Իոսիֆյան Անդրանիկ Ղևոնդի

Իոսիֆյան Անդրանիկ Ղևոնդի
Иосифян Андраник Гевондович
Iosifyan A.gif
Անգլերեն: Iosifyan Andronik
Հայերեն: Իոսիֆյան Անդրանիկ Ղևոնդի
Ծննդյան տարեթիվը: 08(21).07.1905
Ծննդավայրը: Ծմակահող, Ղարաբաղ
Մահվան տարեթիվը: 13.04.1993
Մահվան վայրը: Մոսկվա, Ռուսաստան
Համառոտ տվյալներ:
Ճարտարագետ-էլեկտրատեխնիկ:

Բովանդակություն

Կենսագրություն

Ծնվել է 1905թ. հուլիսի 8(21)-ին Ղարաբաղի (այժմ՝ ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանում) Ծմակահող գյուղում:

Մահացել է 1993թ. ապրիլի 13-ին Ռուսաստանի Մոսկվա քաղաքում:

Կրթություն

  • 19302. ավարտել է Բաքվի պոլիտեխնիկական ինստիտուտը:

Աշխատանքային գործունեություն

  • 1943-1975թթ.՝ իր նախաձեռնությամբ կազմակերպված էլեկտրամեխանիկայի ՀամԳՀԻ տնօրեն (1996-ից՝ Անդրանիկ Իոսիֆյանի աևվան):
  • 1975թ.-ից՝ գիտական ղեկավար:
  • 1950-1955թթ., 1971-1975թթ., 1981-1986թթ.՝ ՀԽՍՀ ԳԱ փոխնախագահ:
  • 1982-1986թթ.՝ ՀԽՍՀ ԳԱ հատուկ ԿԲ տնօրեն:
  • 1980-1989թթ.՝ ՀԽՍՀ ԳԽ պատգմավոր:

Ձեռքբերումներ

  • 1941թ.՝ Տեխնիկական գիտությունների դոկտոր:
  • 1941թ.՝ պրոֆեսոր:
  • 1950թ.՝ ՀԽՍՀ ԳԱ անդամ:
  • 1946թ.՝ ՀԽՍՀ ԳԱ թղթակից անդամ:
  • 1962թ.՝ ՀԽՍՀ գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ:
  • 1965թ.՝ Ուկրաինայի գիտության և տեխնիկայի վաստակավոր գործիչ:
  • Լենինի շքանշան (4):
  • Աշխատանքային Կարմիր դրոշի (2) շքանշան:
  • 1970թ.՝ Լենինյան մրցանակի դափնեկիր:
  • 1950թ., 1979թ.՝ ԽՍՀՄ պետական մրցանակների դափնեկիր:
  • 1961թ.՝ Սոցիալական աշխատանքի հերոս:

