Կուկոլևսկի Իոսիֆ Միքայելի

Կուկոլևսկի Իոսիֆ Միքայելի
Куколевский Иосиф Михайлович
Kukolevskii01.jpg
Անգլերեն: Kukolevski Iosif
Հայերեն: Կուկոլևսկի Իոսիֆ Միքայելի
Մահվան տարեթիվը: 31.07.1855
Մահվան վայրը: Ալեքսանդրապոլ, Հայաստանի Հանրապետություն
Համառոտ տվյալներ:
Գեներալ-մայոր, Տվերի դրագունների գնդի հրամանատար, Վորոնեժի նահանգի Օստրոգոժ գավառի ազնվականներից:


Բովանդակություն

Կենսագրություն

  • Ծննդյան թիվը և վայրը հայտնի չեն:
  • Մահացել է 1855թ․ հուլիսի 31-ին Հայաստանի Հանրապետության Ալեքսանդրապոլ քաղաքում։

Զինվորական գործունեություն

  • 1820թ. նոյեմբերի 21-ին ծառայության է անցել Տվերի դրագունների գնդում՝ որպես յունկեր:
  • 1846թ․ Կուկոլևսկին գործուղվել է Օրինակելի հեծելազորային գունդ:
  • 1847թ. մայիսին՝ ճամբարային հավաքների ժամանակ, ծառայության է ուղարկվել Նորին Մեծության Լայբ-գվարդիայի՝ Կիրասարի զորագունդ:
  • 1848թ․ օգոստոսին վերադարձել է Օրինակելի գունդ:
  • 1848թ․ մարտին ուղարկվել է Մեծ Իշխան Միխայիլ Պավելի (Մեծ Իշխան Նիկոլայ Նիկոլայի) Կայսերական Մեծության դրագունների գունդը:
  • 1851թ․ փետրվարի 16-ին նշանակվել է Սաքսեն-Վեյմարի Թագաժառանգի՝ Մեծ Դուքսի Գուսարների գնդի հրամանատար:
  • 1852թ․ փետրվարի 2-ին նշանակվել է Նորին Մեծության Մեծ Իշխան Նիկոլայ Նիկոլայի դրագունների գնդի հրամանատար:
  • 1849թ. մասնակցել է լեհ ապստամբների դեմ արշավանքներին, Հունգարիայում և Տրանսիլվանիայում ապստամբությունների զսպմանը:

Ձեռքբերումներ

Կոչումներ

  • 1821 թ. հունիսի 28՝ ենթասպա։
  • 1825 շթ. մայիսի 13՝ պորուչիկ։
  • 1829թ. օգոստոսի 7՝ շտաբի կապիտան։
  • 1831թ. հունիսի 12՝ կապիտան (լեհ ապստամբների դեմ մղած մարտերում առանձնանալու համար):
  • 1834թ. դեկտեմբերի 14՝ մայոր (ծառայության տարբերակման համար)։
  • 1839թ. սեպտեմբերի 9՝ փոխգնդապետ (ծառայության տարբերակման համար)։
  • 1846թ.՝ գնդապետ:

Պարգևներ

  • Սբ. Գեորգի 3-րդ աստիճանի շքանշան։
  • Սբ. Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի ժապավենակապով շքանշան։
  • Սբ. Աննայի 2-րդ աստիճանի Կայսերական թագով շքանշան։
  • Սաքսեն-Վեյմարի Սպիտակ Բազեի 2-րդ աստիճանի շքանշան։
  • Արծաթե մեդալ Հունգարիայում և Տրանսիլվանիայում 1849 թ. ապստամբության զսպման համար։
  • Լեհաստանի՝ ռազմական արժանապատվության 4-րդ աստիճանի տարբերանշան։
  • 20 տարվա ընթացքում անարատ ծառայության համար տարբերանշան։

