Նուպարյան Մեսրոպ Հովհաննեսի

Hayazg-ից
Նուպարյան Մեսրոպ Հովհաննեսի
Нупарян Месроп Оганесович
Boy.jpg
Անգլերեն: Nuparyan Mesrop
Հայերեն: Նուպարյան Մեսրոպ Հովհաննեսի
Ծննդյան տարեթիվը: 13.12.1842
Ծննդավայրը: Զմյուռնիա, Թուրքիա
Մահվան տարեթիվը: 04.12.1929
Մահվան վայրը: Մարսել, Ֆրանսիա
Համառոտ տվյալներ:
Թարգմանիչ, բառարանագիր, հրապարակախոս:

Կենսագրություն

Ծնվել է 1842թ. դեկտեմբերի 3-ին Թուրքիայի Զմյուռնիա քաղաքում:

Մահացել է 1929թ. ապրիլի 4-ին Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում:

Աշխատանքային գործունեություն

  • 1855թ. մասնակցել «Երկասեր» մանկական հանդեսի հիմնադրմանը:
  • Հրապարակախոսական և գիտական հոդվածներով աշխատակցել է արևելահայ և սփյուռքահայ մամուլին:

Ձեռքբերումներ

  • 1913թ.՝ Ֆրանսիական ակադեմիայի պաշտոնակալ:

Այլ

  • Առաջին թարգմանությունները տպագրել է «Արշալույս Արարատյան» թերթում:
  • «Ծաղիկ», «Արևելյան մամուլ», «Մետեորա», «Հայ գրականություն», «Հայաստանի կոչնակ» և այլ պարբերականներում առաջ է քաշել հայ ժողովրդի ազգային զարթոնքի և առաջադիմության հարցեր:
  • Պրոպագանդել է Սովետական Հայաստանի նվաճումները, կոչ արել նպաստելու նրա տնտեսական շինարարությանը:
  • «Իմ մանկական հիշատակներես» հուշագրությունները հիմնականում նվիրված են Մեսրոպյան վարժարանին, արևմտահայ առանձին գործիչների (Ա․ Փափազյան, Հ․ Տետեյան, Գ․ Կոստանյան և ուրիշներ):
  • Մեծ է Նուպարյանի վաստակը հայ բառարանագրության մեջ:
  • Նուպարյան ստեղծել է 5000-6000 նոր բառեր, որոնցից շատերը քաղաքացիություն են ստացել: Բառարաններն ունեն ասացվածքների, աշխարհագրական ու դիցաբանական անունների հավելումներ:

Մատենագիտություն

  • Նուպարյան Մ., Իմ մանկական հիշատակներես, «Արևելյան մամուլ», հուշագրություններ, 1893-1894:

Բառարաններ

  • Նուպարյան Մ., Բառարան ֆրանսերէն-հայերէն աշխարհիկ, 1889, 2 հրտ.՝ 1892, վերատպություն՝ 1955:
  • Նուպարյան Մ., Առձեռն բառարան ֆրանսերէն-հայ աշխարհիկ ,1911:
  • Նուպարյան Մ., Գրպանի բառարան ֆրանսերէն-հայերէն, 1928:

Թարգմանություններ

  • 1877թ. հայերեն է թարգմանել «Մարսելյեզը»:
  • Ֆ․ Շատոբրիան, «Ոգի քրիստոնեության», 1862:
  • Ռասին, «Դատասերք», 1863:
  • Վ․ Հյուգո, «Նոտր-Դամ Փարիզի», Հյուգո 1-3, 1871-1872:
  • Ժ․ Մոլիեր, «Կատակերգք», հ․ 1- 2, 1905:
  • Ֆ․ Նանսեն, «Դեպի բևեռ», 1906:
  • Յո․ Գյոթե, «Ֆաուստ»՝ «Մետեորայում», 1880- 1881, առանձին գրքով՝ 1909:
  • Վ․ Շեքսպիր, «Ռոմեո և Ջուլիետ», 1912:

Տե՛ս նաև

  • Ով ով է.հայեր (կենսագրական հանրագիտարան: Երկու հատորով), ՀՀ խմբ. հանձնաժողով՝ Հ. Մ. Այվազյան (գլխ. խմբագիր) և ուրիշներ, Երևան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Հ.2, Ճաղարյան-Ֆրիկ, 2007:
  • Հակոբյան Մ. Ն., Զմյուռնահայ մտավորականներ Գրիգոր Մսերյանը և Մեսրոպ Նուպարյանը, Երևան, 1961:
  • ԵՊՀ Հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտ. Նուպարյան Մեսրոպ: