<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում (90 առակ՝ երեք բաժիններով՝ &lt;&lt;Առակք բարոյականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք առասպելականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք ստեղծականք&gt;&gt;) նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ: Առակների նյութը հիմնականում հասարակական, սոցիալական ու կենցաղային խնդիրներն են: Մխիթար Գոշը ձգտում է մեղմել հնազանդյալների ու տերերի հակամարտությունը, աշխարհիկ ու հոգևոր իշխողների հակամարտությունները՝ ազգային ուժերը համախմբելու և արտաքին թշնամու դեմ կենտրոնացնելու նպատակով: Ե՛վ առակներում, և՛ Դատաստանագրքում Մխիթար Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածել; Մխիթար Գոշի առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական գեղարվեստական երկ: Այս ժողովածույով XII դ. հայ գրականության մեջ մուտք է գործել ժողովրդական բանարվեստի տեսակը՝ առակը՝ իր հետ բերելով ժողովրդական ոգի և մտածողություն՝ ազդարարելով գրականության աշխարհականացման մի կարևոր փուլ: Մխիթար Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790-ին Վենետիկում:<br /> Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26877 2017-04-13T17:01:43Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև Լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ; Այստեղ Աղվանից Ստեփանոս կաթողիկոսի և Մխիթար Գոշի հարաբերությունները լարվում են այնքան, որ կաթողիկոսը Գոշին վնաս պատճառելու համար դիմում է մահմեդական իշխանների օգնությանը: Այս հալածանքների պատճառով Գոշը տեղափոխվում է Հաթերքի իշխան Վախթանգի մոտ՝ Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;)]:<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի <br /> բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում:<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,<br /> մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում (90 առակ՝ երեք բաժիններով՝ &lt;&lt;Առակք բարոյականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք առասպելականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք ստեղծականք&gt;&gt;) նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ: Առակների նյութը հիմնականում հասարակական, սոցիալական ու կենցաղային խնդիրներն են: Մխիթար Գոշը ձգտում է մեղմել հնազանդյալների ու տերերի հակամարտությունը, աշխարհիկ ու հոգևոր իշխողների հակամարտությունները՝ ազգային ուժերը համախմբելու և արտաքին թշնամու դեմ կենտրոնացնելու նպատակով: Ե՛վ առակներում, և՛ Դատաստանագրքում Մխիթար Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածել; Մխիթար Գոշի առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական գեղարվեստական երկ: Այս ժողովածույով XII դ. հայ գրականության մեջ մուտք է գործել ժողովրդական բանարվեստի տեսակը՝ առակը՝ իր հետ բերելով ժողովրդական ոգի և մտածողություն՝ ազդարարելով գրականության աշխարհականացման մի կարևոր փուլ: Մխիթար Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790-ին Վենետիկում:<br /> Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը<br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գոշի կենսագիրը համարվում է Կիրակոս Գանձակեցին: Ըստ Գանձակեցու Մխիթարին &lt;&lt;Մականունով այսպես՝ Գոշ էին կոչում նրան, որովհետև շատ քիչ էին նրա մազերը&gt;&gt;<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_ ,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:առակագիր]] [[Category:օրենսդիր]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26875 2017-04-08T16:37:45Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ, ապա տեղափոխվել Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հ հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;)]:<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի <br /> բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում:<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,<br /> մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում (90 առակ՝ երեք բաժիններով՝ &lt;&lt;Առակք բարոյականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք առասպելականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք ստեղծականք&gt;&gt;) նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ: Առակների նյութը հիմնականում հասարակական, սոցիալական ու կենցաղային խնդիրներն են: Մխիթար Գոշը ձգտում է մեղմել հնազանդյալների ու տերերի հակամարտությունը, աշխարհիկ ու հոգևոր իշխողների հակամարտությունները՝ ազգային ուժերը համախմբելու և արտաքին թշնամու դեմ կենտրոնացնելու նպատակով: Ե՛վ առակներում, և՛ Դատաստանագրքում Մխիթար Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածել; Մխիթար Գոշի առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական գեղարվեստական երկ: Այս ժողովածույով XII դ. հայ գրականության մեջ մուտք է գործել ժողովրդական բանարվեստի տեսակը՝ առակը՝ իր հետ բերելով ժողովրդական ոգի և մտածողություն՝ ազդարարելով գրականության աշխարհականացման մի կարևոր փուլ: Մխիթար Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790-ին Վենետիկում:<br /> Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը<br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_ ,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26874 2017-04-08T06:35:09Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ, ապա տեղափոխվել Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հ հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;)]:<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի <br /> բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում:<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,<br /> մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում (90 առակ՝ երեք բաժիններով՝ &lt;&lt;Առակք բարոյականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք առասպելականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք ստեղծականք&gt;&gt;) նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ: Առակների նյութը հիմնականում հասարակական, սոցիալական ու կենցաղային խնդիրներն են: Մխիթար Գոշը ձգտում է մեղմել հնազանդյալների ու տերերի հակամարտությունը, աշխարհիկ ու հոգևոր իշխողների հակամարտությունները՝ ազգային ուժերը համախմբելու և արտաքին թշնամու դեմ կենտրոնացնելու նպատակով: Ե՛վ առակներում, և՛ Դատաստանագրքում Մխիթար Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածել; Մխիթար Գոշի առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական գեղարվեստական երկ: Այս ժողովածույով XII դ. հայ գրականության մեջ մուտք է գործել ժողովրդական բանարվեստի տեսակը՝ առակը՝ իր հետ բերելով ժողովրդական ոգի և մտածողություն՝ ազդարարելով գրականության աշխարհականացման մի կարևոր փուլ: Մխիթար Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790-ին Վենետիկում:<br /> Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը<br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_ ,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26873 2017-04-07T20:41:46Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ <br /> | birth-place = Գանձակ (այժմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան)<br /> | death-date = 1213 <br /> | death-place = Նոր Գետիկ, գ. Գոշ Տավուշի մարզ, ՀՀ<br /> | description = առակագիր, օրենդսիր:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Մխիթար Գոշը ծնվել է 1120-ական թթ. Գանձակում (այշմ՝ Գյանջա, Ադրբեջան): Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում: Ձեռնադրվել է կուսակրոն քահան: Աշակերտել է Հովհաննես Տավուշեցուն և ուրիշ գիտնականներին, ստացել վարդապետի կոչում: Մեկնել է Կիլիկիա. թաքցնելով վարդապետի աստիճանը՝ ուսանել է Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ, վերստին ստացել վարդապետի աստիճան: Վերադերձել է նախ Գանձակ, ապա տեղափոխվել Խաչեն, այնտեղից էլ՝ Գետիկի վանք: Վանքի՝ երկրաշարժից ավերվելուց հ հետո Զաքարե Բ Մեծ և Իվանե Ա իշխանների հովանավորությամբ Գետիկից ոչ հեռու կառուցել է Նոր Գետիկի վանքը և վայելել է իբրև &lt;&lt;այր իմաստուն, վարդապետական ուսմամբ հռչակեալ&gt;&gt;, եղել է նաև Զաքարե Երկայնաբազուկի խոստովանահայրն ու խորհրդատուն: Նրա գրչին են պատկանում մատենագրության զանազան ճյուղերին վերաբերող մոտ մեկ տասնյակ աշխատություններ. &lt;&lt;Համառօտ մեկնուիւն մարգարէութեան Երեմիայի&gt;&gt;, &lt;&lt;Ողբք ի վերայ բնութեանս՝ ի դիմաց Ադամայ առ որդիս նորա&gt;&gt;, &lt;&lt;Յայտարարութւն ուղղափառութեան հաւատոյ ընդդէմ ամենայն հերձուածողաց՝ ի խնդրոյ մեծ զօրավարին Զաքարէի և եղբօր իւրոյ&gt;&gt;, &lt;&lt;Թուղթ խրատականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Շարք հայրապետացն Աղուանից&gt;&gt;, աղոթքներ (&lt;&lt;Վկայութիւն սրբոյն Խորովայ&gt;&gt;), առակներ [&lt;&lt;Գիրք դատաստանին&gt;&gt; (&lt;&lt;Դատաստանագիրք հայոց&gt;&gt;)]:<br /> Մխիթար Գոշի &lt;&lt;Գիրք դատաստանինՆ&gt;&gt; միջնադարյան իրավունքի հայկական հուշարձան է: Կազմվել է 1184-ին: Բաղկացած է նախադրությունից (10 գլուխ) և 151 հոդվածներից: Աղբյուրներն են հայոց կանոնները, սովորութային իրավունքները: Կիրառվել է բուն Հայաստանում և հայկական գաղթավայրերում՝ Լեհաստանում, Աստրախանում, Վրաստանում, Սուդանում (առ այսօր) ևն: Առաջին անգամ հրատարակել է Վ. Բաստամյանը՝ 1880-ին: Թարգմանվել է լատիներեն, ղփչաղերեն, վրացերեն, ռուսերեն: Ընդգրկում է իրավունքի <br /> բոլոր ճյուղերն ու ինստիտուտները, հասարակական հարաբերությունների բազմազան բնագավառները՝ քրեական, քաղաքացիական, ամուսնաընտանեկան, դատական և պետության իրավունքները: Գիրքն արժանավոր տեղեկություններ է հաղորդում նաև հայ ժողովրդի կյանքի ու կենցաղի մասին: Դատաստանագրքի շուրջ 40 ձեռագիր, այդ թվում ՝ հնագույնը պահվում է Մատենադարանում:<br /> Եթե հասարակական կյանքում տեղի ունեցած փոփոխությունները,<br /> մարդկային-ընկերային նոր հարաբերությունները Մխիթար Գոշը Դատաստանագրքում աշխատել է կարգավորել օրենսդիր միջոցներով,<br /> ապա առակների ժողովածուներում (90 առակ՝ երեք բաժիններով՝ &lt;&lt;Առակք բարոյականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք առասպելականք&gt;&gt;, &lt;&lt;Առակք ստեղծականք&gt;&gt;) նույն նպատակին ձգտել է հասնել խրատաբանությամբ: Առակների նյութը հիմնականում հասարակական, սոցիալական ու կենցաղային խնդիրներն են: Մխիթար Գոշը ձգտում է մեղմել հնազանդյալների ու տերերի հակամարտությունը, աշխարհիկ ու հոգևոր իշխողների հակամարտությունները՝ ազգային ուժերը համախմբելու և արտաքին թշնամու դեմ կենտրոնացնելու նպատակով: Ե՛վ առակներում, և՛ Դատաստանագրքում Մխիթար Գոշը կենտրոնացած ուժեղ պետականության գաղափարն է արծածել; Մխիթար Գոշի առակների ժողովածուն առաջին արձակ ստեղծագործությունն է հայ գրականության մեջ, որ գրված է իբրև գրական գեղարվեստական երկ: Այս ժողովածույով XII դ. հայ գրականության մեջ մուտք է գործել ժողովրդական բանարվեստի տեսակը՝ առակը՝ իր հետ բերելով ժողովրդական ոգի և մտածողություն՝ ազդարարելով գրականության աշխարհականացման մի կարևոր փուլ: Մխիթար Գոշի առակներն առաջին անգամ հրատարակվել են 1790-ին Վենետիկում:<br /> Մխիթար Գոշի արձանը կանգնեցված է Մատենադարանի առջև, Երևանում նրա անունով կոչվել է համալսարան, 1993-ին սահմանվել է ՀՀ Մխիթար Գոշ մեդալը<br /> ==Կրթություն==<br /> *Սկզբնական կրթությունը ստացել է ծննդավայրում և ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա:<br /> *Սովորել է Կիլիկիայի Սև լեռան երևելի գիտնականների մոտ:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> * Եղել է Նոր Գետիկում իր հիմնադրած դպրոցի ուսուցչապետը:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: Goshavank3.jpg|Գոշավանք<br /> Պատկեր:I15.jpg|&lt;&lt;Մխիթար Գոշ&gt;&gt; շքանշանը<br /> Պատկեր: Gosh, inqnagir.jpg|Դատաստանագիրք<br /> Պատկեր: Mkhitar Gosh.jpg|Մխիթար Գոշի արձանը Մատենադարանի դիմաց<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://hpj.asj-oa.am/565/1/63-4(211).pdf Ա. Թ. Թովմասյան &lt;&lt;Հին և միջնադարյան հայ քրեական իրավունք&gt;&gt;, ԵՊՀ հրատարակչուիթյուն, 1962]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=7062#.WOfoz0WLSM_ ,Մխիթար Գօշ, Դատաստանագիրք Հայոց, Էջմիածին 1880:]<br /> *[http://www.abcd.am/abcd/bookview_v2_4.php?p_id_text=5857#.WOfvEEWLSM8, Մխիթար Գոշ, Առակներ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Goshavank3.jpg&diff=26872 2017-04-07T19:28:33Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:I15.jpg&diff=26871 2017-04-07T19:25:23Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Gosh,_inqnagir.jpg&diff=26870 2017-04-07T19:22:26Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26869 2017-04-07T19:20:36Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Mkhitar Gosh.