Այլ

  • Իոսիֆ Միխայիլի Կուկոլևսկու գրեթե ողջ զինվորական ծառայությունը կապված է Տվերի դրագունների գնդի հետ:
  • Տվերի դրագունների գունդը այդ անվանումը ստացել է 1801թ․ կայսր Պավել I հրամանով։ Դեռևս 1798թ. ձևավորված գնդի մարտական պատմությունը սերտորեն կապված էր 19-րդ դարում Ռուսաստանի կովկասյան սահմանների պաշտպանության հետ, երբ գունդը տեղակայված էր Վրաստանում՝ Կախեթիայում, Դեդոփլիս-Ցկարո տեղանքում, որն այդ ժամանակ կրում էր <<Թագավորական հորեր>> անվանումը։
  • Գնդի ավելի քան հարյուրամյա պատմության մեջ (գունդը կազմալուծվել է 1918թ․) շատ փառավոր սխրանքներ կան, բայց գնդի տարեգրության հատուկ էջերը կապված են 1854-1856թթ. ռուս-թուրքական (այն առավել հայտնի է որպես Ղրիմի պատերազմ) և 1877-1878թթ. ռուս-թուրքական (այն հայտնի է որպես օսմանյան լծից Բուլղարիայի ազատագրման պատերազմ) պատերազմներին նրա մասնակցության հետ։ Այդ պատերազմներին գունդը մասնակցել է մարտական գործողություններին, որոնք ծավալվել են ժամանակակից Հայաստանի տարածքում։ Գունդը գրոհել է նաև Կարս ամրոցը։
  • Տվերի դրագունների գնդի զոհված սպաները հուղարկավորվել են Հայաստանի Գյումրի քաղաքում՝ Պատվո բլրի վրա:
  • «Տվերի դրագունները Կովկասում» աշխատության վերատպված օրինակում, որը հրատարակել է «Գթության քույր Եկատերինա Բակունինայի անվան» բարեգործական հիմնադրամը (Տվեր, 2022), հետևում է, որ գունդը 1853թ․ դեկտեմբերի 6-ին դուրս է եկել Կուրսկի նահանգի Բելգորոդից՝ Կովկասյան առանձին կորպուսի զորքերն ուժեղացնելու համար: 1854թ․ մարտի 15-ին այն ժամանել է Թիֆլիս, մարտի 23-ին՝ Պրիվոլնոյե և Վորոնցովկա գյուղեր և մտել Ալեքսանդրապոլի ջոկատի կազմի մեջ: Մայիսի 6-ին ջոկատը մտել է Ալեքսանդրապոլ: Մայիսի 29-ին I դիվիզիոնը մասնակցել է թշնամական զորքերի տեղակայման և ուժերի մասին հետախուզությանը՝ կազմակերպված գեներալ Վասիլի Բեբուտովի կողմից (1791-1858) Արփաչայ գետի մոտակայքում: Հուլիսի 24-ին ամբողջ գունդը կռվել է Քյուրյուք-դարի մոտ և տիրացել թուրքական 12 հրանոթային մարտկոցին: Բախվելով թշնամու մարտական կարգի կեսին՝ մի քանի թուրքական գումարտակներ ու էսկադրոններ է ջախջախել, տարել հակառակորդի 5 հրանոթ:
  • Նույն գրքում Կուկոլևսկուն անվանում են <<մարտերում փորձված մարտիկ>>, որն իր գրեթե ողջ ծառայությունն անցկացրել է Տվերի գնդում:
  • Կյուրյուկ-Դարեի ճակատամարտում Կուկոլևսկին վիրավորվել է ձեռքի հետևի մասում, բայց մնացել է գնդում: Սակայն հաջորդ՝ 1855 թ. ռազմական արշավը գեներալի համար ճակատագրական է լինում: Օգոստոսի 26-ին Կարսի մոտակայքի պաշտպանությամ ժամանակ Տվերի դրագունները հայտնվում են թուրքական հրետանու գնդակոծության տակ: Միջուկներից մեկը անցնելով ձիու միջով՝ ծանր վիրավորում է Կուկոլևսկուն։ Գնդի հրամանատարին տեղափոխում են ճամբար, որտեղ էլ անդամահատում են ոտքը։ Որոշ ժամանակ անց նա անում է վերջին կարգադրությունները և հաստատում նախկինում գրած կտակը: Իր անձնական միջոցները գեներալը կտակում է գնդի եկեղեցու զարդարմանը, գնդի յուրաքանչյուր էսկադրոնի համար ահռելի ձիեր ձեռք բերելու, ինչպես նաև, ոչ մեծ գումարներ՝ մերձավոր ենթասպաներին: Բելգորոդում գերշտատ ձիերի և ունեցվածքի, այդ թվում նաև մանեժի վաճառքից ստացած գումարները պետք է ուղարկվեին կնոջն ու դստերը: Կայսեր Նիկոլայ I նվիրած ոսկե սուրը պետք է ուղարկվեր ընտանիքին և «ցեղից ցեղ ուղիղ ժառանգությամբ փոխանցվեր կին կամ տղամարդ ժառանգորդներին»:

Նկարներ

Նույն անվանում

Մատենագիտություն

  • Կովկասյան-լեռնային, պարսկական, թուրքական և Անդրկասպյան երկրամասերում պատերազմների ժամանակ Կովկասյան զորքերի կորուստների մասին տեղեկությունների ժողովածու: 1801-1885թթ., Յ. Ի. Լիբերմանի տպարան, Թիֆլիս, 1901։
  • Տվերի դրագունները Կովկասում, Գթության քույր Եկատերինա Բակունինայի անվան բարեգործական հիմնադրամ, Տվեր, 2022:

Տե՛ս նաև