Այլ

  • Աշխատանքները վերաբերում են էլեկտրամեխանիկայի տեսական և կիրառարական հարցերին:
  • Դեռևս ուսանողական տարիներին նա նկարագրում է էլեկտրական թնդանոթի իր գյուտը և ուղարկում Մոսկվա։ Բանակի սպառազինման տեխնիկական շտաբում հետաքրքրվում են երիտասարդ գյուտարարի առաջարկով և անմիջապես հրավիրում նրան Մոսկվա: Բանակի շտաբը Իոսիֆյանին ուղեգրում է համամիութենական էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտ իր առաջարկն իրականացնելու համար՝ որպես դիպլոմային աշխատանք: Այստեղ նա աշխատում է ակադեմիկոս Շենֆերի ղեկավարությամբ, համագործակցում Նիկեյևիչի հետ, որոնց էլ ամբողջ կյանքում համարում էր իր ուսուցիչները։ Էլեկտրատեխնիկական ինստիտուտում անցկացրած տարիներին Իոսիֆյանը դրսևորվում է որպես փայլուն ինժեներ, գյուտարար և շուտով գլխավորում է լաբորատորիա, այնուհետև կոնստրուկտորական բյուրո:
  • Շուտով Իոսիֆյանի լաբորատորիան ստեղծում է նավային հրանոթների նշանառության ջերմալոկացիոն համակարգ, որը 8 կմ շառավղով հայտնաբերում էր հակառակորդի նավը՝ որսալով նրա ծխնելույզների տաքությունը: Այս աշխատանքը արժանացավ Ստալինյան մրցանակի: Բայց Իոսիֆյանին զրկեցին պարգևներից և իր ստեղծած լաբորատորիայից: Նրա հորը, որ նախկինում հոգևորական էր, 1936թ. Բաքվում ձերբակալում են և գնդակահարում; Դրանից հետո, ինչպես ընդունված էր, որդուն հեռացնում են կուսակցությունից և ուղարկում ուրիշ լաբորատորիա որպես շարքային աշխատող: Այդ տարիներին Իոսիֆյանը իրագործեց փայլուն մի գյուտ՝ աշխարհում առաջինը ստեղծելով էլեկտրամեքենա, առանց կոնտակտների:
  • Հայաստանի էլեկտրատեխնիկական գիտության և արդյունաբերության գրեթե բոլոր ուղղությունները նախանշել և կյանքի է կոչել Անդրանիկ Իոսիֆյանը: 50-ականների սկզբին Մոսկովյան ինստիտուտում Իոսիֆյանը իր շուրջը հավաքեց մի խումբ երիտասարդ գիտնականների, որոնք սկսեցին ստեղծել թվային հաշվողական մեքենաներ: ԽՍՀՄ-ում կիբեռնետիկան դեռևս համարվում էր կեղծ գիտություն և աշխատանքները տարվում էին գրեթե գաղտնի: Շուտով ստեղծվեց սովետական առաջին թվային փոքրածավալ հաշվողական մեքենան Մ3-ը: Դա սովետական առաջին համակարգիչներից մեկն էր: Եվ արդեն 56 թվականին այդ համակարգչի առաջին նմուշները թողարկվեցին Իոսիֆյանի ինստիտուտում: Դրանց համար ստեղծվեց նաև ծրագրային ապահովում՝ ներառյալ արտադրության ամբողջ փաստաթղթերը: Հենց Մ3 մեքենան էլ հիմք հանդիսացավ Երևանում մաթեմատիկական մեքենաների ինստիտուտի ստեղծմանը:
  • 1931-1934թթ. մշակել է փոփոխական հոսանքի կոլեկտորավոր գեներատորի համաժամանակյա կառավարման համակցված տեսությունը, ստեղծել անհպումային սելսին:
  • 1940-1945թթ. հրատարակել է էլեկտրամեքենայական ուժեղացուցիչի (ամպլիդին) և ուժային համաժամ հետևող համակարգերի ընղհանուր տեսության վերաբերյալ աշխատանքների շարք:
  • Մասնակցել է «Կոսմոս» մակնիշի արբանյակների, տիեզերական առաջին էլեկտրատեխնիկական լաբորատորիաների՝ «Կոսմոս-14» և «Կոսմոս-23» ստեղծմանը, մշակել Н-1 և Р-7 կրող հրթիռների փոփոխական հոսանքով սնման համակարգերը:
  • Իոսիֆյանը «Մետեոր», «Մետեոր-պրիրոդա», «Ինտերկոսմոս-Բուլղարիա-1300» օդերևութաբանական արբանյակների գլխավոր կոնստրուկտորն էր:
  • Նրա նախաձեռնությամբ էլեկտրատեխնիկական ՀամԳՀԻ բաժանմունքներ են ստեղծվել Սանկտ Պետերբուրգում, Տոմսկում, Երևանում և այլուր:
  • Ուսումնասիրելով Մաքսվելի, Ֆարադեյի և Պլանկի գաղափարները՝ Իոսիֆյանն առաջարկեց էլեկտրադինամիկայի դիֆերենցիալ հավասարումների նոր համակարգ, որը փաստորեն լրացնում էր Մաքսվելի հիմնական հավասարումները: Ֆիզիկոս տեսաբանները սա համարեցին հանդգնություն և խիստ քննադատեցին:
  • Կյանքի վերջում Իոսիֆյանն արդեն 34 գյուտի հեղինակ էր՝ բոլորն էլ իրականացրած և աշխատող:
  • Ըստ Իոսիֆյանի՝ Իմաստությունը ապագայի համար անհանգստությունն է: Իմաստունը նա է, ով կառուցում է գյուղն ափին և մտածում, որ մի օր ջրհեղեղ է լինելու:

Նկարներ

Տեսանյութեր

Հրապարակումներ մամուլում

Մատենագիտություն

  • Иосифян А. Г., Вопросы электропахоты, Ереван, 1952;
  • Иосифян А. Г., Вопросы электромеханики, Москва, 1975;
  • Иосифян А. Г., Вопросы электромаг- нитодинамики и гравитации (Сборник), Москва, 1990.

Տե՛ս նաև