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ Գանձակ ()<br /> | birth-place = Քաղաք, Պետություն<br /> | death-date = 00.00.0000<br /> | death-place = Քաղաք, Պետություն<br /> | description = Համառոտ նկարագրություն, երկու բառով:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 0000թ. ամիս -ին Երկրի անվանում, քաղաքի կամ գյուղի անվանում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *0000թ. ավարտել է քաղաքի թիվ 00 դպրոցը:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *0000-0000թթ.՝ իքս աշխատավայրում որպես իգրեկ:<br /> **0000-0000թթ.՝ իքս աշխատավայրում որպես 2իգրեկ:<br /> *0000-0000թթ.՝ զեթ աշխատավայրում որպես իգրեկ:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *2008թ.՝ պատմական գիտությունների թեկնածու:<br /> *2009թ.՝ Ակադեմիայի իսկական անդամ:<br /> *2012թ.՝ շքանշան «[[Վիլյամ Սարոյան]]»:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գրել այլ տեղեկություններ, որոնք չեն տեղավորվում վերը նշված երեք ենթաբաժինների չափորոշիչների մեջ:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[http://www.example.org Տեսանյութի նկարագրության տեքստ:]<br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://www.armin.am Մամուլի նյութի նկարագրության տեքստ:]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Գրքի վերնագիր, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2005:]<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Հոդվածի վերնագիր, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2005, թիվ 2, էջ 41-45:]<br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան:Երկու հատորով),ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ,Երևան,Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.1, Աբալյան-Ղուշչյան, 2005:<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Գրքի վերնագիր, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2005:]<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Հոդվածի վերնագիր, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2005, թիվ 2, էջ 41-45:]<br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:Mkhitar_Gosh.jpg&diff=26868 2017-04-07T19:19:00Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%8A%D5%A1%D5%BF%D5%AF%D5%A5%D6%80:%D4%B3%D5%88%D5%87.jpg&diff=26867 2017-04-07T19:15:42Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%84%D5%AD%D5%AB%D5%A9%D5%A1%D6%80_%D4%B3%D5%B8%D5%B7&diff=26866 2017-04-07T17:11:21Z

<p>Ltadevosian: Նոր էջ «{{Person | name-am = Մխիթար Գոշ | name-am-aliases = | name-ru = Мхитар Гош | name-ru-aliases = | name-lat = | name-en = Mkhita...»:</p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Մխիթար Գոշ<br /> | name-am-aliases = <br /> | name-ru = Мхитар Гош<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Mkhitar Gosh<br /> | name-fr =<br /> | image = Boy.jpg<br /> | birth-date = 1120-ականներ Գանձակ ()<br /> | birth-place = Քաղաք, Պետություն<br /> | death-date = 00.00.0000<br /> | death-place = Քաղաք, Պետություն<br /> | description = Համառոտ նկարագրություն, երկու բառով:<br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 0000թ. ամիս -ին Երկրի անվանում, քաղաքի կամ գյուղի անվանում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *0000թ. ավարտել է քաղաքի թիվ 00 դպրոցը:<br /> <br /> ==Աշխատանքային գործունեություն==<br /> *0000-0000թթ.