Մանուշյան Միսաք

Մանուշյան Միսաք Գևորքի
Манушян Мисак Геворкօвич
Image 4662.jpg
Անգլերեն: Manouchian Missak
Հայերեն: Մանուշյան Միսաք Գևորքի
Ծննդյան տարեթիվը: 01.09.1906
Ծննդավայրը: Ադիյաման, Արևմտյան Հայաստան
Մահվան տարեթիվը: 21.02.1944
Մահվան վայրը: Ֆորտ Մոն Վալերիեն, Ֆրանսիա
Համառոտ տվյալներ:
Բանաստեղծ, ֆրանսիական դիմադրության շարժման գործիչ:

Բովանդակություն

Կենսագրություն

Ծնվել է 1906թ. սեպտեմբերի 1-ին Արևմտյան Հայաստանի Ադիյաման գյուղում:

Կրթություն

  • Սովորել է Սորբոնի համալսարանում որպես ազատ ունկնդիր:

Աշխատանքային գործունեություն

  • Աշխատել է Սիթրեոն գործարանում որպես խառատ:
  • 1930-1931թթ.՝ Գ. Աթմաճյանի հետ հրատարեկել է Ջանք գրական գեղարվեստական հանդեսը:
  • 1933թ.՝ եղել է ՀՕԿ-ի, ապա՝ նրա կենտրոնական վարչության անդամ:
  • 1935-1937թթ.՝ խմբագրել է Զանգու շաբաթաթերթը:
  • 1943թ.՝ նշանակվել է Փարիզի և նրա շրջակայքի ազատ հրաձիգների և պարտիզան. ինտերնացիոնալ ջոկատների հրամանատար:

Ձեռքբերումներ

  • Հետմահու ստացել է Պատվո լեգեոնի շքանշան:

Այլ

  • Հայրը զոհվել է 1915 թ. Մեծ Եղեռնի ժամանակ, մայրը՝ գաղթի ճանապարհին:
  • Փրկվելով Մեծ եղեռնից՝ 1920-ական թթ. սկզբին ապաստանել է Լիբանանում:
  • 1920թ. Լիբանանի Ճյոնիա քաղաքի հայկական որբանոցի սանն էր իր եղբոր՝ Կարապետի հետ:
  • 1925թ. տեղափոխվում են Ֆրանսիա, սկզբում Մարսել ապա՝ Փարիզ: Կնոջ՝ Մելինե Մանուշյանի հետ մասնակցում է հակաֆաշիստական դիմադրության շարժմանը։
  • Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939–45 թթ.) առաջին իսկ ամիսներին, երբ Գերմանիան նվաճել էր եվրոպական մի շարք երկրներ, այդ թվում՝ Ֆրանսիան, շատերի հետ Մանուշյանը նույնպես ձերբակալվել ու նետվել է համակենտրոնացման ճամբար: 3 ամիս անց փախել Է ճամբարից, վերադարձել Փարիզ և ակտիվորեն մասնակցել գերմանական զավթիչների դեմ ֆրանսիացի հայրենասերների մղած պայքարին՝ Դիմադրության շարժմանը:
  • 1943թ. Մանուշյանի գլխավորած խումբը մոտ 30 հարձակում են գործում գերմանական օկուպանտների վրա։ *1943թ. նոյեմբերի 16-ին Մանուշյանը իր 22 ընկերների հետ ձերբակալվում և տանջանքների է ենթարկվում, իսկ երեք ամիս անց, 1944թ. փետրվար 21-ին, մահապատժի է ենթարկվում Փարիզի Սյուրեն արվարձանի Ֆորտ Մոն-Վալերիեն ամրոցում։
  • 1946թ-ին Փարիզում լույս է տեսել Միսաք Մանուշյանի բանաստեղծությունների ժողովածուն, իսկ 1956 թ-ին վերահրատարակվել է Երևանում՝ «Իմ երգը» խորագրով:
  • Նրա և իր խմբի անունով անվանվել են փողոցներ և հրապարակներ Փարիզում, Մարսելում, Վալանսեում և Երևանում։

Հիշատակի հավերժացում

  • 1978 թվականի նոյեմբերի 4-ին Փարիզի Իվրի սյուր Սեն արվարձանի զինվորական գերեզմանոցում բացվել է Միսաք Մանուշյանի հուշարձան (քանդակագործ՝ Արա Հարությունյան):
  • Երևանի ավագանու 2014 թ. ապրիլի 30-ի որոշմամբ Երևան քաղաքի Արամի, Փավստոս Բուզանդի, Եզնիկ Կողբացու փողոցների և Մաշտոցի պողոտայի միջանկյալ հատվածում՝ ՀՀ շարքային քաղաքացիների կողմից անվանված «Մաշտոցի պուրակը» անվանակոչվել է Միսաք Մանուշյանի անունով:
  • Երևանի Քանաքեռ-Զեյթուն համայնքում գտնվող թիվ 48 հիմնական դպրոցը 1963-1964 ուսումնական տարվանից կոչվում է Միսաք Մանուշյանի անունով:
  • Միսաք Մանուշյանի անվան խաչքար Գորիսում:
  • Ֆրանսիայի Ռոնի սու Բուա քաղաքի կենտրոնական փողոցներից մեկը կոչվում է Միսաք Մանուշյանի անունով:

Նկարներ

Տեսանյութեր

Հրապարակումներ մամուլում

Մատենագիտություն

  • Բանաստեղծությունների ժողովածու, 1946 թ., Փարիզ:
  • Մանուշյան Մ., Իմ երգը, 1956 թ., Երևան:

Տե՛ս նաև

  • Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով), ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.2, Ճաղարյան-Ֆրիկ, 2007:
  • Պողոսյան Վարուժան, «Միսաք Մանուշյանի նամակները», Երևան, 1985: