Հայկազ Արամ

Hayazg-ից
Հայկազ Արամ
Айказ Арам
Aram-haykaz.jpg
Այլ անուններ: Չեքեմյան Արամ Արսենի
Անգլերեն: Haykaz Aram
Հայերեն: Հայկազ Արամ
Ծննդյան տարեթիվը: 1900
Ծննդավայրը: Շապին-Գարահիսար, Արևմտյան Հայաստան
Մահվան տարեթիվը: 10.03.1986
Մահվան վայրը: Նյու-Յորք, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ
Համառոտ տվյալներ:
Գրող:

Կենսագրություն

Ծնվել է 1900թ. Արևմտյան Հայաստանի Շապին-Գարահիսար քաղաքում:

Մահացել է 1986թ. մարտի 10-ին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Նյու-Յորք քաղաքում:

Կրթություն

  • Սովորել է տեղի Ազգային վարժարանում։
  • Հաճախել Կեդրոնական վարժարան, որտեղ սովորել է մեկ տարի ու կես` աշակերտել նաև Հակոբ Օշականին:

Աշխատանքային գործունեություն

  • Աշխատել է փորագրանկարողի օգնական նյույորքյան Daily Mirror շաբաթաթերթում:

Այլ

  • 1915թ. մասնակցել է Շապին-Գարահիսարի հերոսամարտին, որից հետո 4 տարի ծպտյալ ապրել քրդերի մոտ, որտեղից 1919թ. փախչել է և հանգրվանել Կոստանդնուպոլսում:
  • 1919թ. փախել է և ապաստանել Պոլսի որբանոցում:
  • Արամ Հայկազը հրաշքով փրկվել է առերես Իսլամ ընդունելով, որպես մահմեդական նա կարողացավ ապրել, մինչ ձեռք կբերեր ազատություն։
  • Այդ ժամանակի մասին նրա հուշագրության մեջ՝ «Չորս տարի Քիւրտիստանի լեռներուն մէջ» պատմում է որպես հովիվ և ծառա իր կյանքը, թե ինչպես է պատանուց մեծացել երիտասարդի քուրդ ցեղակիցների և տոհմապետերի մոտ, երբ Թուրքիան դեռևս Օսմանյան կայսրություն էր։
  • Հայրը` Արսեն Չեքոմյան, մայրը` Յուղաբեր. հինգ եղբայրներից կրտսերն է:
  • Հայկազ գրական անունը իրենից երկու տարով մեծ եղբոր անունն է:
  • 1921թ. նա նավարկության է մեկնում դեպի ԱՄՆ, որտեղ ապա աշխատում է փորագրանկարողի օգնական նյույորքյան Daily Mirror շաբաթաթերթում, իսկ գիշերները սովորում է անգլերեն՝ կարդալով համաշխարհային և ամերիկյան դասականներին՝ Կիպլինգից մինչև Բալզակ և Պո։
  • 1922 թ. նա սկսում է գրել հայկական հրատարակությունների համար՝ գրական անուն վերցնելով, քանի որ վախենում էր մերժման «խարանից» և 22 տարեկանում Արամ Չեքեմյանը դառնում է Արամ Հայկազ։
  • 1924թ. հաստատվել է ԱՄՆ-ում:
  • 1971թ. այցելել է Հայաստան:
  • Նրա ստեղծագործությունների բնորոշ են լավատեսությունը և պատումի անմիջականությունը:
  • Բացառությամբ վաղ տարիների ինքնակենսագրական գործերի՝ նրա աշխատությունների մեծ մասը եղել են հումորային պատմվածքներ և Ամերիկայի ժամանակակից կյանքի համառոտ պատումներ։
  • Նրա գործերը խիստ անձնական էին և նա առերևույթ աննշան իրադարձությունների մասին գրում էր բնական, խոսակցական ոճով՝ ի՞նչ կար սենդվիչի մեջ, գնալ սխալ հուղարկավորության, մնալ հիվանդանոցում, իր որդու ավարտելը։
  • Նա մանրամասն չի պատմում անցյալի ցավի մասին, այլ այսպես կոչված «կարոտի գրականության» ներկայացուցիչ էր։
  • Ժամանակի ամենահայտնի հայ գորղներից է եղել և ստացել մի շարք հայկական գրական մրցանակներ:
  • Ամուսնացել է Փարիզում երիտասարդ հայուհու հետ, ում հանդիպել էր Ստամբուլի դպրոցում։ Բնակվել է Նյու Յորքի Քվինս շրջանի Ռիգո Փարք թաղամասում, ունեցել է 2 զավակ՝ մեկ տղա և մեկ աղջիկ։
  • Բացի առաջին գիրքը՝ Արամ Հայկազը բոլոր գործերը գրել է հայերեն և հրատարակել Հայաստանում։
  • Նա շատ չի խոսել իր գրելու մասին, բայց ասել է. «Կրնամ ըսել, թէ գրա­կա­նու­թիւնը օգ­տա­գոր­ծե­լով եր­բեք քա­րոզ­չու­թիւն չեմ ըրած: Մար­դու բան սոր­վեց­նե­լու մտա­հո­գու­թիւն եւ յա­ւակ­նու­թիւն չեմ ու­նե­ցած, բայց Հայ ըլ­լա­լուս հպարտութիւնը միշտ ներ­կայ է ամէն մէկ տո­ղիս մէջ»:
  • 2009-ին Երևանում տպագրվել են Մարգարիտ Խաչատրյանի կազմած Արամ Հայկազի նամակների ընտրանին, 2010-ին` «Մոռացված էջեր. 1924-1950» (հատոր Ա), 2012-ին` «Մոռացված էջեր. 1951-1960» (հատոր Բ), 2013-ին` «Մոռացված էջեր. 1961-1966» (հատոր Գ), 2012-ին` «Պատմուածքներ» ժողովածուները։

Նկարներ

Տեսանյութեր

Հրապարակումներ մամուլում

Մատենագիտություն

  • Հայկազ Ա., Ցեղին ձայնը, հ 1-2, 1949-1954:
  • Հայկազ Ա., Չորս աշխարհ, 1962:
  • Հայկազ Ա., Պանդոկ, 1967:
  • Հայկազ Ա., Կարօտ, 1971:
  • Հայկազ Ա., Երջանկութիւն, 1978:
  • Հայկազ Ա., Շապին Գարահիսար ու իր հերոսամարտը, 1957:
  • Հայկազ Ա., Չորս տարի Քիւրդիստանի լեռներուն մէջ, 1972:

Տե՛ս նաև