՝ իքս աշխատավայրում որպես իգրեկ:<br /> **0000-0000թթ.՝ իքս աշխատավայրում որպես 2իգրեկ:<br /> *0000-0000թթ.՝ զեթ աշխատավայրում որպես իգրեկ:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *2008թ.՝ պատմական գիտությունների թեկնածու:<br /> *2009թ.՝ Ակադեմիայի իսկական անդամ:<br /> *2012թ.՝ շքանշան «[[Վիլյամ Սարոյան]]»:<br /> <br /> ==Այլ==<br /> *Գրել այլ տեղեկություններ, որոնք չեն տեղավորվում վերը նշված երեք ենթաբաժինների չափորոշիչների մեջ:<br /> <br /> =Նկարներ=<br /> ===[[/Անվանում|Նույն անվանում]]===<br /> &lt;gallery&gt;<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> Պատկեր: HAYAZG ENCI.jpg|նկարի նկարագրության տեքստ<br /> &lt;/gallery&gt;<br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[http://www.example.org Տեսանյութի նկարագրության տեքստ:]<br /> <br /> =Հրապարակումներ մամուլում=<br /> *[http://www.armin.am Մամուլի նյութի նկարագրության տեքստ:]<br /> <br /> =Մատենագիտություն= <br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Գրքի վերնագիր, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2005:]<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Հոդվածի վերնագիր, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2005, թիվ 2, էջ 41-45:]<br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան:Երկու հատորով),ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ,Երևան,Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.1, Աբալյան-Ղուշչյան, 2005:<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Գրքի վերնագիր, Երևան, ԵՊՀ հրատ., 2005:]<br /> *[http://www.example.org Հեղինակի Ազգանուն Ա. Հ.,Հոդվածի վերնագիր, Պատմաբանասիրական հանդես, Երևան, 2005, թիվ 2, էջ 41-45:]<br /> <br /> [[Category:թեգ1]] [[Category:թեգ2]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B4:%D4%B3%D5%AC%D5%AD%D5%A1%D5%BE%D5%B8%D6%80_%D5%A7%D5%BB&diff=26813 2017-03-29T15:29:14Z

<p>Ltadevosian: Նոր էջ «{{Person | name-am = Վարդան Ստեփանյան | name-am-aliases = Դուշման Վարդան | name-ru = Вардан Степанян | name-en =...»:</p> <hr /> <div>{{Person<br /> | name-am = Վարդան Ստեփանյան<br /> | name-am-aliases = Դուշման Վարդան<br /> | name-ru = Вардан Степанян<br /> | name-en = Vardan Stepanyan<br /> | name-fr =<br /> | image = <br /> | birth-date = 1966 մարտի 9<br /> | birth-place = Երևան, ՀԽՍՀ<br /> | death-date = 1992 հուլիս 3<br /> | death-place = Մյուրիշեն ԼՂՀ<br /> | description = զինվորական, Արցախյան ազատամարտի մասնակից:<br /> }}<br /> ==Կրթություն==<br /> *1973-1983 թթ. սովորել է Երևանի Հովհ. Թումանյանի թիվ 32 հ դպրոցում:<br /> *1986թ. ընդունվել է ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ <br /> <br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1966թ. ՀԽՍՀ մայրաքաղաք Երևանում: Կրթությունը ստացել է Երևանի Հ. Թումանյանի անվ. 32 դպրոցում: Գերազանց ավարտել է դպրոցը, որից հետո կամավոր մեկնել է Աֆղանստան ծառայության 1984-1986 թթ.: Աֆղանստանից վերադառնալուց հետո ընդունվել է ԵՊՀ իրավագիտության ֆակուլտետ, բայց ուսումը կիսատ է թողել և մեկնել է Արցախ: Մասնակցել է մի շարք ռազմական գործողությունների այդ թվում նաև Շուշիի ազատագրմանը, առաջիններից մեկն է եղել, որ մտել է Շուշի: 1992 թ. հուլիսի 3-ին իր երեք ընկերների հետ Մյուրիշեն գյուղի մոտակայքում ականի պայթունից զոհվել է, իր հետ զոհվել են նաև իր երկու ընկերները: Վարդան Ստեփանյանը հանգչում է Եռաբլուր պանթեոնում:<br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=A0s7oAkKQdk&amp;t=135s ՎԱՐԴԱՆ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ (ԴՈՒՇՄԱՆ):]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=wbeG66lfoM4 Նվիրյալները - Դուշման Վարդան:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=iW94ULa4_aE ԴՈՒՇՄԱՆ ՎԱՐԴԱՆ:]<br /> <br /> <br /> <br /> [[Category:Արցախյան ազատամարտ]] [[Category:Արցախյան հերոսներ ]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B4:%D5%95%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A5%D5%AC%D5%AB_%D5%80%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%AB_%D5%B1%D6%87&diff=26659 2017-03-25T18:20:20Z

<p>Ltadevosian: Հետ է շրջվում 26658 խմբագրումը, որի հեղինակն է՝ Ltadevosian (քննարկում) մասնակիցը</p> <hr /> <div></div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B4:%D5%95%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A5%D5%AC%D5%AB_%D5%80%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%AB_%D5%B1%D6%87&diff=26658 2017-03-25T18:15:12Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div><br /> == Վարդան Ստեփանյան ==<br /> {{Person<br /> | name-am = Վարդան Ստեփանյան<br /> | name-am-aliases = Դուշման Վարդան<br /> | name-ru = Вардан Степанян<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Stepanian Vardan <br /> | name-fr =<br /> | image = 13918623_306318889701314_1596352913_o.JPG<br /> | birth-date = 09.03.1966<br /> | birth-place = Երևան, ՀԽՍՀ<br /> | death-date = 03.07. 1992<br /> | description = Արցախյան ազատամարտի մասնակից: <br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1966թ. մարտի 9-ին Խորհրդային Հայաստանի Երևան քաղաքում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *1973–1983թթ. սովորել է Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան թիվ 32 դպրոցում:<br /> *1986թ.՝ Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ:<br /> <br /> <br /> ==Ռազմական գործունեություն==<br /> *1984-1986թթ.՝ ծառայել է Աֆղանստանու:<br /> *1988.՝ մեկնել է Արցախ որպես կամավոր:<br /> *1992.՝ մայիսի 9-ին մասնակցել է Շուշիի ազատագրմանը, առաջիններից մեկն է եղել, որ մտել է Շուշի:<br /> *1994.՝ հուլիսի 3-ին Մյուրիշեն գյուղում զոհվում է ականի պայթունից, իր հետ զոհվում են իր երկու ընկերները:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշան:<br /> *«Շուշիի ազատագրման համար» մեդալ:<br /> *«Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալ.:<br /> <br /> <br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=2t3itS24pwM Vardan Stepanyan (Doushman),Դուշման Վարդան :]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=oCRmGMUdt04 Դուշման Վարդանի երգը:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=wbeG66lfoM4 Նվիրյալները - Դուշման Վարդան:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=A0s7oAkKQdk&amp;t=135s ՎԱՐԴԱՆ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ (ԴՈՒՇՄԱՆ):]<br /> <br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *[https://dushmanvardanstepanyan.wordpress.com/ Դուշման Վարդան:]<br /> *[http://razm.info/47828 «Ուր էլ գնամ, տուն եմ գալու: Դու չես լացելու, ես էլ չեմ ծխելու». Դուշմանի պայմանն էր:]<br /> [[Category:Ազատամարտիկ]] [[Category:ֆիդային]] [[Category:զինվորական]]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B4:%D5%95%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A5%D5%AC%D5%AB_%D5%80%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%AB_%D5%B1%D6%87&diff=26657 2017-03-25T18:11:38Z

<p>Ltadevosian: Հետ է շրջվում 26656 խմբագրումը, որի հեղինակն է՝ Ltadevosian (քննարկում) մասնակիցը</p> <hr /> <div><br /> == Վարդան Ստեփանյան ==<br /> {{Person<br /> | name-am = Վարդան Ստեփանյան<br /> | name-am-aliases = Դուշման Վարդան<br /> | name-ru = Вардан Степанян<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Stepanian Vardan <br /> | name-fr =<br /> | image = 13918623_306318889701314_1596352913_o.JPG<br /> | birth-date = 09.03.1966<br /> | birth-place = Երևան, ՀԽՍՀ<br /> | death-date = 03.07. 1992<br /> | description = Արցախյան ազատամարտի մասնակից: <br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1966թ. մարտի 9-ին Խորհրդային Հայաստանի Երևան քաղաքում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *1973–1983թթ. սովորել է Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան թիվ 32 դպրոցում:<br /> *1986թ.՝ Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ:<br /> <br /> <br /> ==Ռազմական գործունեություն==<br /> *1984-1986թթ.՝ ծառայել է Աֆղանստանու:<br /> *1988.՝ մեկնել է Արցախ որպես կամավոր:<br /> *1992.՝ մայիսի 9-ին մասնակցել է Շուշիի ազատագրմանը, առաջիններից մեկն է եղել, որ մտել է Շուշի:<br /> *1994.՝ հուլիսի 3-ին Մյուրիշեն գյուղում զոհվում է ականի պայթունից, իր հետ զոհվում են իր երկու ընկերները:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշան:<br /> *«Շուշիի ազատագրման համար» մեդալ:<br /> *«Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալ.:<br /> <br /> <br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=2t3itS24pwM Vardan Stepanyan (Doushman),Դուշման Վարդան :]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=oCRmGMUdt04 Դուշման Վարդանի երգը:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=wbeG66lfoM4 Նվիրյալները - Դուշման Վարդան:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=A0s7oAkKQdk&amp;t=135s ՎԱՐԴԱՆ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ (ԴՈՒՇՄԱՆ):]<br /> <br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *[https://dushmanvardanstepanyan.wordpress.com/ Դուշման Վարդան:]<br /> *[http://razm.info/47828 «Ուր էլ գնամ, տուն եմ գալու: Դու չես լացելու, ես էլ չեմ ծխելու». Դուշմանի պայմանն էր:]</div>

Ltadevosian https://am.hayazg.info/index.php?title=%D5%94%D5%B6%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B4:%D5%95%D6%80%D5%AB%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A5%D5%AC%D5%AB_%D5%80%D5%B8%D5%A4%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%AB_%D5%B1%D6%87&diff=26656 2017-03-25T18:08:42Z

<p>Ltadevosian: </p> <hr /> <div>== Դուշման Վարդան ==<br /> == Վարդան Ստեփանյան ==<br /> {{Person<br /> | name-am = Վարդան Ստեփանյան<br /> | name-am-aliases = Դուշման Վարդան<br /> | name-ru = Вардан Степанян<br /> | name-ru-aliases = <br /> | name-lat = <br /> | name-en = Stepanian Vardan <br /> | name-fr =<br /> | image = 13918623_306318889701314_1596352913_o.JPG<br /> | birth-date = 09.03.1966<br /> | birth-place = Երևան, ՀԽՍՀ<br /> | death-date = 03.07. 1992<br /> | description = Արցախյան ազատամարտի մասնակից: <br /> }}<br /> =Կենսագրություն=<br /> Ծնվել է 1966թ. մարտի 9-ին Խորհրդային Հայաստանի Երևան քաղաքում:<br /> <br /> ==Կրթություն==<br /> *1973–1983թթ. սովորել է Երևանի Հովհաննես Թումանյանի անվան թիվ 32 դպրոցում:<br /> *1986թ.՝ Երևանի պետական համալսարանի իրավագիտության ֆակուլտետ:<br /> <br /> <br /> ==Ռազմական գործունեություն==<br /> *1984-1986թթ.՝ ծառայել է Աֆղանստանու:<br /> *1988.՝ մեկնել է Արցախ որպես կամավոր:<br /> *1992.՝ մայիսի 9-ին մասնակցել է Շուշիի ազատագրմանը, առաջիններից մեկն է եղել, որ մտել է Շուշի:<br /> *1994.՝ հուլիսի 3-ին Մյուրիշեն գյուղում զոհվում է ականի պայթունից, իր հետ զոհվում են իր երկու ընկերները:<br /> <br /> ==Ձեռքբերումներ==<br /> *ԼՂՀ «Մարտական խաչ» 1-ին աստիճանի շքանշան:<br /> *«Շուշիի ազատագրման համար» մեդալ:<br /> *«Մայրական երախտագիտություն Արցախի քաջորդիներին» հուշամեդալ.:<br /> <br /> <br /> <br /> =Տեսանյութեր=<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=2t3itS24pwM Vardan Stepanyan (Doushman),Դուշման Վարդան :]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=oCRmGMUdt04 Դուշման Վարդանի երգը:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=wbeG66lfoM4 Նվիրյալները - Դուշման Վարդան:]<br /> *[https://www.youtube.com/watch?v=A0s7oAkKQdk&amp;t=135s ՎԱՐԴԱՆ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ (ԴՈՒՇՄԱՆ):]<br /> <br /> <br /> <br /> =Տե՛ս նաև=<br /> *[https://dushmanvardanstepanyan.wordpress.com/ Դուշման Վարդան:]<br /> *[http://razm.info/47828 «Ուր էլ գնամ, տուն եմ գալու: Դու չես լացելու, ես էլ չեմ ծխելու». Դուշմանի պայմանն էր:]</div>

Ltadevosian